Nieuwsbank

Schrijft, screent en verspreidt persberichten voor journalistiek, search en social media. Hét startpunt om uw nieuws wereldkundig te maken. Ook voor follow-ups, pitches en korte videoproducties.

Welvaartsziekten mede te danken aan prehistorische erfenis

Datum nieuwsfeit: 06-06-2002
Vindplaats van dit bericht
Bron: Razende Robot Reporter
Zoek soortgelijke berichten

Wageningen Universiteit

Persbericht

4 juni 2002, nr. 039

Wageningse hoogleraar Voeding, Metabolisme en Genomics in oratie:

Welvaartsziekten mede te danken aan prehistorische erfenis

Het 'foute' hongersignaal bij mensen met overgewicht is mede te danken aan een herprogrammering van de genexpressie in de lever. De verhoogde concentraties vrije vetzuren in het bloed zet bij deze mensen de lever ten onrechte aan tot extra suikerproductie. Op de lange termijn geeft dit een verhoogde kans om ouderdomssuikerziekte te ontwikkelen. "Je zou kunnen zeggen dat we alsnog slachtoffer worden van de genetische erfenis uit ons evolutionaire verleden. Doordat ons genoom is geoptimaliseerd in tijden van jagers en verzamelaars, in tijden van soms overvloed en soms schaarste, zijn we uitgerust met genen die heel efficiënt met energie omgaan. En omdat we sinds enkele generaties in de moderne tijd van overvloed leven worden deze spaarzame genen ons alsnog fataal". Dit zegt prof.dr. Michael Müller in de oratie 'Over Genen en Genieten' die hij donderdag 6 juni uitspreekt ter gelegenheid van zijn benoeming tot hoogleraar Voeding, Metabolisme en Genomics bij Wageningen Universiteit. Volgens Müller is onderzoek naar de wisselwerking tussen voeding en genen van groot belang om voedinggerelateerde ziekten beter te begrijpen en in de toekomst te helpen voorkomen of te behandelen. Met name kennis van de genen die betrokken zijn bij voeding - ook wel nutrigenomics genaamd - biedt volgens hem grote kansen om de effecten van voeding in ons lichaam in goede banen te leiden. Hiervoor is door diverse Wageningse partners - samen met TNO Voeding, Nutrition and Toxicology Research Institute Maastricht (NUTRIM), RIVM en Nizo Food Research - het Centrum voor Nutrigenomics opgericht.

Voeding mag met recht een levensmiddel heten, meent Müller. "Ieder levend wezen heeft voeding nodig en dat elke dag. Mensen in de moderne westerse wereld hebben een heel breed spectrum aan voedingsmiddelen tot hun beschikking. Wij hebben de keuze om gezond, lekker en veilig voedsel te eten en de mogelijkheden om ervan te genieten. Het probleem is echter dat we de overvloed aan voeding, die vroeger als een luxe werd beschouwd, nu meer als last en gevaar voor onze gezondheid zien. De overvoeding in het westerse luilekkerland is een groot probleem voor de volksgezondheid en zodoende een grote wetenschappelijke uitdaging voor ons voedingswetenschappers", aldus Müller. In zijn rede gaat hij in op de methoden die wij nu tot onze beschikking hebben om in detail naar de moleculaire effecten van voedingsstoffen in ons lichaam te kijken.

Hongersignaal
Een belangrijke groep receptoren in voedingsonderzoek zijn de PPAR's (Peroxisome Proliferator Activating Receptors), die in verschillende organen een rol spelen bij het binden van met name meervoudig onverzadigde vetzuren. Een aantal 'welvaart- en ouderdoms'-ziekten - zoals overgewicht (obesitas), hart- en vaatziekten, ouderdomssuikerziekte (diabetes type 2), kanker en vette lever (staetohepatitis) - is waarschijnlijk mede te wijten aan het 'verkeerd' of beter te efficiënt functioneren van deze receptoren. Müller: "Ons lichaam kan door zijn eiwit- en lipidenvoorraad een hele tijd zonder voeding. Een belangrijke conclusie van onze nutrigenomic experimenten is echter dat tijdens vasten de genexpressie in de lever geherprogrammeerd wordt door vrije vetzuren, die hele krachtige signaalmoleculen van honger zijn". De genexpressie tijdens het vasten volgt een heel herkenbaar patroon, een soort vingerafdruk van de honger. "Zo'n hongersignaal heeft in het geval van voedseltekort of vasten nut, want het lichaam heeft onder andere glucose nodig. Maar bij mensen met overgewicht of obesitas zetten de verhoogde concentraties vrije vetzuren in het bloed de lever aan tot extra glucoseproductie. Dit is in feite onnodig en op lange termijn kan dit, via een verlaging van de insulinesecretie, leiden tot een slechtere glucosetolerantie en diabetes type II", aldus Müller.

Genenpaspoort
Müller benadrukt het belang van een balans tussen voeding en de lichamelijke respons. Een signaal dat is voorbehouden voor tijden van schaarste is in tijden van overvloed fataal en leidt tot een verstoring van de balans en uiteindelijk tot ziekte. "Gezonde voeding moet zoiets voorkomen en nutrigenomics-onderzoek kan hierbij helpen", meent Müller. Om snel een overzicht van de gezondheidstoestand van het lichaam te krijgen is het volgens hem denkbaar in de toekomst de genexpressie van bijvoorbeeld witte bloedcellen (leukocyten) te gebruiken. Zogenaamde lymfochips worden momenteel al ingezet om vast te stellen in welke toestand het immuunsysteem verkeert en welk virus voor bepaalde infecties verantwoordelijk is. "Leukocyten zijn eenvoudig te verkrijgen en brengen PPAR's tot expressie, dus een specifieke respons in genexpressie is te verwachten", aldus Müller. Ook is het volgens hem denkbaar dat de toekomstige consument aan de hand van een persoonlijk genenpaspoort naar de supermarkt gaat om op het lijf geschreven voedingsmiddelen te kopen. "Het is waarschijnlijk over een aantal jaren mogelijk, maar of de consument het ook wil is nog iets anders", aldus Müller.

Noot voor redacties

reageer via disqus

Nieuwsbank op Twitter

Gratis persberichten ontvangen?

Registreer nu

Profiteer van het gratis Nieuwsbank persberichtenfilter

advertentie