Nieuwsbank

Schrijft, screent en verspreidt persberichten voor journalistiek, search en social media. Hét startpunt om uw nieuws wereldkundig te maken. Ook voor follow-ups, pitches en korte videoproducties.

Bijdrage PvdA aan plenair debat over de voorjaarsnota

Datum nieuwsfeit: 04-07-2001
Bron: Razende Robot Reporter
Zoek soortgelijke berichten
Partij van de Arbeid

charset="iso-8859-1"

Den Haag, 4 juli 2001

BIJDRAGE VAN FERD CRONE (PVDA) AAN HET PLENAIR DEBAT OVER DE VOORJAARSNOTA

1. Vooraf

De behandeling van deze Voorjaarsnota is weer normaal. Het accent zal liggen op de resultaten en eventuele amendementen voor het lopende begrotingsjaar 2001. Er zullen nu veel minder dan vorig jaar claims worden gelegd met een structurele doorwerking voor 2002 en latere jaren. Dat wordt pas duidelijk bij de Miljoenennota 2002. De reden hiervoor is de tevredenheid en instemming met het pakket dat het Kabinet voorlegt. Wel zullen we concrete wijzigingen voorstellen waarover nu wordt overlegd met andere partijen.

2. Algemene lijn

Er is veel meer geld dan voorzien in het Regeerakkoord:


* Voor 2001 is de intensivering 6.7 miljard, naast de van 7.1 miljard verhogingen van het Regeerakkoord en de 7.7 miljard van de vorige Miljoenennota komt daarmee het totaal aan uitgaven intensiveringen van dit Kabinet op 21.5 miljard voor 2001.

* Het gaat om een structurele intensivering voor de kernprioriteiten van het kabinetsbeleid: onderwijs, zorg, veiligheid, natuur, milieudrukcompensatie en infrastructuur.

* Deze ruimte in het uitgavenkader is gevonden omdat andere uitgaven sterk zijn mee gevallen, vooral SZW en rentelasten. Dat is enerzijds resultaat van prima beleid: de werkloosheid is sterk teruggebracht. Anderzijds zijn gelukkig de inkomstenmeevallers nu voor het overgrote deel ingezet om uitgaven te kunnen doen. Door van de inkomstenmeevallers (32 miljard) een groot deel (26 miljard) in te zetten voor de reductie van de staatsschuld zijn de rentelasten enorm gedaald. Structureel zijn de inkomstenmeevallers nu ingezet voor zorg, onderwijs enz. Dat vinden we een goede keuze. Al had het ook anders gekund door de balans directe uitgavenvergroting versus schuldaflossing en rentevrijval iets te verleggen, maar dat had dan een minder groot overschot op de begroting betekent (EMUsaldo komt nu volgend jaar waarschijnlijk op ca. 1%).
* Aanvullend is het FES-bruggetje ingezet: door de meevallende olieprijs/dollarkoers en ook door met de opbrengsten van veilingen (UMTS) niet alleen de staatsschuld af te lossen (zodat alleen de rentevoordelen in het uitgavenkader vrijvallen) maar door de opbrengst rechtstreeks in het FES te laten vloeien. Het Kabinet stelt hiertoe een wetswijziging voor die wij uiteraard graag steunen, want de PvdA vond al steeds dat er meer opties moeten zijn om het FES te vullen van uit de hoofdgedachte 'vermogen voor vermogen'.

* Een bijzondere rol in het uitgavenkader speelt iedere keer weer de ruilvoet. Tot en met 2001 is er een ruilvoetverbetering. De inflatie (pBBP) is meer gestegen dan de lonen (ten opzichte van de ramingen in het Regeerakkoord). Ik heb het al eerder gezegd: politici, minister Zalm voorop, hebben een pervers belang bij meer inflatie, des te meer wordt het uitgavenkader verhoogd. Daarmee kom ik op een belangrijk punt: de inflatie is dit jaar hoog. Dat wisten we en het was ook 'gepland' door de verschuiving van directe naar indirecte belastingen.
* Ik vraag de minister de incidentele inflatie niet als uitgangspunt te nemen voor de huuraanpassing; dan krijg je namelijk weer een inflatieversterkend effect (haasje over).

* Het CPB houdt vol dat, onder meer door het verdwijnen van dit effect, de inflatie volgend jaar weer terugvalt naar 2.5% (1/2% meer dan voorspeld), maar de DNB zit nog steeds boven de 3%. Ik ben benieuwd wat de minister inmiddels verwacht voor 2001 en 2002, mede vanwege het budgettair belang. Dat is de eerste bron van mogelijke ruimte: ik reken op enkele honderden miljoenen structurele extra ruimte in de Miljoenennota en wil daarop graag de reactie van de minister.

* De olieprijs is inmiddels opwaarts bijgesteld naar 25US$. De dollarkoers is echter stabiel gehouden op fl. 2,20 (antwoord vraag 15). Dat is echter - lijkt mij - nog steeds te laag. In het CEP 2001 wordt bijvoorbeeld op pagina 18 een realistische raming gegeven van fl. 2,30. DNB gaat over heel 2001 uit van een dollarkoers van 2,42. Een dollarkoers die 10 cent hoger ligt kan al gauw een flink bedrag (mogelijk inkomstenmeevaller van 450 miljoen waarvan 140 miljoen voor het FES) opleveren. Hier zit mogelijk nog extra ruimte voor het FES-bruggetje bij twee dubbeltjes van 280 miljoen! Dat is een tweede meevaller voor dit en mogelijk volgende jaren.
* Voor lastenverlichting kondigt het kabinet een beperkt pakket aan voor terugdringing milieudruk (waaronder bevordering WKK en schone auto's) en algemene VPB-verlaging en arbeidsmarktbeleid. De uitwerking volgt in de Miljoenenota en het belastingplan. Dus nu slechts de kanttekening dat mijn fractie weinig ziet in de VPB-verlaging. Beter kunnen de lasten voor het mkb worden verlaagd.

* Om werken in de collectieve sector te bevorderen is een groot deel van de intensiveringen gericht op verbetering van de arbeidsvoorwaarden en arbeidsmarktbeleid; ca. 2.2 miljard met een structurele oploop naar 4 miljard. Een prima bedrag, maar de kanttekening is dat mogelijk een te groot deel via generiek loonbeleid wordt ingezet en onvoldoende op specifieke knelpunten. Het onderwijsakkoord van minister Hermans en de bonden wordt dan ook met gemengde gevoelens ontvangen. Nadere beoordeling zal de PvdA-fractie per sector/begroting moeten geven

Tenslotte is zojuist de nieuwste CPB-raming voor het lopende jaar binnen. De economie zal iets minder groeien (2.75% incl. 0.25% verlies door mkz) en de inflatie neemt iets toe (4.25%). Het budgettaire beeld blijft echter in lijn met de besluiten in de Voorjaarsnota.


3. Concrete wijzigingen

A. Voor cultuur wordt extra geld uitgetrokken maar we hebben nog twee wensen. We willen het bestaande omscholingsbeleid van dansers en musici niet stoppen, wat nu dreigt omdat het niet meer binnen de regeltjes van SZW zou passen. Het beleid is namelijk toch zeer effectief. Het gaat vaak om relatief jonge mensen die elders weer aan de slag gaan. Bovendien is er geld nodig voor kinderopvang. Bij elkaar kost dit eenmalig 68 miljoen of 4.1 miljoen per jaar.
Dekking: Vrijvallende SZW-gelden, waaronder WW-gelden en vanwege het niet langer financieren van deze regeling.

Voorts is er te weinig voor arbeidsvoorwaarden uitgetrokken. Van Rijn trekt nauwelijks geld uit. Er is volgens onderzoek van Cap Gemini ca. 20 miljoen nodig.

Dekking: de staatsloterij gaat op zeer korte termijn een nieuwe loterij starten met opbrengst die nog niet is ingeboekt en die een vergelijkbaar bedrag oplevert. Het gaat hier om de 'verjaardagsloterij'. Deze is een jaren geleden in het leven geroepen, volgens geruchten om een gat in de cultuurbegroting te dichten. Vandaar dat deze loterij ook wel 'cultuurloterij' wordt genoemd. Lancering werd echter jarenlang tegengehouden door procedures van de Postcodeloterij. Deze zijn echter ingetrokken.


B. Voor natuur is tussen de 200 en 500 miljoen nodig ter versnelling van de aankoop en inrichting van landbouwgronden, zoals voorgesteld in de nota Natuuroffensief van het Natuurplanbureau, n.a.v. de motie De Graaf/Rosenmoller/Melkert (algemene politieke beschouwingen) voor de ecologische hoofdstructuur, groen in en om de steden en natuurbeheer. Via het Groenfonds kan er wel veel weggezet worden en het is zonde om tijd te verliezen tot de Najaarsnota, zoals in de Voorjaarsnota staat.

Wij willen graag de afspraak maken dat het Zandmaas-project inclusief natuurontwikkeling kan door gaan. Dit dreigt nu te stagneren vanwege een tekort van 500 miljoen dat er pas tussen 2006 en 2010 is. Door nu geld te reserveren (structureel) is dat gat op te lossen en kan het tot 2006 worden benut voor de eerdere aankoop van natuurgronden. Twee vliegen in een klap!

Dekking:


* Verkoop pachtgronden door domeinen: 50 miljoen. Tot in deze kabinetsperiode werden pachtgronden verkocht tegen ongeveer 50% van de marktwaarde. Deze verkoop werd bevroren omdat de opbrengsten die voor deze regeerperiode waren voorzien al in het eerste jaar binnengehaald waren. De gedachte was daarnaast dat door liberalisering van de pachtwetgeving meer opbrengsten te genereren zijn. We willen nu de verkoopstop weer ontdooien, wat bij verkoop tegen 80% van de marktwaarde een jaarlijkse opbrengst van 50 miljoen heeft.

* Versnelde aflossing ruilverkavelingsleningen: 100 miljoen. Boeren moeten zelf meebetalen aan ruilverkavelingsprojecten waarvoor zij zachte leningen afsluiten bij de overheid. Door deze voorwaarden nog zachter te maken of een deel kwijt te schelden bij vervroegde terugbetaling is hier wellicht geld vrij te spelen. Het gaat nu om een bedrag van totaal 1,3 miljard, bij kwijtschelding van 20% moet dit toch wel in tien jaar tijd binnen te halen zijn: dat is 100 miljoen per jaar. Dit kost ons een beperkte tegemoetkoming om boeren tot vervroegde aflossing te verleiden, maar die kosten kunnen opwegen tegen het versneld aankomen van natuurgebieden (die later veel duurder zijn door de stijgende grondprijzen - zie volgende punt).
* Invoeren van een baten/lasten stelsel voor grondbeheer: 220-350 miljoen. Het grondbeheer door het Rijk kan efficiënter. Met gezond verstand is slimmer koopmanschap mogelijk. Bij versnelde aankoop ontstaat een grotere winst vanwege de lagere aankoopwaarde door sneller aan te kopen. Dit levert tussen 2011 en 2018 jaarlijks tussen de 500 en 600 miljoen op. In contante waarde is dat tussen de 200 en 350 miljoen die zichzelf terugverdient. We vragen de regering naar een break-even berekening van dit en het vorige punt.

* Accres Provinciefonds: 43,5 miljoen. Het aandeel van de provincies in de totale kosten voor natuur- en landinrichtingsprojecten is in de loop van de tijd teruggelopen van 25% naar 6%. De provinciale bijdrage moet toenemen met 91 miljoen om op het historische percentage getrokken te worden. Het accres t.o.v. Miljoenennota bedroeg 43,5 miljoen. Dat is een mooi begin. De minister heeft al aangegeven bij de provincies aan te dringen om een grote bijdrage in de natuuraankoop.

* Terugbetaling door Europa van mkz-kosten: 180 miljoen. Op de landbouwbegroting is 180 miljoen gereserveerd voor voorfinanciering van de mkz-crisis. Dit bedrag wordt terugbetaald door de EU, waarschijnlijk al dit jaar.

A. In het Regeerakkoord is afgesproken dat er regionale pakketten infrastructuur zouden komen; niet alleen de randstad gaat voor. De groei van de mobiliteit vraagt om een integrale afweging, met light rail rond verstedelijkte gebieden, met een impuls voor lopen, fietsen en openbaar vervoer op de korte afstanden. Daar hoort ook de regio bij. Vooruitlopend op een brede aanpak met de regionale overheden willen we ook reeds in 2001 en 2002 concrete projecten uit voeren. Dergelijke plannen zijn inmiddels nader uitgewerkt, gereed voor uitvoering met ook eigen investeringen vanuit de betrokken gemeenten en provincies, zoals aanpak onveilige spoorwegovergangen bij Almelo (vastgelegd in motie Verbugt-Feenstra 22 589 nr. 170) en de verdiepte spooraanleg bij Dieren (motie Feenstra-Verbugt 22 589 nr. 164). Dergelijke projecten in Oost- én in Zuid-Nederland kunnen vooruitlopend op de regio-overeenkomsten in lijn met de motie-Van Heemst. Nodig is 150 miljoen incidenteel per jaar om projecten te kunnen realiseren. Wij zien graag dat onderuitputting, die blijkt bij Vermoedelijke Uitkomsten en de Najaarsnota, wordt ingezet en dienen wellicht vandaag een amendement in op onderuitputting in het infrastructuurfonds, Voor mantelzorg, de cruciale stille kracht van duizenden vrijwilligers die de zorgsector overeind houden, is extra inzet nodig voor zowel deskundige ondersteuning als om deze groep af en toe 'verlof' te geven (waarbij anderen invallen of de patiënt tijdelijk intramuraal wordt geholpen). Als we dit niet doen, zal de mantelzorg daar sterk onder lijden bij de toenemende zuigkracht van ander werk op arbeidsmarkt. Kosten/dekking/PM + Miljoenennota + ruimte uit ruilvoetverbetering en bruggetje.
B. Het is toch werkelijk onaanvaardbaar dat de meest kwetsbare groep van Nederland voortdurend over het hoofd wordt gezien als er geld verdeeld wordt. Het gaat dan om zwerfjongeren, jeugdige prostituees, jeugdige delinquenten en ook dak- en thuislozen. Bij de algemene welvaartsgroei in dit land mag een betere aanpak van deze problematiek niet achterwegen blijven:


* Voor uitbreiding van opvangvoorzieningen voor dak- en thuislozen en zwerfjongeren is 50 miljoen nodig. De motie-Arib/Hermann (november 2000) vraagt tevens om geestelijke gezondheidszorg ten behoeve van deze groep (kosten 50 miljoen). Bij Van Rijn is dit deel van de welzijnssector buiten de boot gevallen, Zij kreeg slechts 2,5 miljoen. In een brandbrief van Federatie Opvang geeft men aan dat 115 miljoen nodig is voor arbeidsvoorwaarden. Nergens in de sector zijn de lonen zo laag als hier. Het gevolg is dat mensen weglopen. Bij elkaar is een bedrag van 200 miljoen nodig om aan de behoeften van deze sector te voldoen.


* Het gaat dan bijvoorbeeld ook om een uitstekend initiatief voor een internaat voor Marokkaanse jongeren. De problematiek van allochtone jongeren rechtvaardigt echter specifiek op hen toegesneden oplossingen. In sommige situaties kan een kostschool/internaat, waar jongeren op vrijwillige basis heengaan, uitkomst bieden. Deze scholen moeten worden gezien als kwaliteitsscholen waar jongeren een uiterst intensief onderwijsprogramma aangeboden krijgen en een bruikbaar diploma kunnen behalen. Naast een kwalitatief goed algemeen onderwijsaanbod dient er op een dergelijke kostschool een mogelijkheid te komen voor jongeren die niet meer gebaat zijn bij algemeen vormend onderwijs. Jongeren zouden een vakgerichte opleiding moeten kunnen volgen. Op dit moment zijn er verschillende initiatieven gaande tot het opzetten van een kostschool/internaat. Gezien de omvang en de ernst van de problematiek bij allochtone jongeren en gezien het draagvlak voor internaten binnen de allochtone gemeenschappen dient deze vorm van onderwijs ook financieel te worden ondersteund. Een mogelijkheid is een substantieel bedrag structureel vrij te maken voor kostscholen/internaten, eventueel in de vorm van een stimuleringsfonds.


* In de Miljoenennota moet in elk geval een bedrag van 1,5 à 2 miljoen gereserveerd worden ter uitbreiding van een zeer geslaagd project voor hulp aan jeugdige prostituees in Leeuwarden onder de naam 'Asja' en vergelijkbare voorzieningen elders in het land. Het gaat hier om geld wat gezocht kan worden op de begrotingen van Justitie, VWS en/of Grote stedenbeleid.


* De capaciteitstekorten in strafinrichtingen voor de jeugd zijn een schande, evenals de tekorten in tbs-klinieken, en in de reclassering.


* Tevens is er geld nodig voor verbetering van arbeidsvoorwaarden in de reclassering en in de strafinrichtingen voor de jeugd. Bij elkaar is een bedrag van 150 miljoen nodig.

Dekking: Hiervoor geld hetzelfde: dat kan nu geregeld worden (dollarkoers) en later in het jaar (onderuitputting VU en najaarsnota), maar moet in ieder geval in de Miljoenennota opgenomen worden.

Bij elkaar dus een aanzienlijk bedrag voor dak- en thuislozen, zwerfjongeren, jeugdige prostituees, jeugdige delinquenten, tbs-plaatsen en reclassering.

F. Het kabinet wordt opgeroepen in de gesprekken met VNG/IPO rekening aan te dringen op verhoging van de wedden van wethouders, conform de mening van de Tweede Kamer.

G. In het hbo worden nu ten onrechte geen middelen uitgetrokken voor Van Rijn, met als argumentatie dat de studentenaantallen dalen. Dat is een gelegenheidsargument omdat de minister nu pas onze motie uitvoert, gericht op onderzoek naar bekostiging in relatie tot studentenaantallen (toen die stegen was het geen argument om meer te geven!). Dus wachten op dit onderzoek (najaar) en intussen al Van Rijn cf de rest van het onderwijs mogelijk maken.

4. Samenvatting

Is de minister bereid


* een realistische prognose van de dollarkoers te hanteren en de mogelijkheden die dit biedt voor de inzet van het FES-bruggetje per heden aan te wenden voor de hierboven geschetste doelen;
* onderuitputting die bij Vermoedelijke Uitkomsten blijkt in september reeds in te zetten voor de door de PvdA gestelde doelen (vorig jaar ging het om een bedrag van 800 miljoen);

* onderuitputting die bij Najaarsnota blijkt aan te wenden voor de hierboven geschetste doelen;

* bij de Miljoenennota structureel geld vrij te maken om vanaf 2002 de hierboven gewenste structurele uitgaven te doen?

reageer via disqus

Nieuwsbank op Twitter

Gratis persberichten ontvangen?

Registreer nu

Profiteer van het gratis Nieuwsbank persberichtenfilter

advertentie