Ministerie van Buitenlandse Zaken


Aan de Voorzitter van de

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Binnenhof 4

DEN HAAG

Directie Sub-Sahara Afrika

Afdeling Westelijk Afrika

Bezuidenhoutseweg 67

Postbus 20061


2500 EB Den Haag

Datum 14 december 1999
Kenmerk 1664/99
Blad 1/5
Bijlage(n) 1
Betreft Nigeria / beantwoording vragen

Zeer geachte Voorzitter,

Onder verwijzing naar de brief van de Griffier Uwer Kamer d.d. 2 december 1999, kenmerk 2990003620, waarbij gevoegd waren de door de leden Hoekema, Ter Veer, Koenders en Van Ardenne-van der Hoeven overeenkomstig artikel 134 van het Reglement van Orde van de Tweede Kamer bij U ingediende vragen, hebben wij de eer U als bijlage dezes ons antwoord op de gestelde vragen te doen toekomen.

De Minister van Buitenlandse Zaken

Jozias van Aartsen

De Minister voor Ontwikkelingssamenwerking

Eveline Herfkens

Antwoord van de heer Van Aartsen, Minister van Buitenlandse Zaken en mevrouw Herfkens, Minister voor Ontwikkelingssamenwerking op vragen van de leden Hoekema, Ter Veer, Koenders en Van Ardenne/van der Hoeven.

Vraag 1:

Bent u op de hoogte van de recente opleving van de strijd tussen Ijaw-jongeren en het Nigeriaanse leger, dat opnieuw is ingezet in Bayelsa State (Niger delta)?

Antwoord

De regering is op de hoogte van berichten uit de staat Bayelsa over gevechten tussen Ijaw-jongeren onderling, over de moord op 12 politieagenten en over de inzet van militairen. Over de precieze gang van zaken bestaat nog geen duidelijkheid.

Vraag 2:

Bent u er van op de hoogte dat President Obasanjo heeft gedreigd om de noodtoestand in Bayelsa State uit te roepen? Deelt u de mening dat zowel het sturen van (extra) troepen naar de delta als het uitroepen van noodtoestand aldaar de veiligheids- en mensenrechtensituatie uitsluitend verslechteren? Bent u bereid om zowel bilateraal als in EU-verband druk op de Nigeriaanse regering uit te oefenen om de troepen terug te trekken uit het gebied en niet de noodtoestand uit te roepen?

Antwoord

President Obasanjo heeft de Gouverneur van de staat Bayelsa een ultimatum gesteld, betreffende het uitroepen van de noodtoestand, nl. op 24 november diende de rust en orde in het gebied hersteld te zijn en de moordenaars van 12 politieagenten zouden gevonden moeten zijn. Het ultimatum is inmiddels verstreken, terwijl de noodtoestand niet is uitgeroepen. De Nigeriaanse regering stelt dat de troepen waren ingezet om orde en rust te herstellen in een situatie van bijna anarchie, veroorzaakt door georganiseerde, zwaar bewapende misdadigers die ook de eigen bevolking terroriseren.

Volgens de laatste berichten zijn de militairen thans vervangen door speciale politie-eenheden.

Vraag 3:

Is er een voornemen bij één van u voor een bezoek? Zo ja, bent u dan bereid om de Niger delta te bezoeken?

Antwoord

De Minister van Buitenlandse zaken zal in de loop van het volgende jaar een bezoek brengen aan Nigeria. Te zijner tijd zal de opportuniteit van een bezoek aldaar worden bezien.

Vraag 4:

Bent u bereid om bij de Nigeriaanse regering het belang te benadrukken van de Niger delta Development Bill, ten gunste van de deltabevolking en ter preventie van verdere escalatie van de conflicten in de delta?

Antwoord

Als een van zijn eerste beleidsdaden, na de inauguratie op 1 juni van dit jaar, heeft President Obasanjo het ontwerp voor de Niger Delta Development Bill ingediend, daarmee het belang onderstrepend dat hij hecht aan de ontwikkelingen in de Delta. Het Parlement heeft het wetsontwerp zeer recent goedgekeurd.

Vraag 5:

Is de minister voor Ontwikkelingssamenwerking bereid om Nigeria op te nemen in de programma's voor Mensenrechten, Vredesopbouw en Goed Bestuur, alsmede Milieu? Kunnen specifieke bijdrages op het vlak van milieu (bijvoorbeeld MER's voor aanleg infrastructuur, bescherming mangrovebossen, schoon drink- en viswater) en mensenrechten/goed bestuur (training politie, justitie, ambtenaren, steun aan Oputa Justice Panel, anti-corruptie wetgeving) volgens u bijdragen aan een substantiële verbetering van de situatie in Nigeria respectievelijk de Niger delta? Liggen hier mogelijkheden voor specifieke bijdrages vanuit Nederland?

Antwoord

Bilaterale steun van de Nederlandse regering via toelating van Nigeria tot respectievelijk de themalijst Mensenrechten, Vredesopbouw en Goed Bestuur en de themalijst Milieu wordt niet overwogen. Een Nederlands programma zou weinig toevoegen aan dereeds bestaande omvangrijke hulpprogramma's van de Europese Commissie, particuliere fondsen als die van Shell (US$ 40 mln.) en de extra middelen die de Nigeriaanse regering inmiddels zelf ter beschikking heeft gesteld voor het gebied (US$ 50 mln.)

De mogelijkheden voor Nederland om de problematiek in de Niger-delta aan te pakken worden vooral gezocht in EU-verband en in multilateraal kader. De Minister voor Ontwikkelingssamenwerking is bereid te onderzoeken of ook de Wereldbank expliciet bij de ontwikkeling van het gebied betrokken kan worden.

De Ambassade in Abuja beschikt vanaf 2000 overigens over een budget (NLG 500.000,-) voor activiteiten via particuliere kanalen op het gebied van mensenrechten in Nigeria

Vraag 6:

Bent u bereid om u in te zetten opdat de EU-gelden die nu beschikbaar zijn voor Nigeria geconcentreerd worden op de Niger delta, o.a. met betrekking tot de fondsen uit de budgetlijn mensenrechten?

Vraag 8:

Ziet u mogelijkheden om specifieke activiteiten voor jongeren in de Niger delta te helpen faciliteren, zoals vaardighedencentra en jongerencentra? Kunnen initiatieven van bijvoorbeeld deelstaatregeringen in de delta om speciale jongerenwerkers bij conflicten tussen jongerengroepen en oliemaatschappijen in te zetten, vanuit Nederland of de EU actief ondersteund worden?

Vraag 9:

Bent u bereid u in te spannen dat de EU NGO's en volkerenorganisaties van bijvoorbeeld de Ijaw en Ogoni ondersteunt en stimuleert in onderlinge samenwerking, door middel van het helpen faciliteren van een soort van (hernieuwde) «Pan Niger Delta Conferentie»? Zo niet, ziet u andere mogelijkheden om vanuit Nederland en/of de EU de onderlinge conflicten tussen de deltavolkeren - onderling en met oliemaatschappijen - te helpen verminderen?

Antwoord 6, 8 en 9

Nederland ondersteunt het voorstel van de Europese Commissie met betrekking tot het opzetten van een micro-projecten programma in de Niger Delta. Ditprogramma heeft een omvang van totaal 21 miljoen Euro. De projecten doelen onder andere op verbetering van kleinschalige infrastructuur, verbetering van de basisgezondheidszorg, ondersteuning van het onderwijssysteem, het opzetten van wijkcentra en het verlenen van micro-kredieten. Ook in hulp bij de ontwikkeling van vaardigheden en het opzetten van jongerencentra wordt door het programma voorzien.

De fondsen uit de budgetlijn mensenrechten (waarvan er overigens meerdere zijn) worden thans reeds op beperkte schaal gebruikt om mensenrechten-NGO's in de Delta te steunen (Mosop, IHRL). De EU is thans doende om een Human Rights Foundation op te zetten in Nigeria. Deze Foundation zal verantwoordelijk worden voor de EU-mensenrechtenprojecten in Nigeria. Overigens zal deze foundation over heel Nigeria projecten uitvoeren. Andere gebieden in Nigeria, die minder in de publiciteit staan, hebben evenzeer behoefte aan mensenrechtenondersteuning.

Het is duidelijk dat in de Niger Delta snel een begin moet worden gemaakt met doeltreffende (conflict-preventieve) maatregelen zoals de verbetering van de sociaal-economische situatie, het genereren van werk en inkomen en verbeteringen aan de infrastructuur. De EU projecten zijn een goede stap in die richting en een aanvulling op de door de Nigeriaanse regering afgekondigde maatregelen. Het stimuleren van onderlinge samenwerking tussen b.v. de Ogoni en Ijaw jongeren zit in de EU-projecten verweven. Eventuele verzoeken aan de Europese Commissie van NGO's en volkerenorganisaties uit het Delta-gebied voor steun aan een Pan Nigeria Delta Conferentie, kunnen in beginsel op Nederlandse steun rekenen.

Vraag 7:

Bent u bereid om de Nederlandse intentie om op het vlak van ontwikkelingssamenwerking in Nigeria de EU intensief te laten samenwerken met Shell op korte termijn te concretiseren? Wat zijn de laatste ontwikkelingen op dit vlak? Waar ziet u concrete mogelijkheden op korte termijn? Ligt het voor de hand dat, gezien de medeverantwoordelijkheid van de olie-industrie bij de milieu- en ontwikkelingsproblemen in de Niger delta, gezamenlijke projecten met name op het vlak van natuur- en milieubescherming alsmede armoedebestrijding plaatsvinden?

Antwoord

Nederland is bereid een onafhankelijk onderzoek naar de milieuproblematiek in de Delta te helpen bevorderen. Ook Shell is voorstander van een dergelijk onderzoek. Aan de VN (UNDP) is recent gevraagd naar de mogelijkheden hiertoe.

Deel: ' Antwoord minister BuZa op vragen kamerleden over Nigeria '




Lees ook