Nieuwsbank

Schrijft, screent en verspreidt persberichten voor journalistiek, search en social media. Hét startpunt om uw nieuws wereldkundig te maken. Ook voor follow-ups, pitches en korte videoproducties.

Artikel in Nature: ecosystemen kunnen plotseling instorten

Datum nieuwsfeit: 11-10-2001
Vindplaats van dit bericht
Bron: Razende Robot Reporter
Zoek soortgelijke berichten
Wageningen Universiteit

Persbericht

10 oktober 2001, nr. 064, (in English)

Historische ontwikkeling van oceanen, koraalriffen, woestijnen en meren nopen tot herziening van rechtlijnige ecologische theorie

Ecosystemen kunnen plotseling instorten

Na tientallen jaren van gestaag toenemende beïnvloeding door de mens kunnen veel ecosystemen plotseling een onverwachte en dramatische omslag naar een andere toestand vertonen. Dit schrijft een internationaal consortium van wetenschappers in een artikel van het wetenschappelijke tijdschrift Nature dat donderdag 11 oktober aanstaande verschijnt. Volgens prof.dr. Marten Scheffer, hoogleraar aquatische ecologie bij Wageningen Universiteit en hoofdauteur van het artikel, kan geleidelijke milieuverandering de veerkracht ondermijnen terwijl er op het eerste gezicht vrijwel niets aan het ecosysteem verandert. Het gevolg van deze verraderlijke gang van zaken is dat het breekbaar geworden ecosysteem bij een kleine verstoring opeens kan instorten", aldus Scheffer.

Met specialisten uit de VS, Australië en Zweden analyseerde Scheffer studies van koraalriffen, bossen, oceanen, woestijnen en meren. "We realiseerden ons dat er een gemeenschappelijk patroon zat in het gedrag van deze belangrijke ecosystemen. De natuur reageert simpelweg minder recht-toe-recht-aan dan we dachten. Soms kan je druk op een ecosysteem steeds maar verder opvoeren zonder grote gevolgen, totdat het plotseling ineenstort. Het is duidelijk dat we ons veel meer moeten gaan concentreren op het begrijpen en beheren van veerkracht. Extreme gebeurtenissen kunnen systemen doen omslaan, maar alleen als de veerkracht door vaak minder opvallende geleidelijke veranderingen ondermijnd is", aldus Scheffer.

Catastrofes
Het inzicht dat veel ecosystemen in een fragiel evenwicht balanceren komt voort uit de toegenomen mogelijkheden om zulke complexe ecologische systemen in hun geheel te kunnen bestuderen, maar ook uit een beter begrip van catastrofale ecologische veranderingen in het verleden. Zo blijkt de Sahara lange tijd rijk begroeid te zijn geweest met moerassen en meren vol nijlpaarden, krokodillen en vis tot zo'n 5000 jaar geleden een abrupte omslag naar een woestijntoestand plaatsvond.

Troebele meren
Dichter bij huis is het voorbeeld van het effect van toenemende hoeveelheden meststoffen in de loop van de vorige eeuw op onze meren, waar Scheffer zelf onderzoek aan doet. "Lange tijd zag je weinig veranderen aan het heldere water waarin je visjes en ander waterleven tussen de planten kon zien wegschieten. Tot in de zeventiger jaren veel meren vaak van het ene op het andere jaar omsloegen naar een troebele toestand waarin behalve blauwalgen en brasem maar weinig voorkomt". Een vergelijkbaar probleem treedt op bij koraalriffen in het Caribische gebied die massaal overwoekerd zijn door zeewieren, nadat hun veerkracht door verontreiniging was ondermijnd. Ook in oceanen lijken nu scherpe omslagen te kunnen plaatsvinden, met verregaande gevolgen voor visserij en klimaat.

Veerkracht
"Het idee dat de natuur plotsklaps naar een andere toestand kan omslaan is buitengewoon verontrustend", zegt Jon Foley, klimaatsdeskundige van de Universiteit van Wisconsin en één van de co-auteurs van het Nature artikel. "We hebben gewoon altijd geleerd om nogal rechtlijnig te denken, maar nu blijkt dat we er niet op kunnen rekenen dat het er in de natuur zo rechtlijnig aan toegaat". De implicaties voor de manier waarop we met ecosystemen omgaan zijn volgens de auteurs verregaand. De plotselinge omslagen betekenen vaak een enorm verlies van biodiversiteit maar ook van economische waarde. Extra problematisch is het feit dat subtiele veranderingen over eeuwen de veerkracht kunnen ondermijnen zonder dat daar iets van te zien is, tot het moment waarop een toevallige gebeurtenis zoals een uitzonderlijk warme zomer of een overstroming de zaak doet omslaan. Volgens Scheffer betekent dit dat er meer aandacht zal moeten komen voor begrip en beheer van de veerkracht van ecosystemen.

NOOT VOOR DE PERS
Het artikel Stochastic events can trigger large state shifts in ecosystems with reduced resilience verschijnt in Nature van donderdag 11 oktober aanstaande. Een kopie van het artikel is hier te downloaden of beschikbaar bij de stafafdeling Communicatie, Gert van Maanen, tel. 0317-485003. Meer informatie: prof.dr. Marten Scheffer, hoogleraar Aquatische Ecologie en Waterkwaliteitsbeheer, Wageningen Universiteit, tel. 0317-484039 of 0344-618393 (privé), fax: 0317-484411, E-mail: (marten.scheffer@aqec.wkao.wau.nl)

Behandeld door stafafdeling Communicatie, Gert van Maanen, tel. 0317-485003.

U kunt ook mailen naar de Stafafdeling Communicatie: (Office@Alg.VL.WAU.NL)

Aangemaakt oktober 2001 door Gert van Maanen. Opmerkingen en vragen mailen naar: (www@www.wau.nl)

Naar Homepage Wageningen UR

reageer via disqus

Nieuwsbank op Twitter

Gratis persberichten ontvangen?

Registreer nu

Profiteer van het gratis Nieuwsbank persberichtenfilter

advertentie