Nieuwsbank

Schrijft, screent en verspreidt persberichten voor journalistiek, search en social media. Hét startpunt om uw nieuws wereldkundig te maken. Ook voor follow-ups, pitches en korte videoproducties.

Beantwoording Kamervragen over Tobin-tax

Datum nieuwsfeit: 22-10-2001
Vindplaats van dit bericht
Bron: Ministerie van Financien
Zoek soortgelijke berichten
Ministerie van Financien

De Voorzitter van de Tweede Kamer

der Staten Generaal

Postbus 20018

2500 EA Den Haag

Datum Uw brief Ons kenmerk (Kenmerk)

22 oktober 2000115190 BFB 2001-829 M 2001

Onderwerp

Beantwoording Kamervragen van 7 september 2001

Mede namens de minister voor
Ontwikkelingssamenwerking doe ik u hierbij de antwoorden toekomen op de vragen van de leden Koenders en Crone, ingezonden op 7 september 2001, over de zogenoemde
anti-speculatiebelasting (Tobin-tax).

DE MINISTER VAN FINANCIËN

MINISTERIE VAN FINANCIËN EN HET MINISTERIE VAN BUITENLANDSE ZAKEN

Antwoorden kamervragen Koenders en Crone, kenmerk: 200011519

Vraag


1 a Wat zijn de exacte voorstellen van Bondskanselier Schröder en de Belgische minister van Financiën met betrekking tot de zogenoemde anti-speculatiebelasting (Tobin-tax)?

Antwoord

Bondskanselier Schröder heeft tezamen met President Chirac besloten een werkgroep in te stellen die onderzoek zal doen naar een betere regulering van internationale financiële markten. Schröder heeft in een rede op een SPD partijconferentie aangegeven in discussie te willen blijven met zijn Europese collega's hoe moet worden omgegaan met de relatieve
verzelfstandiging van het speculatieve kapitaalverkeer. Schröder gaf in deze speech tevens aan afwijzend te staan tegenover de Tobin-tax vanwege praktische, juridische, politieke en economische bezwaren. De Tobin-tax is op initiatief van de Belgische minister van Financiën besproken tijdens de informele Ecofin van 22 en 23 september in Luik. Tijdens deze Ecofin is besloten dat de Commissie een onderzoek zal doen naar de voor- en nadelen van de mondialisering. De rol van de Tobin-tax zal in dat kader expliciet aan de orde komen, als één van de instrumenten die in de discussie zijn genoemd. Over een eventuele bestemming van de opbrengst hebben Chirac en Schröder zich overigens niet uitgelaten.

Vraag


1 b Op welke wijze wijken deze voorstellen af van de oorspronkelijke ideeën van Tobin en maken zij deze beter praktisch uitvoerbaar?

Antwoord

De belasting die Tobin begin jaren zeventig opperde was een belasting op internationale financiële transacties. De achtergrond hiervan was de val van het Bretton Woods-systeem van vaste wisselkoersen. Tobin stelde dat een dergelijke belasting de stabiliteit van het internationaal kapitaalverkeer zou kunnen vergroten. De huidige discussie betreft niet slechts de vraag hoe het internationale kapitaalverkeer te reguleren, maar is mede gericht op de besteding van de opbrengsten van de Tobin-tax. Met het laatste heeft Tobin, die afstand heeft genomen van voorstellen
betreffende de opbrengst, zich niet
beziggehouden. Op de praktische uitvoerbaarheid van de Tobin-tax wordt ingegaan op het antwoord bij vraag 1c.

Vraag


1 c Wat is de officiële reactie van de Nederlandse regering op deze voorstellen en welke eventuele verbeteringen stelt zij voor?

Antwoord

De Minister van Financiën en de Minister voor Ontwikkelingssamenwerking hebben de Kamer in het verleden geïnformeerd over het standpunt van de regering inzake de Tobin-tax. (Antwoord kamervragen IMZ 00/1137, brief BFB/99-530m en brief BFB/98-965m). Een anti-speculatiebelasting heeft positieve aspecten, maar de praktische uitvoerbaarheid ervan is klein. Hieronder volgt een overzicht van de factoren die een effectieve werking van de Tobin-tax in de weg staan.

Vereiste wereldwijde coördinatie

Een Tobin-tax is alleen praktisch uitvoerbaar als zeer vele landen hieraan meewerken. Wanneer één of meerdere landen de Tobin-tax niet invoeren, zal dit kunnen leiden tot een verschuiving van financiële activiteit naar landen die de belasting niet invoeren. Dit probleem weegt des te zwaarder naarmate een groter aantal landen aangeeft bezwaren te hebben tegen de Tobin-tax.

Het IMF (Working Paper Financial Transactions Taxes (WP/95/77-EA), 1995) heeft zich in het verleden negatief uitgelaten over de Tobin-tax. Tevens zouden de zogenaamde off-shore financiële centra de Tobin-tax moeten invoeren om deze effectief te maken. Kapitaalstromen zijn overigens een uiterst mobiele grondslag en daarom minder geschikt voor belastingheffing.

Ontwijkingsmogelijkheden via financiële innovatie

Een invoering van een Tobin-tax zal
waarschijnlijk leiden tot verdergaande financiële innovatie. Marktparticipanten zullen de extra kosten proberen te ontwijken door andere financiële producten te ontwikkelen die niet onder de belasting vallen. Invoering van de belasting op alle financiële producten, dus ook op derivaten, zou de administratieve verwerking zeer complex maken. Het is onmogelijk eenzelfde effectieve belastingdruk te creëren op derivaten omdat de verschillen in looptijd de effectieve belastingdruk zullen beïnvloeden.

Nadelige effecten voor internationale handel en investeringen

De Tobin-tax is bedoeld als een bescherming tegen speculatief internationaal
kapitaalverkeer. Dit kapitaal is uiterst moeilijk te onderscheiden van overige
kapitaalstromen uit hoofde van internationale handel en investeringen die een belangrijke bijdrage leveren aan de economische groei. Het is minder wenselijk om dit kapitaalverkeer te belasten, omdat een dergelijke belasting de internationale handel en grensoverschrijdende investeringen zou ontmoedigen.

Effectiviteit

De Tobin-tax zal in de praktijk slechts een gering effect hebben op het speculatieve internationaal kapitaalverkeer waarvoor de belastingheffing is bedoeld. Ten tijde van crises zijn er grote speculatierendementen te behalen. De Tobin-tax valt bij die rendementen in het niet.

Speculatiekapitaal is een signaal

Speculatie op wisselkoersveranderingen is veelal een symptoom van slecht macro-economisch beleid of instabiele macro-economische omstandigheden. Een betere oplossing dan belastingheffing is het voeren van gezond beleid waardoor problemen bij de wortels worden aangepakt.

Tobin-tax als financieringsbron

Een discussie over de financiering van de internationaal overeengekomen
ontwikkelingsdoelstellingen moet los van de Tobin-tax worden gevoerd. Er zijn andere bronnen waaruit de ontwikkelingssamenwerking kan worden gefinancierd. Wij wijzen erop dat de
tenuitvoerlegging van de VN-afspraak inzake de besteding van 0,7% van het Bruto Nationaal Product aan ontwikkelingssamenwerking, zoals ook nog tijdens de Europese Raad in Götheburg is bevestigd, de beste manier is om extra middelen voor ontwikkelingssamenwerking bijeen te brengen. De Nederlandse regering pleit in internationaal overleg actief voor naleving van deze afspraak . Tobin heeft zelf recent aangegeven (zie ingezonden artikel van James Tobin in de Financial Times van 11 september jl.) dat de opbrengst nooit een doel op zich is geweest.

Er zijn tal van praktische, politieke en economische bezwaren verbonden aan een invoering van de Tobin-tax. Wij zullen de Kamer op de hoogte houden van de uitkomst van de hierboven genoemde Europese studie.

Vraag


2 Welke initiatieven zal de Nederlandse regering nemen om het debat over de risico's van korte kapitaalstromen uit het slop te trekken en welke initiatieven neemt Nederland om
ontwikkelingslanden een belangrijker stem te geven in de Bretton-Woods-instellingen?

Antwoord

De discussie over mondialisering staat inmiddels hoog op de agenda's van zowel het IMF als de Wereldbank. Voor de voordelen die voor alle landen aan mondialisering verbonden zijn, zal Nederland tijdens internationale vergaderingen van de instellingen actief aandacht blijven vragen. Ten behoeve van lage-inkomenslanden zal marktopening van welvarende landen worden bepleit. Mogelijk nadelige consequenties die mondialisering kan hebben voor vooral
lage-inkomenslanden dienen in de programma's van IMF en Wereldbank afdoende aandacht te krijgen. Bij het liberaliseren van kapitaalverkeer moet de nodige zorgvuldigheid worden betracht wat betreft de volgorde van
liberaliseringsmaatregelen. Lage-inkomenslanden zullen allereerst voorwaarden moeten scheppen waaronder buitenlandse directe investeringen worden aangetrokken alvorens over te gaan tot liberalisering van lang kapitaalverkeer en uiteindelijk van kortlopend kapitaalverkeer.

Het stemaandeel dat landen, en dus ook ontwikkelingslanden, hebben in de
Bretton-Woods-instellingen wordt indirect bepaald door het gewicht van het land in het internationale financiële stelsel; een principe dat door Nederland wordt ondersteund. Het ligt niet in de lijn der verwachting dat de stemverhoudingen bij beide instellingen in de nabije toekomst worden aangepast. Nederland staat in principe positief tegenover
initiatieven die tot doel hebben
ontwikkelingslanden een belangrijker inbreng te geven in de Bretton-Woods-instellingen. Het is in dat kader van belang dat de
ontwikkelingslanden in staat worden gesteld hun rol als aandeelhouder in deze instellingen effectief uit te oefenen, onder meer doordat de grote aandeelhouders en het management van deze instellingen beter rekening houden met de positie van deze ontwikkelingslanden als aandeelhouder. Er ligt ook een taak bij de ontwikkelingslanden zelf om hun inbreng te versterken. Zij dienen gekwalificeerde bewindvoerders en adviseurs te benoemen teneinde de kwaliteit van hun inbreng te verhogen. In Utsteinverband wordt binnenkort hierover nader overleg gevoerd.

Vraag


3 Op welke wijze zullen de Nederlandse ministers tijdens de IMF/WB Jaarvergadering deelnemen aan publieke debatten over transparante en democratische controle op internationale instellingen?

Antwoord

Omdat de Jaarvergaderingen van het IMF en de Wereldbank dit jaar zijn afgelast, zijn ook de geplande publieke debatten en marge van deze vergaderingen komen te vervallen. Overigens onderhouden zowel de Bretton-Woods-instellingen als de Nederlandse regering regelmatig contactmet het publiek, non-gouvernementele organisaties, academici en media over het beleid dat ze voeren.

reageer via disqus

Nieuwsbank op Twitter

Gratis persberichten ontvangen?

Registreer nu

Profiteer van het gratis Nieuwsbank persberichtenfilter

advertentie