Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek


Afbreken plaat hief Apennijnen twee kilometer op

De tectonische plaat van de Adriatische Zee schuift al zestien miljoen jaar westwaarts geleidelijk onder Italië. Geofysici aan de Universiteit Utrecht stellen dat een diepe breuk in de Adriatische plaat tijdens dit subductieproces veroorzaakte dat de Apennijnen twee kilometer omhoog kwamen. Het onderzoek werd gefinancierd door het NWO-Gebied Aard- en Levenswetenschappen.

Eerdere metingen naar de voortplantingssnelheid van aardbevingen tonen aan dat er een gat zit in de plaat van de Adriatische Zee. Waarschijnlijk is de plaat tien miljoen jaar geleden op honderd kilometer diepte afgebroken. De Utrechtse geofysici berekenden voor het eerst het effect van deze breuk op het aardoppervlak. Zij schatten dat het afbreken binnen enkele honderdduizenden jaren tot een stijging van het oppervlak met ongeveer twee kilometer heeft geleid. Het proces verklaart waarschijnlijk een deel van de huidige hoogte van de Apennijnen.

Voordat de breuk optrad, werd het deel van de plaat aan het aardoppervlak door zijn diepere deel een stukje naar beneden getrokken. Het diepere deel van de plaat is namelijk zwaarder dan het omliggende materiaal en zinkt daarom in de aardmantel weg. Na het afbreken van de plaat veerde het bovenste deel als een springplank op en hief daarbij Italië op.

De geofysici stelden daarnaast vast dat natuurlijke variaties in de snelheid en de zwaarte van de onderste plaat stijgingen en dalingen van het aardoppervlak met enkele kilometers tot gevolg kunnen hebben. Ze maakten daarvoor een computermodel van het subductieproces. Tot nu toe dachten geofysici dat dergelijke grote verticale bewegingen voornamelijk veroorzaakt werden door krachten aan het begin of het einde van het subductieproces. De buitenste honderd tot tweehonderd kilometer van de aarde bestaat uit aardschollen of -platen die enkele centimeters per jaar ten opzichte van elkaar bewegen. Bij de subductiezones bewegen de platen naar elkaar toe. Daarbij schuift de ene plaat onder de andere en kan dan honderden kilometers diep wegzakken. Dit kan leiden tot de vorming van een gebergte.

Nadere informatie bij:

* drs. Susanne Buiter

* tel. 030 2533048 of 030 2715777, fax 030 2535030
* Promotie voorjaar 2000

Deel: ' Afbreken zeebodemplaat hief Apennijnen twee kilometer op '




Lees ook