Nieuwsbank

Schrijft, screent en verspreidt persberichten voor journalistiek, search en social media. Hét startpunt om uw nieuws wereldkundig te maken. Ook voor follow-ups, pitches en korte videoproducties.

Eindrapport 'Arbeidsconflicten en arbeidsuitval' (samenvatting)

Datum nieuwsfeit: 23-01-2002
Vindplaats van dit bericht
Bron: Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
Zoek soortgelijke berichten
Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid

Arbeidsconflicten en arbeidsuitval

Een inventarisatie van de huidige kennis in literatuur en databestanden ~Eindrapport~

Drs. A.B. Hubert
Drs. T.J. Veerman

Januari 2002

Dit onderzoek is uitgevoerd in opdracht van het
ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
door Hubert Consult in samenwerking met AS/tri.

i



VOORWOORD

Begin november 2001 is de Commissie Psychische Arbeidsongeschiktheid met haar aanbevelingen voor een verbetering in preventie en reïntegratie bij verzuim vanwege psychische klachten naar buiten gekomen. Het voorliggende onderzoek over `arbeidsconflicten en arbeidsuitval', in opdracht van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, is bedoeld als een inhoudelijke onderbouwing van onderdelen van een kabinetsreactie op deze aanbevelingen.

Het betreft een snelle scan van bestaande kennis in literatuur en bestanden over het vóórkomen van arbeidsconflicten, de relatie met arbeidsuitval en de maatregelen die werknemers en werkgevers thans treffen om arbeidsconflicten op te lossen. Het onderzoek heeft plaatsgevonden in de maanden september en oktober 2001.

Het onderzoeksrapport is tot stand gekomen in samenwerking met het onderzoeksbureau AS/tri. Dhr. drs. T.J. Veerman van AS/tri is als adviseur bij dit onderzoek betrokken geweest. Dhr. drs. P. Overzier van AS/tri is behulpzaam geweest bij de uitvoering van de literatuursearches. Voorts hebben dhr. dr. S. Broersen van SKB expertisecentrum voor arbeid en gezondheid en dhr. drs. E. de Croon van het Coronel Instituut hun medewerking aan het onderzoek verleend door analyses op bestaande bestanden in eigen beheer uit te voeren. Het rapport is geschreven door ondergetekende.

Januari 2002

Drs. Adrienne B. Hubert
Directeur Hubert Consult



Samenvatting en conclusie


In dit hoofdstuk zijn verschillende typeringen en indelingsmogelijkheden van arbeidsconflicten aan de orde geweest. Deze zijn samengevat in tabel 2.3.

Tabel 2.3 Conflictvormen naar verschillende typeringsmogelijkheden.

typering naar: vormen van conflicten subvormen van conflicten conflictpartijen Zie het origineel http://docs.szw.nl/pdf/35/2002/35_2002_3_3016.pdf .

Kort samengevat kan met betrekking tot de verschillende typeringsmogelijkheden en de ernst van de gevolgen het volgende worden gesteld:

Conflictpartij: een conflict tussen een boven en een ondergeschikte heeft voor de ondergeschikte ernstigere gevolgen, dan een conflict tussen twee nevengeschikten.

Conflictkwestie: sociaal-emotionele conflicten zijn het meest schadelijk. Binnen taakgerichte conflicten zijn belangenconflicten het meest schadelijk. Echter wanneer werknemers (binnen meningsverschillen) van visie verschillen, heeft dit mogelijk nog ernstiger gevolgen.

Wederkerigheid: een conflict heeft in ieder geval ernstige gevolgen wanneer een conflict niet wederkerig is en één partij zich niet tegen ongewenst gedrag van de andere partij kan verweren.
Onderlinge afhankelijkheid: Indien men afhankelijk is van de conflictpartij heeft een conflict meer impact dan wanneer men zich van de conflictpartij nauwelijks iets hoeft aan te trekken. Negatieve afhankelijkheid geeft aanleiding tot weinig gezonde conflicten, waarbij wantrouwen en macht overheersen.
Conflicthantering: vooral de stijlen `toegeven' en `vermijden' gaan gepaard met een verminderd psychisch welbevinden. Niet duidelijk is echter of het daarvoor nodig is dat de conflictpartij complementair een forcerende stijl hanteert.
Escalatie: naarmate een conflict meer escaleert, is aan te nemen dat de gevolgen groter zijn.

Hoe vaak de verschillende vormen vóórkomen is niet bekend of hangt sterk af van de gehanteerde definitie. Zo komen conflicten met nevengeschikten vaker voor dan conflicten met bovengeschikten volgens het VBBA-bestand, maar ongeveer even vaak volgens een ander bestand (POLS, zie paragraaf 3.3).

Ondanks dat de literatuur veel aanknopingspunten biedt om conflicten in te delen naar de mate waarin ze schadelijke gevolgen hebben, is het door overlap van de indelingen moeilijk om precies aan te geven, welke conflicten schadelijk zijn. Meerdere auteurs hebben gepoogd om de verschillende structuurkenmerken van conflicten in een model te integreren waarmee voorspeld kan worden of conflicten schadelijke dan wel positieve gevolgen zullen hebben (zie bijvoorbeeld Van de Vliert, 1997, Nauta, De Vries, Bosch & Van Schie, in druk). Dergelijke modellen hebben zeker veel waarde als heuristisch denkraam. Echter, de modellen zijn nog niet empirisch getoetst3. Ook wordt met de modellen nog niet de vraag beantwoord wat nu de hoofdoorzaak is van verminderd psychisch welzijn, eventueel verzuim en verloop.

Het lijkt erop dat onder meer de conflictkwestie, de conflictpartij en de onderlinge afhankelijkheid van invloed zijn op de conflicthanteringsstijl die partijen kiezen (zie Nauta, e.a). De gekozen stijlen en de wederkerigheid van het conflict zijn voorts van invloed op de vraag of het conflict escaleert en of ongewenste omgangsvormen worden ingezet.

Er zijn vele, zeer verschillende conflictkwesties. Conflicten zijn inherent aan het samenwerken tussen mensen. Voor beleidsdoeleinden kan daarom worden aangesloten bij de stelling van De Dreu en Van Dierendonck (2001), namelijk dat de oplossing niet ligt in het proberen organisaties "conflict-vrij" te maken, maar in een op bemiddeling en conflicthantering gerichte inventiestrategie.


3 Op basis van het model van Nauta e.a. ontwikkelt TNO Arbeid momenteel een instrumentarium waarmee conflicten in organisaties gediagnosticeerd en verklaard kunnen worden. Dit instrumentarium bestaat uit een gestructureerde vragenlijst over conflict, conflicthantering, conflictgevolgen en conflictoorzaken, alsmede een richtlijn om aan de hand van individuele en groepsgesprekken met organisatiemedewerkers arbeidsconflicten te diagnosticeren en te verklaren.

reageer via disqus

Nieuwsbank op Twitter

Gratis persberichten ontvangen?

Registreer nu

Profiteer van het gratis Nieuwsbank persberichtenfilter

advertentie