Nieuwsbank

Schrijft, screent en verspreidt persberichten voor journalistiek, search en social media. Hét startpunt om uw nieuws wereldkundig te maken. Ook voor follow-ups, pitches en korte videoproducties.

Sociale ondersteuning belangrijk voor welzijn varkens

Datum nieuwsfeit: 31-05-2001
Vindplaats van dit bericht
Bron: Rijksuniversiteit Groningen
Zoek soortgelijke berichten
Rijksuniversiteit Groningen

31 mei 2001

Nummer 76 31 mei 2001

Sociale ondersteuning belangrijk voor welzijn varkens in intensieve veehouderij

Verlies en sociale ondersteuning
Stressrespons uit speeksel
Proactief en reactief
Stap vooruit
Curriculum vitae
Noot voor de pers

Relatief eenvoudige aanpassingen in de huisvesting van intensief gehouden varkens kunnen het welzijn van deze bij uitstek sociale dieren bevorderen, aldus bioloog Marko Ruis. Zo kan een juiste samenstelling van groepen de kans op een stressverlagende sociale ondersteuning van ondergeschikte dieren vergroten. Ruis gebruikte onder andere een nieuwe en diervriendelijke meetmethode voor zijn studie naar stress bij varkens onder verschillende sociale omstandigheden, waarop hij op 11 juni 2001 aan de Rijksuniversiteit Groningen promoveert.

Dat de leefomstandigheden van varkens in de intensieve varkenshouderij sterk afwijken van die van natuurlijk levende varkens hoeft weinig verbazing te wekken. Consumenten zijn zich steeds meer bewust van de ethische bezwaren van deze 'bio-industrie', met onder andere als resultaat strengere regelgeving gericht op de verbetering van het welzijn van intensief gehouden varkens. Toch lijden intensief gehouden varkens nog onnodig veel stress, aldus Ruis: "Stress is niet per definitie ongunstig - ook onder natuurlijke omstandigheden hebben varkens er mee te maken. Maar in de bio-industrie is vaak sprake van chronische stress, met als gevolg ziekten en een verlaagd welzijn."

Verlies en sociale ondersteuning

In de intensieve varkenshouderij worden biggen van gelijk gewicht uit verschillende nesten bij elkaar gebracht om tot (soms grote) groepen met een soortgelijk slachtgewicht te komen. "Omdat de varkens aan elkaar gewaagd zijn, ontstaan langdurige gevechten om rangorde." Om de welzijnseffecten van dit 'mengen' nader te onderzoeken, onderwierp Ruis biggen aan een zogeheten 'sociaal verlies' door een confrontatie met een dominante big. Het blijkt dat dit steevast een grote stressrespons veroorzaakt bij het verliezend dier, die lang kan aanhouden. Ruis stelde vast dat bij biggen die na de verlieservaring werden gehouden in hokken samen met bekende soortgenoten de stressrespons het snelst uitdoofde. "Blijkbaar is er sprake van een stressverlagende 'sociale ondersteuning' door de aanwezigheid van bekende dieren."

Stressrespons uit speeksel

Ruis mat de stressrespons onder andere met behulp van speekselmonsters van groeiende biggen, waarin hij het gehalte cortisol bepaalde. Van dit 'stresshormoon' is bekend dat het betrokken is bij de reactie van dieren op een vreemde of bedreigende situatie en dat hoge concentraties ervan een negatieve uitwerking hebben in het lichaam, waaronder een onderdrukking van het afweersysteem. De speekselmeting is een diervriendelijk alternatief voor de gangbare bepaling, waarvoor het aftappen van bloed noodzakelijk is. Door de varkens te laten kauwen op wattenstaven was geen enkele dwang nodig en werd gemakkelijk voldoende speeksel verzameld. "Daarmee waren de proeven niet behept door stress veroorzaakt door de monstername zelf. Een bijkomend voordeel is dat speeksel, anders dan bloed, alleen de biologisch actieve vorm van cortisol bevat waardoor de meting van de 'stressrespons' nauwkeuriger uitpakt."

Proactief en reactief

Mengen van mestvarkens heeft een negatief gezondheidseffect, blijkt uit proeven waarin Ruis het functioneren van het afweersysteem tegen een experimentele virusinfectie onderzocht. Daarnaast bleken mannetjesbiggen (borgen) minder bestand tegen infectie dan vrouwtjes (gelten), een verschil dat Ruis toeschrijft aan het gebruikelijke onverdoofd castreren: "De stressrespons daarvan ijlt na. Borgen zijn daardoor permanent gevoeliger voor hernieuwde stress en hebben een verlaagde weerstand." Ruis onderzocht verder met gedragsexperimenten of ook bij biggen een overerfbare tweedeling in hoogagressieve ('proactieve') en laagagressieve ('reactieve') 'karaktertypen' bestaat, zoals die is gevonden bij muizen en sommige wilde vogelsoorten. Met de zogeheten 'rugtest' - waarin de reacties van op de rug gelegde biggen worden geturfd - waren inderdaad verschillen in aanleg tussen biggen te ontdekken, al was van een duidelijke tweedeling geen sprake.

Stap vooruit

Volgens Ruis is het recente Varkensbesluit, dat meer dan éénmaal mengen van mestvarkens verbiedt, in de bio-industrie al een stap vooruit. "Maar het welzijn kan nog relatief eenvoudig worden verbeterd door met elkaar bekende varkens, bijvoorbeeld nestgenoten, zoveel mogelijk bij elkaar te houden. Ook valt aan alternatieven voor onverdoofd castreren te denken." Ruis benadrukt dat niet alleen leefoppervlak doorslaggevend is voor het welzijn van vleesvarkens. "Andere mogelijkheden om te kunnen ontsnappen aan langdurige stress door confrontaties met dominante dieren, zoals bijvoorbeeld het aanbrengen van afscheidingen in de hokken, zijn minstens even belangrijk. Daarnaast zijn er aanwijzingen dat bepaalde combinaties proactieve en reactieve biggen tot lagere agressie- en stressniveaus leiden."

Curriculum vitae

Marko Ruis (Breda, 1965) studeerde biologie aan de Landbouwuniversiteit Wageningen (nu Wageningen Universiteit en Researchcentrum, WUR). Hij verrichtte zijn promotieonderzoek bij de vakgroep Dierfysiologie van de Rijksuniversiteit Groningen. Het onderzoek, grotendeels uitgevoerd aan het Instituut voor Dierhouderij en Diergezondheid (ID) te Lelystad, werd gefinancierd door het door NWO en het ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij (LNV). Momenteel is Ruis verbonden aan het instituut Praktijkonderzoek Veehouderij in Lelystad, waar hij het welzijn van konijnen en legpluimvee onderzoekt. De titel van het proefschrift is: Social stress as a source of reduced welfare in pigs. Promotor is prof.dr. J.M. Koolhaas.

Noot voor de pers

Voor meer informatie: ir. M.A.W. Ruis, tel. (0320) 29 35 50 of (06) 20 39 38 27, e-mail: (m.a.w.ruis@pv.agro.nl) (werk). Op 31 mei tot 15.00 uur, 1 juni gehele dag telefonisch bereikbaar.

reageer via disqus

Nieuwsbank op Twitter

Gratis persberichten ontvangen?

Registreer nu

Profiteer van het gratis Nieuwsbank persberichtenfilter

advertentie