Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid

Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 90801 2509 LV Den Haag Binnenhof 1a Anna van Hannoverstraat 4 2513 AA `s-Gravenhage Telefoon (070) 333 44 44 Telefax (070) 333 40 33

Uw brief Ons kenmerk AD/2002/86002

Onderwerp Datum
Aanpak verbetering werkzaamheden 14 februari 2003 externe accountants

1 Aanleiding
Mijn Accountantsdienst (AD) heeft in de samenvattende accountantsrapporten bij de financiële verantwoordingen van SZW over 2000 en 2001 gesignaleerd dat de uitvoering van werkzaamheden van de externe accountants en de rapportering daarover niet in alle gevallen voldoet aan de gestelde eisen (o.a. in een controle- en rapportageprotocol) en voor verbetering vatbaar is.
Naar aanleiding van de gesignaleerde knelpunten heeft de AD in 2001 een protocol opgesteld met acties die SZW onderneemt tegen accountants en opdrachtgevers indien er sprake is van tekortkomingen in de accountantscontrole en/of de informatieverstrekking.

In aansluiting op de rapportage van de AD merkte de Algemene Rekenkamer in haar rapport bij de financiële verantwoording 2001 van SZW op het zorgwekkend te vinden dat de kwaliteit van de van externe accountants ontvangen accountantsverklaringen en rapporten van bevindingen bij declaraties van departementale en Europese middelen in 2001 niet is verbeterd en drong aan op acties richting accountantskantoren en opdrachtgevers. In mijn reactie op dit rapport heb ik opgemerkt:
"Indien uit de reviews van de departementale accountantsdienst, die medio 2002 zullen zijn afgerond, blijkt dat er geen verbetering is opgetreden, zal ik verdere stappen overwegen conform het door de accountantsdienst ontworpen protocol." 2 Acties ter verbetering
Bij diverse gelegenheden heeft mijn voorganger met u van gedachten gewisseld over de tekortkomingen in het functioneren van externe accountants en zijn toezeggingen gedaan over te ondernemen acties ter verbetering. Een en ander is voor mij aanleiding u thans een in de bijlage bij deze brief opgenomen stand van zaken m.b.t. het bovengenoemde protocol voor te leggen. Hierin is per gesignaleerd knelpunt aangegeven welke maatregelen zijn of worden ondernomen, inclusief de huidige stand van zaken met betrekking tot de implementatie daarvan. De maatregelen zijn onderverdeeld in drie categorieën:



2

a. Preventieve maatregelen
b. Maatregelen waarmee accountants en hun opdrachtgevers worden aangesproken c. Overige maatregelen

3 Follow-up gedane toezeggingen
Van de bij vier gelegenheden aan u gedane toezeggingen zal ik achtereenvolgens uiteenzetten hoe hieraan invulling is gegeven.
3.1 AO van 27 juni 2002 over de financiële verantwoording 2001 van SZW In dit AO heeft U uitgesproken dat de kwaliteit van de accountantsverklaringen moet worden verbeterd. U hebt om een plan gevraagd voor de oplossing van dit probleem. Daarnaast heeft U voorgesteld de namen van accountantskantoren waarvan de betrouwbaarheid van de afgegeven accountantsverklaringen niet gegarandeerd is, te publiceren. Ten aanzien van dit laatste punt heeft mijn voorganger toegezegd uit te zoeken of dit juridisch mogelijk is.

Met het protocol dat inmiddels ruim een jaar wordt toegepast (zie ook de bijlage) wordt invulling gegeven aan deze toezeggingen. Daarnaast wijs ik u op de onder punt 4 van deze brief gemelde rijksbrede benadering. De AD zal met ingang van het verantwoordingsjaar 2002 in haar rapport bij het jaarverslag van SZW de namen vermelden van accountantskantoren met bij deze kantoren aangetroffen tekortkomingen.
3.2 Brief aan de Tweede Kamer van 28 augustus 2001 inzake het rapport Koning over ESF en het ESF-debat in de Tweede Kamer op 6 december 2001 naar aanleiding van dit rapport
Per gedane toezegging vermeld ik de ondernomen acties: a. Het reviewbeleid vanuit SZW zal worden versterkt De getroffen maatregelen, genoemd in het protocol en de bijlage, voorzien in het kritisch systematisch reviewen van het werk van externe accountants; b. Accountants zullen consequent worden aangesproken op tekortkomingen Conform het protocol is een gestructureerde benadering van accountantskantoren met tekortkomingen ingevoerd;
c. Er zal in de ESF programmaperiode 2000-2006 meer aandacht zijn voor signalen vanuit de accountantscontrole
Een solide ingericht en door het Agentschap SZW vanaf 1 april 2001 uitgevoerd subsidieproces en de wijze waarop dit wordt gecontroleerd waarborgen dat signalen vanuit de accountantscontrole voldoende aandacht krijgen; d. SZW zal ter plaatse bij subsidie-aanvragers zelfstandig controles uitvoeren In de controleplannen van zowel de afdeling Interne Controle van het Agentschap SZW als de AD is voorzien in steekproefsgewijze controles ter plaatse bij subsidie-aanvragers; e. Ik zal nagaan in hoeverre accountants die voor ESF ten onrechte goedkeurende verklaringen hebben gegeven, mede aansprakelijk kunnen worden gesteld. De AD heeft door middel van een steekproef en vervolgens ook nog bij een aantal door de Europese Commissie specifiek op het punt van de accountantscontrole bekritiseerde projecten onderzocht of sprake is van accountantsverklaringen die aantoonbaar niet aan de vaktechnische eisen hebben voldaan en of er juridische mogelijkheden zijn de accountants in




---

deze gevallen aansprakelijk te stellen. Deze onderzoeken hebben onvoldoende materiaal opgeleverd op basis waarvan met succes tegen de betreffende accountants kan worden opgetreden die in de jaren 1994-1996 mogelijk onjuiste accountantsverklaringen bij ESF- declaraties hebben gegeven. Deze conclusie heb ik binnen SZW juridisch laten toetsen, mede aan de hand van een eerder aan de Landsadvocaat voorgelegde vergelijkbare casus, waarin deze tot de conclusie was gekomen dat de kans op succes in een aan te spannen procedure als gering moet worden beschouwd.
3.3 AO van 19 juni 2002 inzake de Rapportage Afwikkeling Arbeidsvoorziening. De toezeggingen in dit AO met daarop volgende acties zijn: a. Ik zal een oordeel vellen over de accountantsverklaring bij de jaarrekening 2000 van Arbeidsvoorziening op basis van een door mijn Accountantsdienst uitgevoerde review, waarbij ik (in geval van een negatief oordeel) het desbetreffende accountantsbureau aansprakelijk zal stellen, als het mogelijk is ook met terugwerkende kracht. De review van de AD op de werkzaamheden die de accountant van Arbeidsvoorziening heeft verricht ter controle van de jaarrekening 2000 van Arbeidsvoorziening heeft tot de conclusie geleid dat ik voor het beoordelen van deze jaarrekening kan steunen op de door de accountant van Arbeidsvoorziening verrichte werkzaamheden. Bij de review is expliciet aandacht besteed aan de validiteit van de argumentatie van de accountant van Arbeidsvoorziening om een afkeurende verklaring bij de jaarrekening 2000 te geven, terwijl bij de jaarrekening 1999 nog een goedkeurende verklaring werd verstrekt. Op dit punt luidt de conclusie van de AD dat de omslag van een goedkeurende verklaring over 1999 naar een afkeurende verklaring over 2000 op toereikende wijze is onderbouwd.

b. Het onderzoek naar het onterecht afgeven van goedkeurende accountantsverklaringen zal ook gaan over het verleden.
Aan de bestuurder van Arbeidsvoorziening heb ik gevraagd onderzoek te doen naar de rol die de accountant van Arbeidsvoorziening in de afgelopen jaren heeft vervuld. Ik zal u over de uitkomst van dit onderzoek informeren zodra ik hierover beschik, naar verwachting tegelijk met de aan u binnenkort door mij aan te bieden jaarstukken over 2001 van de Arbeidsvoorzieningsorganisatie.
4 Rijksbrede inbedding
De effectiviteit als toezichtinstrument van verklaringen die externe accountants ten behoeve van de rijksoverheid afgeven is een onderwerp dat alle departementen raakt. In zijn brief aan de Tweede Kamer van 30 januari 2003 over tekortkomingen bij accountantsverklaringen van instellingaccountants, heeft de minister van Financiën uiteengezet welke maatregelen van de rijksoverheid - waaronder een sanctiebeleid bij geconstateerde tekortkomingen - een succesvolle inzet van de accountantsverklaring als toezichtinstrument moeten waarborgen. Deze maatregelen komen overeen met de maatregelen waarin SZW door middel van het opgestelde protocol (zie ook de bijlage) heeft voorzien.

De Minister van Sociale Zaken
en Werkgelegenheid,



4

(mr A.J. de Geus)



Bijlage bij brief AD/2002/86002

Maatregelen verbetering werkzaamheden van externe accountants

Knelpunten Maatregelen Implementatie a. Preventieve maatregelen
1. Accountants zijn onvoldoende 1. Opnemen van een controle- en rapportageprotocol in de 1. In alle relevante regelgeving van SZW is inmiddels voorzien in op de hoogte van en houden bij regelgeving, waarin om een accountantsverklaring en eventueel protocollen. hun controle onvoldoende om een verslag/rapport van bevindingen wordt gevraagd. rekening met specifieke controle- 2. Voorlichting aan accountants over controle- en 2. Voorlichting (alle regelingen) vindt jaarlijks plaats in "contact- en rapportage-eisen rapportageprotocollen, waarbij accountants in de gelegenheid commissie" en/of specifiek per regeling (voor Esf op 1 oktober

Deel: ' Aanpak verbetering werkzaamheden externe accountants '




Lees ook