den haag, 1 juli 1999

bijdrage van jaap jelle feenstra (pvda) aan het algemeen overleg over het project mainport rotterdam (pmr), tweede maasvlakte

op 18 december 1997 is kamerbreed de motie feenstra aangenomen. daarin is inzake het ruimtetekort in de mainport rotterdam vastgelegd:
- de doelstellingen van mainportontwikkeling en leefbaarheid zijn nevengeschikt;
- de definitieve uitwerking moet de aspecten omvatten van benodigd areaal inclusief gebruik van de bestaande ruimte, verhouding private en publieke investeringen, transport- en milieumaatregelen, natuurbescherming- en ontwikkelingsbeleid;
- een volledige, gelijkwaardige en evenwichtige uitwerking van alternatieven. deze motie geeft de toetspunten voor de pvda bij de verdere besluitvorming aan.

het kabinetsbesluit kan worden opgevat als een cultuurdoorbraak:
- een hectarediscussie is nu vertaald in een begin van een mainportstrategie, dit essentiële deel verdient verdere uitwerking en uitdieping, van oprijlaan naar value added logistics (val), naar meerwaarde en werkgelegenheid.;
- het traditionele aanbodbeleid is omgezet in een vraagvolgende ontwikkeling; de gangbare publieke investering wordt vervangen door een verplichtende pps (publiek private samenwerking).

en wat de verschillende aspecten betreft:

1.
ruimtetekort: in het regeerakkoord en bij de eerdere discussies in de tweede kamer in december 1997 en juni 1998 is benoemd dat het gesignaleerd ruimtekort moet worden opgelost ter versterking van de mainport rotterdam. bij het ruimtekort zijn twee aspecten van belang: hoe groot is het ruimtetekort en wanneer laat dit zich gelden? op basis van de drie cpb-scenarios heeft het ghr de verkenningen 2020 opgesteld met een ruimtetekort bij petrochemie, deep seacontainers en afgeleide distributie. cpb heeft contra-expertise opgesteld in de integrale verkenningen. hieruit volgen een boven- en ondergrens van 0 tot 1260 ha in 2020. wat het eerste betreft, het kabinet neemt niet de hoge scenario's van cpb en ghr over maar gaat uit van de middenscenario's. dan resteert een ruimtetekort van 370 tot 750 ha in 2020. in deze berekening is geen ruimte voor nieuwe activiteiten opgenomen. en wat het tweede betreft; rekening houdend met de noodzakelijke strategische ruimte moet tussen 2004 en 2007 het ruimtetekort worden opgelost. dat betekent tijdig handelen. het kabinet stelt voor dit ruimtetekort gefaseerd in te vullen, allereerst door een betere benutting van het bestaand rotterdams gebied, bijvoorbeeld door de patstelling rond de bodemsanering te doorbreken, ook in het kader van pps. betere benutting is zeker kostbaar, maar kan op basis van een zorgvuldige kosten batenanalyse ongetwijfeld een deel van de ruimtevraag oplossen; hoeveel levert een betere benutting van brg op op basis van een zorgvuldige kosten batenanalyse. deze uitwerking willen wij zien. vervolgens kan in een eerste fase van landaanwinning 500 ha worden gecreëerd, op termijn uit te breiden met een tweede fase van nog eens 500 ha. deze gefaseerde uitbouw is realistischer dan de eerdere landaanwinningplannen van het ghr van 2000 ha en het particuliere binnenmeerconcept van bn-ing-ect van 4000 ha. hebben we het hier over 500 ha netto of bruto?
is hiermee het binnenmeerconcept van de baan?


2.
financiering: de aanbesteding voor de pps vindt plaats op basis van een door de tweede kamer vast te stellen programma van eisen waarbij de verlangde publieke bijdrage op basis van maatschappelijke kosten batenanalyse onderdeel wordt van de concurrentieslag en dus van het selectiebesluit. de pvda vindt deze aanpak interessant.


3.
regio: de zeehavengebieden in zuidwest nederland kennen een eigenstandige ontwikkeling rondom petrochemie-shell-moerdijk, chemie-dow-terneuzen en containers-vlissingen. dit wordt echter niet gezien als een alternatief voor de deep seamainportontwikkeling van rotterdam, noch door het kabinet, noch door zeeland. hierover bestaan brieven van 10 maart en 12 mei 1999 van het ghr en het havenschap zeeland seaports. kan de kamer hier afschriften van krijgen?
het kabinet ziet wel niches uit de deep seacontainermarkt voor vlissingen. wat is hiervan de omvang en levert dat ook een bijdrage aan het verlichten van het ruimtekort bij rotterdam? een vergelijking kan dit duidelijk maken. de minister is verzot op bergsport; de mont blanc is zonder twijfel de hoogste berg van europa maar het is niet de enige berg en de rest is geen vlakte. zo zijn er ook relevante havenontwikkelingen buiten de mainport.


4.
leefbaarheid: de rotterdamse regio is vitaal maar heeft een negatief woonimago met een onvoldoende aantrekkelijk woon- en vestigingsmilieu. vergroening voor natuur en recreatie is hoognodig. de pvda ziet hiervoor drie groene dragers. allereerst de 1000 ha groen geadresseerd in het groenakkoord brouwer, ten tweede de 750 ha als zelfstandige doelstelling vanuit het pmr-project en ten derde natuurontwikkeling als compensatie. deelt het kabinet deze groene driedeling?
het kabinet ziet natuurontwikkeling niet fysiek gekoppeld aan landaanwinning, dus het mag in de regio. de pvda zoekt daarbij aansluiting bij de plannen van natuurmonumenten-wnf-concept. de demarcatielijn wordt als hard beschouwd, ze heeft geen juridische maar wel bestuurlijke status. er zullen geen varianten worden onderzocht waarbij de lijn voor haven- en industrieactiviteiten wordt overschreden. over welke demarcatielijn hebben we het dan?
voor de ehs geldt de nee-tenzij-afweging op basis van zwaarwegend maatschappelijk belang. bij landaanwinning zal dus ook de vorm bescherming kunnen en moeten bieden aan natuur in de oostvoornse duinen. het valt de pvda op dat nu de blik teveel op ontwikkelingen westwaarts is gericht. wij vragen van het kabinet: let ook op vrijvallende ruimte oostwaarts,. daar zijn interessante ruimtelijke ontwikkelingen mogelijk met als ecologische relatie groene hart-biesbosch-zeeuwse delta.

afsluitend: de pvda toetst het kabinetsvoorstel aan de genoemde motie, signaleert enkele betekenisvolle cultuuromslagen en vindt het besluit voldoende evenwichtig voor het opstellen van het programma van eisen en het starten van de planologische kernbeslissingprocedure. in pkb-deel1 zal de onderbouwing van omvang en urgentie van het ruimtetekort worden uitgewerkt. vormt dat de afronding van de nut-en-noodzaak-discussie?

de pvda hecht veel waarde aan het ontwikkelen van een mainportstrategie. rotterdam levert nu 10% van het bnp (vgl. schiphol=2.5%), geeft 65.000 directe en 350.000 indirecte arbeidsplaatsen en is met een totaal toegevoegde waarde van 55 miljard gulden van nationaal belang.
wij bepleiten een verdere uitwerking van deze mainportstrategie, met name langs twee ambitielijnen. ten eerste, kennisintensivering door combinatie van mainport-brainport, gericht op het ontwikkelen van val en ten tweede, het verbeteren van de leefbaarheid. de grootste haven moet ook de schoonste zijn, dus industriële ecologie, milieuvriendelijke ontsluiting via water en rail en natuurontwikkeling in de regio.

verder wenst de pvda;

- een actieve benutting van het bestaand rotterdams gebied. intensief ruimtegebruik in een compacte haven vergt een actief grondbeleid:
- het zeker stellen van de ontwikkelingsmogelijkheden in zuidwest nederland, ook het kabinet acht het ontwikkelen van het scheldegebied van groot belang. linthorst ziet pps-mogelijkheden in zuidwest nederland. is hier een gericht advies van nationale havenraad over mogelijk?
- op basis van het rapport linthorst zullen pkb en pps worden gecombineerd. het politieke primaat moet behouden blijven en private partijen moeten tijdig worden ingeschakeld. hoe beoordeelt het kabinet dit combinatiemodel?

- voorzetting van de groenpolderaanpak c.q. weer vertrouwenwekkend op gang brengen, zowel bij de verdere besluitvorming als bij de invulling van pmr. via het combinatiemodel pkb-pps kan de inbreng van het bedrijfsleven worden geregeld, via het procesconvenant van maatschappelijke organisaties. de groenpolderaanpak verplicht alle deelnemers, zowel de overheid tot openheid en interactieve besluitvorming als ook maatschappelijke organisaties, waarbij wel geldt dat deze aanpak geen garantie impliceert dat de eigen inzet ook uitkomst van besluitvorming door kabinet en kamer moet zijn.

Deel: ' Bijdrage Feenstra (PvdA) overleg Project Mainport Rotterdam '




Lees ook