Nieuwsbank

Schrijft, screent en verspreidt persberichten voor journalistiek, search en social media. Hét startpunt om uw nieuws wereldkundig te maken. Ook voor follow-ups, pitches en korte videoproducties.

Prestigieuze reumaprijs voor Nijmeegs onderzoek

Datum nieuwsfeit: 20-03-2002
Vindplaats van dit bericht
Bron: Katholieke Universiteit Nijmegen
Zoek soortgelijke berichten

Katholieke Universiteit Nijmegen

Eerste Nederlander die deze prijs ontvangt

Prestigieuze reumaprijs voor Nijmeegs onderzoek

De Nijmeegse biochemicus prof. dr. W.J. van Venrooij heeft voor zijn baanbrekend werk op het gebied van reuma-autoantigenen de Carol Nachman Award 2002 toegekend gekregen. Dat is de belangrijkste internationale prijs voor reuma-onderzoek. Aan de onderscheiding is een bedrag verbonden van 75.000 DM, ongeveer 40.000 euro. De prijs wordt uitgereikt tijdens een speciale erezitting door de burgemeester van Wiesbaden, de heer H. Diehl.
Prof. Van Venrooij is de eerste Nederlander die deze prijs ontvangt. In 2001 werd de prijs uitgereikt aan prof. dr. P. Lipsky van het National Institute of Health in Bethesda (V.S.) en in 2000 ging zij naar twee onderzoekers uit Londen (U.K.), prof.dr R. Maini en dr. M. Feldmann, grondleggers van de anti-TNF alpha therapie, een nieuwe en zeer effectieve behandelmethode van reuma.

Van Venrooij ontvangt de onderscheiding onder meer voor de ontwikkeling van een nieuwe voorspellende test voor reumatoïde artritis. Hij en zijn groep hebben zich het afgelopen decennium gericht op identificatie van antistoffen gericht tegen lichaamseigen eiwitten bij reuma. Vroege detectie van zulke antistoffen in het bloed van patiënten, soms jaren voordat de ziekte gediagnosticeerd kan worden, kan een belangrijke leidraad zijn voor de specialist bij diagnose en behandeling. De Van Venrooij-groep is er in geslaagd zo'n prognostische test voor reumatoïde artritis te ontwikkelen en op de markt te brengen.

Auto-immuunziekte
Reumatische aandoeningen zijn ziektes die spieren, pezen, gewrichten en het bijbehorende bindweefsel aantasten. Patiënten hebben pijn, functiestoornissen en vaak ook zwellingen als gevolg van ontstekingen door irritatie van de aangetaste weefsels. Het verloop is soms acuut, maar veel vaker chronisch of intermitterend. De aandoening komt zeer veel voor: naar schatting lijdt meer dan 1% van de wereldbevolking aan reumatische aandoeningen. Reumatoïde arthritis (hierna omschreven als reuma) is een auto-immuunziekte: het immuunsysteem keert zich tegen eigen cellen of eiwitten en produceert hoge concentraties auto-antistoffen die specifiek gericht zijn tegen één of meer cellulaire eiwitten, de auto-antigenen. Bij een bepaalde auto-immuunziekte worden auto-antistoffen gemaakt gericht tegen voor die ziekte specifieke auto-antigenen. Auto-antistoffen tegen eiwit A komen zodoende voornamelijk voor bij ziekte X , terwijl auto-antistoffen tegen eiwit B voornamelijk voorkomen bij ziekte Y. Kennis van auto-antistoffen en auto-antigenen kan ons dus veel leren over het hoe en waarom van auto-immuunziekten en een grote hulp zijn voor de soms moeilijke diagnose van deze ziekten. De groep Van Venrooij heeft in de afgelopen 20 jaren vele auto-antigenen kunnen karakteriseren en de zoektocht naar het specifieke auto-antigeen bij reumatoïde artritis ook uiteindelijk met succes kunnen bekronen.

Wat veroorzaakt de auto-immuniteit?
Bij auto-immuunziekten spelen erfelijke factoren een belangrijke maar onbegrepen rol. Daarbij komt dat auto-immuunziekten meer en meestal in ernstiger vorm voorkomen bij vrouwen dan bij mannen (ca. 75-80% is vrouw), dus ook hormonale invloeden spelen mee. Een derde oorzaak ligt in onze leefomgeving, omdat bepaalde omgevingsfactoren, zoals een virale of bacteriële infectie, maar ook UV-straling of een bepaalde giftige stof of geneesmiddel, het immuunsysteem danig kunnen ontregelen. Het meer algemene effect van een dergelijke omgevingsfactor is vermoedelijk dat er plotseling een enorme hoeveelheid lichaamscellen op een bepaalde plaats in het lichaam ten gronde gaat. Deze (massale) celsterfte kan leiden tot een lokale ontsteking die het immuunsysteem alarmeert en tot actie brengt. Wanneer cellen doodgaan worden alle cellulaire processen geblokkeerd. De eiwitten die deze processen uitvoeren (heel dikwijls zijn dat auto-antigenen) worden chemisch veranderd (gemodificeerd) waardoor ze niet meer kunnen functioneren. Van Venrooij legt uit: "Er wordt op het eiwit als het ware een vlaggetje geplaatst dat zegt: pas op, dit eiwit komt uit een stervende cel en is niet in orde! Wanneer het immuunsysteem zo'n vlaggetje `ziet' (dit gebeurt alleen onder abnormale omstandigheden), dan zal het reageren en antistoffen gaan maken tegen deze veranderde `eigen' eiwitten. Zo kan auto-immuniteit ontstaan. Wanneer dit proces chronisch wordt, kan het immuunsysteem zich zelfs gaan richten tegen grotere delen van het lichaam (bepaalde cellen, een orgaan of een gewricht) en kan een auto-immuunziekte ontstaan".

De voorspellende test bij reumapatiënten
In 1996 vonden de Nijmeegse biochemici voor het eerst zo'n chemische verandering van een eigen eiwit, en wel het vlaggetje dat bij reumatoïde artritis gehesen wordt. Patiënten met deze ziekte maken namelijk antistoffen tegen citrulline, een veranderde vorm van het aminozuur arginine. Zulke antistoffen blijken alleen maar voor te komen bij reumapatiënten (ze zijn meer dan 98% specifiek voor deze ziekte) en kunnen nu worden aangetoond bij bijna 80% van deze patiënten. Interessant is dat deze antistoffen ook voorspellend zijn. Ze zijn dikwijls al aanwezig jaren voordat de diagnose reuma gesteld kan worden. Het aanto-nen van deze antistoffen kan de diagnose en de behandeling van reuma dus aanzienlijk vervroegen waardoor schade aan gewrichten, kenmerkend voor deze ziekte, vermeden kan worden.Sinds twee jaar is de anti-citrulline test (anti-CCP) nu op de Europese markt. Het product wordt dit jaar ook in de VS geïntroduceerd.

Samenwerking met de kliniek
De samenwerking tussen de biochemici en de afdeling Reumatologie van het UMC St Radboud onder leiding van prof. dr. L.B. van de Putte is van groot belang geweest voor het onderzoek. Daarnaast werd veel hulp ondervonden van reumatologen van de St. Maar-tenskliniek en het UMC Leiden. De testkit werd uitgewerkt in samenwerking met de groep van dr. J.W. Drijfhout (UMC Leiden) en Euro-Diagnostica b.v. (Arnhem). Het onderzoek werd gefinancierd door NWO-Chemische Wetenschappen en de Stichting Technische Wetenschappen (STW).
19-3-2002

reageer via disqus

Nieuwsbank op Twitter

Gratis persberichten ontvangen?

Registreer nu

Profiteer van het gratis Nieuwsbank persberichtenfilter

advertentie