Nieuwsbank

Schrijft, screent en verspreidt persberichten voor journalistiek, search en social media. Hét startpunt om uw nieuws wereldkundig te maken. Ook voor follow-ups, pitches en korte videoproducties.

KNMI organiseert waarnemingscampagne Leoniden op zee

Datum nieuwsfeit: 19-11-2001
Vindplaats van dit bericht
Bron: Koninklijk Nederlands Meteorologisch Instituut
Zoek soortgelijke berichten
Koninklijk Nederlands Meteorologisch Instituut

Achtergrond

Leoniden zorgen komend weekeinde voor spectaculaire sterrenregens: KNMI organiseert waarnemingscampagne op zee

(Links/ Marine `Leonid' meteor observing campaign 2001 /actueel weeroverzicht )

In de nachten tussen de 16e en 20e november wordt de sterrenhemel, als de weersomstandigheden tenminste meewerken, beheerst door de Leoniden. De laatste jaren zorgde deze sterrenregen rond half november steeds voor spectaculair vuurwerk en ook dit jaar worden weer hevige leonidenregens verwacht. "Helaas gebeuren die op voor Europa buitengewoon ongunstige tijdstippen", schrijft Joost Hartman van de Werkgroep Meteoren van de Nederlandse Vereniging voor Weer- en Sterrenkunde in Zenit. De november-editie van dit tijdschrift gaat uitgebreid in op de Leoniden. De Werkgroep Meteoren doet een oproep voor waarnemingen.

KNMI organiseert grote Leonidenwaarnemingscampagne vanaf de Wereldzeeën

De Werkgroep wordt op zijn wenken bediend door het KNMI dat een grote waarnemingscampagne organiseert met zijn waarnemers op zee. De stuurlieden van een groot aantal koopvaardijschepen verrichten dagelijks weerkundige waarnemingen om het aantal "witte vlekken" op de weerkaart zo klein mogelijk te houden. Die taak wordt voor het KNMI namens de Wereld Meteorologische Organisatie (WMO) uitgevoerd door de Port Marine Officer (PMO), die ervoor zorgt dat de schepen voorzien zijn van goede meetapparatuur en waarnemingsinstructies. De observaties worden via satellietverbindingen naar de wal verstuurd en daar zo snel mogelijk naar de weerkundige centra verzonden voor verwerking.

Dit jaar heeft PMO de bemanning gevraagd om naaste de gebruikelijke meteorologische metingen gedurende de nachtelijke uren ook de sterrenhemel in de gaten te houden. In het bijzonder is gevraagd op te letten of men meteoren ziet verschijnen en bij te houden welke aantallen vallende sterren per tijdseenheid worden waargenomen. Het waarnemen van vallende sterren gebeurd meestal op posten die op land zijn gestationeerd. Sterrenkundigen en amateurs doen vele malen per jaar waarnemingen wanneer zogenaamde meteoorzwermen de aardbaan kruisen.

Wat zijn de Leoniden?

Midden november passeert de aarde jaarlijks de meteorenzwerm der Leoniden. Meestal verbranden er slechts een klein aantal kosmische stofdeeltjes in de aardatmosfeer als de aarde de stofbaan in die periode doorkruist. In sommige jaren is het aantal veel groter dan normaal. Zowel dit jaar als volgend jaar verwachten de astronomen buitensporige hoge aantallen meteoren. De doorsnee van de stofwolk is niet echt groot; in enkele uren kan de aarde er geheel doorheen trekken. In 2001 lijken twee afzonderlijke stofbanen op ons pad te liggen, die beide op 18 november gepasseerd worden. Om een zo goed mogelijk beeld te krijgen van de structuur en opbouw van deze meteoorzwerm is het belangrijk om een zo dicht mogelijk waarnemingsnetwerk te hebben. Dit jaar lijken de Verenigde Staten en Oost-Azie de plaatsen te zijn met de grootste aantal meteoren. Toch zijn de uitkomsten van die berekeningen niet zeker. Een verschil van enkele uren kan ervoor zorgen dat de aarde op een heel andere plaats door de zwerm komt, wat betekent dat de show van vallende sterren veel oostelijker of westelijker te zien is. Uitbreiding van het meteorenwaarnemingsnetwerk met de waarnemers op zee levert een belangrijke bijdrage aan de inhoud van de totale dataset.

In samenwerking met meteoroloog Jacob Kuiper van het KNMI is een speciale waarnemingsinstruktie opgesteld voor de opvarenden van de door Nederland gecontacteerde 'selected ships', de schepen die deel uitmaken van het waarneemnetwerk. Ook buitenlandse collega's zijn door de PMO gevraagd de bemanningen van hun schepen in te schakelen; het betreft hier de veel grotere vloten van bijvoorbeeld Amerika en Groot Brittannië en ook Duitse, Franse en Japanse waarnemers. In totaal gaat het om enkele duizenden schepen die over de Leoniden gaan berichten. Een belangrijke aanvulling omdat immers 70% van de wereldoppervlakte uit zeeën en oceanen bestaat. Zelfs een klein percentage van de schepen kan al groot gat in het meteorenwaarnemingsveld opvullen. Uiteraard houden we u op de hoogte van het verloop van deze unieke waarnemingscampagne.

De satellietfoto toont een groot deel van de Grote Oceaan, eind oktober 2001. Op een willekeurig tijdstip zijn een groot aantal selected ships daar bezig met het verrichten van hun weerkundige waarnemingen. De posities van de schepen zijn herkenbaar aan de kleine rondjes. Tijdens de meteorenzwerm van de Leoniden, medio november 2001 zullen een aantal schepen eveneens belangrijke meteorentellingen gaan verrichten. Op deze afbeelding zijn ook de land-waarnemingsstations als blauwe rondjes herkenbaar. Onmiddellijk valt op dat sommige continenten bezet zijn met een dicht waarnemingsnetwerk vergeleken met dat op de wereldzeeën (Foto: KNMI/GoesWest).

De Stichting De Koepel besteedt in de sterrengids en in het maandblad Zenit (november 2001) uitgebreid aandacht aan de meteorenstorm.

Met dank aan meteoroloog Jacob Kuiper en Port Marine Officer Jan Schaap van het KNMI


* Actuele info en verslagen Leoniden 1998 (ESO)
Lichtverschijnselen in het weer nader verklaard

Index het weer nader verklaard

Laatste wijziging: 19 november 2001

Vragen en reacties:
Harry Geurts, PR & Voorlichting KNMI
Copyright © KNMI

reageer via disqus

Nieuwsbank op Twitter

Gratis persberichten ontvangen?

Registreer nu

Profiteer van het gratis Nieuwsbank persberichtenfilter

advertentie