Ik herinner me dat Tom Beanal bij de sluiting van het Tweede Papua Volkscongres (mei-juni 2000) zei dat de belangrijkste vijand van de Papua’s de Papua’s zelf zijn.
De jaren 1960-’61 en ’62 waren de jaren van opbouw. Samen met Arnold Ap en Demi Kurni liep ik toen in korte broek in Jayapura. In die tijd werd de strijd voor Papua Merdeka voornamelijk in het buitenland gevoerd. In 1965 werd in Manowari in de jungle de verzetsbeweging Organisasi Papua Merdeka opgericht. Sindsdien wordt de strijd in binnen- en buitenland gestreden.
De derde wederopstanding vond plaats na de val van Suharto in 1998. De strijd voor Merdeka (onafhankelijkheid) speelt niet langer in de bossen maar in de steden, de dorpen, de kantoren, de universiteiten, de huizen. Er wordt nu overal gesproken over Merdeka, in het binnen- en het buitenland.
Pa Tom heeft gelijk met zijn ideeën: het is tijd dat we onze krachten in het binnen- en buitenland gaan bundelen - in de steden, de dorpen, de kantoren, de universiteiten, de huizen – om onze aspiraties werkelijkheid te maken.

Komende december hebben zowel de Dewan Adat Papua als het Presidium Dewan Papua een grote vergadering, wat wij noemen een Pleno. Dan zullen we enkele strategische stappen afspreken:

• Alle gelederen van de bevolking gaan samenwerken.
• Een organisatie is een middel en geen doel.
• Het doel is bevrijding van onderdrukking.

Het is bijna 1 december en in West Papua kan je nu al de geest voelen van de dynamiek van het volk maar ook van de tegenstander. Ik denk dat we in de sfeer van het symposium van vorige week en van deze ontmoeting, nieuwe activiteiten kunnen ontplooien. Niet alleen in West Papua en in Nederland, maar overal waar Papua’s wonen, activiteiten die de strijd nieuw elan moeten geven.

Ik hoop dat onze reis geen problemen geeft. Vanochtend heb ik naar huis gebeld. Er is een oproep van de politie gekomen, een bevel dat ik me moet melden. Dat is de gewoonte rond 1 december. Maar met de jaren wordt de spanning minder. Eerst werd ik gearresteerd en moest ik de 1 december in de gevangenis doorbrengen. Een jaar later werd ik slechts voor één nacht in de gevangenis gezet. Het jaar daarop moest ik komen praten op het politiebureau. Ik denk dat het dit jaar een gezellige toestand wordt.

Op dit moment is de situatie in West Papua complex. Het lijkt op een bord gado-gado, we krijgen van alles wat. De situatie is gespannen. Indonesië wil verkiezingen houden voor de gouverneur van de illegale provincie West Irian Jaya. Vroeger onderscheidde West Papua zich vanwege de geschiedenis, nu vanwege het illegale staatssysteem. In de NKRI is het plafond duidelijk, maar in West Papua hebben we te maken met een andere situatie. We hebben de MRP (adviserende volksraad) waarmee de Papua’s de baas zouden moeten zijn in West Papua. Maar ook nu is er weer sprake van mobilisatie van het Indonesische leger. Gisteren is in Timika een 28-jarige man zomaar doodgestoken door de militairen. In Groot-Jayapura zijn veel militairen binnengebracht; in elk dorp zijn 15 militairen gestationeerd. En meer troepen brengt meer spanning.

Vandaag zijn leden van de MRP en de Commissie voor Papua in Jakarta voor een ontmoeting met vice-president Kala. De vraag is wie meer macht heeft, de grondwet of de vice-president. De problemen kunnen niet in Jakarta worden opgelost, die moeten in West Papua worden opgelost.

Wie doet wat in onze strijd voor bevrijding van onderdrukking? We moeten de verantwoordelijkheden duidelijk formuleren. We moeten ook kijken naar de dominees, paters en mullahs. De mensen bidden en houden gebedsbijeenkomsten. We zitten met zijn allen in een kano en we moeten samen roeien. Er dienen afspraken te komen over wie stuurt en wie peddelt. Als je niet kan peddelen kan je het water uit de kano scheppen, als je niet kan scheppen kan je zingen, als je ook niet kan zingen kan je gaan slapen maar als we dan aan land komen moet je wel verantwoording afleggen waarom je hebt geslapen. Iedereen moet een taak hebben.

Het is belangrijk om te weten dat Indonesië op het moment niet in goede staat verkeert. Als er geen belangrijke verschuivingen komen in het kabinet dan zullen de spanningen tussen de president en de vice-president in januari escaleren. In 2006 zullen donkere wolken samenpakken boven Jakarta.

In West Papua moeten we allemaal hetzelfde lied zingen. In Nederland moet er samengewerkt worden onder een goede leiding. Onze aankomst op Schiphol op vorige week was hartverwarmend; jonge Papua’s verwelkomden ons met de Papuavlag, dat heeft ons moed geschonken.

De vraag is niet meer Merdeka atau Mati (Vrijheid of Dood), maar Merdeka atau Merdeka (Vrijheid of Vrijheid). We moeten weten wat we willen, onszelf over obstakels heen tillen.

Ik heb samen met Theys Eluay in de gevangenis in Abepura gezeten. Van hem moest ik elke ochtend het Hai Tanahku Papua (Papua volkslied) op mijn mondharmonica spelen. Hij vertelde me: "Er komt een dag dat ik word vermoord; maar achter mij staan de geest en het bloed die zullen doorgaan. Jij moet Merdeka naar de gouden poort brengen."

Tenslotte een laatste anekdote: Vorig jaar is Seth Rumbewas in Manokwari overleden. Voordat hij overleed, had hij een onderwijzer bij zich geroepen. Hij vertelde hem dat hij begraven wilde worden met de vlag. Letterlijk met de vlag, de vlag om zijn lichaam gewikkeld en zo het graf in. De onderwijzer vroeg waarom hij dat zo wilde. Seth antwoordde: "als er in het hiernamaals ook gestreden moet worden, dan heb ik in ieder geval onze vlag bij me".