Nieuwsbank

Schrijft, screent en verspreidt persberichten voor journalistiek, search en social media. Hét startpunt om uw nieuws wereldkundig te maken. Ook voor follow-ups, pitches en korte videoproducties.

Speech Monique Somers (KNMI) bij 125 jarig bestaan NIOZ

Datum nieuwsfeit: 23-11-2001
Vindplaats van dit bericht
Bron: Koninklijk Nederlands Meteorologisch Instituut
Zoek soortgelijke berichten
Koninklijk Nederlands Meteorologisch Instituut

Achtergrond

Jubileum NIOZ 125 jaar

Speech Monique Somers (KNMI) op 23 november 2001

Vandaag is op de Zeedijk in Den Helder een koperen plaquette onthuld ter ere van het 125 jarig bestaan van het Nederlands Instituut voor Onderzoek der Zee (NIOZ). De plaquette symboliseert de historische banden tussen het NIOZ en het KNMI en Rijkswaterstaat. De Zeedijk is een historische plek en de relatie tussen het KNMI en het NIOZ gaat ver in de geschiedenis terug. Sterker nog, meteorologie speelde hier al vóór de oprichting van het NIOZ een rol. En het KNMI is hier later dan het NIOZ vertrokken.

Historisch overzicht

Het begon allemaal in augustus 1843, meer dan 1,5 eeuw terug. Het KNMI bestond nog niet, maar hier op de Zeedijk werd al een meteorologisch waarnemingsstation opgericht. Het bestond uit wat houten gebouwtjes en een toren en werd bekend onder de naam 'De Windwijzer' of wat oneerbiedig de 'Landskeet' werd genoemd. Het trok nogal de aandacht van passanten. Oorspronkelijk was het een station van de Provinciale Waterstaat van Noord Holland voor het waarnemen van de waterstanden. Van der Sterr was de toenmalig opzichter en eerste waarnemer en bijzonder was dat hij hier de peilschaal oprichtte. Het was de eerste peilschaal voor de Nederlandse kust.

Overigens was Den Helder niet de enige plaats waar meteorologische waarnemingen werden gedaan, maar de combinatie met windwaarnemingen was toen uniek. Er was zelfs al een zelfregistrerende windmeter! En het bijzondere van dit waarneemstation is dat het Een van de 6 Nederlandse stations is met een lange meetreeks. Met het veranderende klimaat weten we nu hoe belangrijk dat is, want alleen door zo'n lange meetreeks kunnen we zien hoe het klimaat verandert. Den Helder is overigens niet het oudste waarneemstation, in Zwanenburg bij Halfweg werd er ruim een eeuw eerder (!), sinds 1736, al gemeten aan het weer.

Bijna 20 jaar later, in 1860 werd er een rijkstelegraaf geïnstalleerd voor het onderling overseinen van waarnemingen naar het KNMI in De Bilt en overige stations. Net als nu wilden ze toen ook graag weten hoe het weer elders in Nederland was en door die telegraaf konden ze dat hier langs de haven rustig bekijken, zoals we dat tegenwoordig op internet doen. Wat dat betreft waren ze hun tijd ver vooruit. Een paar jaar later werd het uitgebreid met een stormwaarschuwings-systeem. In alle havenplaatsen en vissersdorpen hingen stormseinen als kegels, ballen en rode lantaarns als er storm verwacht werd. Een systeem waar we nu nog jaloers op zijn, vandaag de dag werken we er nog aan om de watersport snel en efficiënt te kunnen waarschuwen!

En dan het gedenkwaardige jaar. Op 8 juli 1876 werden de grondslagen voor het NIOZ gelegd door de oprichting van de Nederlandse Dierkundige Vereeniging, de voorloper van het NIOZ. Naast het meteorologisch waarneemstation werd er in nauwelijks een half jaar een verplaatsbaar, houten gebouwtje gebouwd, dat iedere zomer ergens anders kon staan en in de wintermaanden in Leiden werd opgeslagen. Dat het naast het meteorologisch gebouwtje stond was handig voor de biologen, konden ze bij de buren informeren naar temperaturen, getij en de weersverwachting.

Professor Buys Ballot heeft trouwens ook nog een rol gespeeld, toen het houten gebouwtje een paar jaar later in Zeeland stond voor oesteronderzoek. Voor het eerst waren hydrologische waarnemingen nodig en Buys Ballot kon de Vereniging adviseren in allerlei meetapparatuur. Het handige van het houten gebouwtje was natuurlijk dat het mobiel was, maar in 1889 koos men er toch voor een permanent stenen gebouw te bouwen. Dat gebeurde in Nieuwediep, niet ver hier vandaan, iets verder landinwaarts.

Ik zal u niet te lang hier buiten ophouden en dus snel door de geschiedenis heengaan. In 1969 houdt de geschiedenis van het NIOZ hier in Den Helder op, want toen werd er verhuisd naar de huidige locatie, Texel.
Het KNMI bleef hier achter, maar niet lang, want door dijkverhoging was het KNMI in 1972 genoodzaakt ook te verhuizen, in dit geval naar marinevliegveld De Kooy, dat vanaf die tijd als meteorologisch hoofdstation fungeert.

Maar ondanks de fysieke verwijdering blijven contacten tussen vooral oceanografen van het KNMI en het NIOZ bestaan. Er zijn ook medewerkers van het NIOZ naar het KNMI gegaan en omgekeerd. Ten opzichte van de 19de eeuw zijn er verschillen en overeenkomsten. Grote verschil is dat in de 19de eeuw het NIOZ vooral gegevens van het KNMI gebruikte, en nu is dat meer andersom. Maar gemeenschappelijke interesse en doel zijn gebleven: onderzoeken hoe de zee werkt. Daarin zijn we beiden geïnteresseerd, want de zee heeft een sterke wisselwerking met het weer en het klimaat. Ook zijn er diverse samenwerkingsprojecten. Bijvoorbeeld het MARE project, en de succesvolle expeditie met de Pelagia rond Afrika vorig jaar en dit jaar. Als het KNMI en het NIOZ weer net zo goed samenwerken als het weer en de zee zelf, kunnen we wellicht meer te weten komen over wat het klimaat nog voor ons in petto heeft!

Historie in het weer nader verklaard

Index het weer nader verklaard

Laatste wijziging: 23 november 2001

Vragen en reacties:
Harry Geurts, PR & Voorlichting KNMI
Copyright © KNMI

reageer via disqus

Nieuwsbank op Twitter

Gratis persberichten ontvangen?

Registreer nu

Profiteer van het gratis Nieuwsbank persberichtenfilter

advertentie