SP

EMBARGO TOT 13.30 UUR

Bijlmerenquête: SP steunt conclusies eindrapport

Zwaar weer voor Borst, Jorritsma en Kok

De harde conclusies van de enquêtecommissie Bijlmerramp betekenen politiek zwaar weer voor het Kabinet. De verantwoordelijke bewindslieden, in de eerste plaats de ministers Borst en Jorritsma, maar ook minister-president Kok, valt veel te verwijten. Minister Borst heeft inschattingsfouten gemaakt en haar verantwoordelijk-heid voor de volksgezondheid onvoldoende genomen. Minister Jorritsma heeft zich onvoldoende ingespannen om belangrijke gegevens over de lading van het El Al-vliegtuig te achterhalen.

Minister-president Kok heeft, toen duidelijk werd dat de departementale verkokering een grote belemmering vormde voor een slagvaardig optreden, zijn coördinerende taak verwaarloosd. 

Uit het eindrapport blijkt overduidelijk dat minister Borst te lang heeft gewacht met serieus onderzoek, te makkelijk is afgegaan op beperkt onderzoek, te weinig deskundigheid heeft ingeschakeld en te weinig sturing heeft gegeven aan de Inspectie voor de Gezondheidszorg, die zelf een te afwachtende houding aannam. Dit is met name verwijtbaar, omdat -zoals de commissie concludeert- er een directe relatie bestaat tussen de gezondheidsklachten en de ramp in de Bijlmermeer .  De minister had ook een veel actievere houding naar de andere ministeries moeten innemen om op te komen voor de gezondheidsbelangen van de bewoners.  Zij heeft er zich te lang te makkelijk van afgemaakt door niet of onvoldoende te handelen en op basis van onvoldoende gegevens te concluderen dat er niets aan de hand was. Zij had naar de mening van de SP ook veel eerder de verantwoordelijkheid moeten nemen om zelf een medisch onderzoek onder hulpverleners en bewoners te starten. Bij het inmiddels aangekondigde medische onderzoek zal overigens met de grootste zorgvuldigheid de onafhankelijkheid bewaakt moeten worden, wil dit kunnen leiden tot een daadwerkelijke afronding van de Bijlmerramp. 

Ook minister Jorritsma is te verwijten dat zij een te afwachtende houding heeft aangenomen. Het niet ingaan op het aanbod van de Economische Controle Dienst om achter de vrachtbrieven aan te gaan, het negeren van het idee van ambtenaren om via het activeren van het rechtshulpverdrag met de VS de ontbrekende vrachtbrieven te achterhalen en het volledig vertrouwen op El Al en de Israëlische autoriteiten, leidden ertoe dat veel te lang onzekerheid over de inhoud van de lading bleef bestaan. Ook de risico' s die verarmd uranium bij verbranding kan hebben voor de volksgezondheid, hadden veel eerder en veel grondiger uitgezocht moeten en kunnen worden. Door eigenmachtig te verklaren dat het toch niet gevaarlijk was, nam zij een verantwoordelijkheid op zich die zij nooit had mogen nemen. 

Van minister-president Kok had, als primus inter pares, een veel explicietere coördinerende rol verwacht mogen worden. De beperkte informatie vlak na de ramp was voor betrokken ministers voldoende reden om al snel het sein veilig te geven. Het leidde tot de misplaatste gedachte dat mensen het meest gebaat waren bij zo weinig mogelijk onrust. Daardoor bleven instanties en ministers altijd achter de feiten aanlopen en werd er geen onderling overleg gepleegd, waardoor het wantrouwen onder bewoners en hulpverleners over 'de politiek' groeide. Een overheid die niet tijdig adequaat onderzoek instelt geeft aanleiding tot geruchten en speculaties. En dat kan de directe gevolgen van een ramp nog verder verergeren. 

Samenvattend, de SP-fractie heeft grote waardering voor het werk en het rapport van de enquêtecommissie. Zij neemt de belangrijkste conclusies dan ook over. 
De fractie zal in het debat met de regering met name de volgende zaken benadrukken: 

- de betrokken ministers en de belangrijkste vertegenwoordigers van het ambtelijk apparaat hebben hun verantwoordelijkheid ontlopen; 
- de Kamer is herhaaldelijk onduidelijk, onvolledig, ontijdig of onjuist geïnformeerd; 

- cruciale informatie is door ambtenaren niet doorgegeven aan bestuurlijk verantwoordelijken. Er was door de bestuurlijke verkokering geen sprake van gecoördineerd optreden; 

- de voorbarige, geruststellende, opstelling van ministers vlak na de ramp, het niet serieus nemen van gezondheidsklachten, het nalaten van grondig onderzoek van de mogelijke oorzaken van die gezondheidsklachten en het tergend langzame onderzoek naar de vrachtbrieven, vormen de kern van wat in de ogen van de SP fout is gegaan. Hierdoor is niet alleen bij bewoners van de Bijlmer en bij hulpverleners, maar ook bij andere burgers in Nederland het vertrouwen in de betrouwbaarheid van de overheid geschaad. 

De SP is voorstander van een zorgvuldige behandeling van het eindrapport in de vorm van een vragenronde, een debat met de commissie en tenslotte een debat met de verantwoordelijk bewinds-lieden. In dit debat kunnen de bewindslieden reageren, verantwoording afleggen en zich verdedigen. Aan het eind van dat debat zal de vraag beantwoord moeten worden of met name deze drie bewindslieden nog voldoende vertrouwen van de Kamer genieten. Dan zullen de politieke consequenties van de enquête definitief worden bepaald. 

'Sorry' is deze keer niet genoeg. 

Deel: ' Bijlmerenquête SP steunt conclusies eindrapport '




Lees ook