Ministerie van Buitenlandse Zaken


Aan de Voorzitter van de

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Binnenhof 1a

DEN HAAG
Directie Crisisbeheersing en Humanitaire Hulp

Afdeling Humanitaire Hulp

Bezuidenhoutseweg 67

Postbus 20061


2500 EB Den Haag

Datum 1 februari 1999
Kenmerk HH-0247/99
Blad /3
Bijlage(n)
Betreft Midden-Amerika/voedselsituatie na orkaan Mitch

Zeer geachte voorzitter,

Graag geef ik gevolg aan het verzoek van mevrouw Karimi vervat in uw brief 299-013 dd. 28 januari j.l..

Orkaan Mitch veroorzaakte eind oktober vorig jaar grote schade in Honduras, Nicaragua, El Salvador, Guatemala, Belize en Costa Rica. Het ergst getroffen zijn Honduras en Nicaragua en in mindere mate El Salvador en Guatemala. De humanitaire situatie in de regio werd door de VN als dusdanig ernstig geclassificeerd dat zij aanleiding vormde tot het uitbrengen van een geintegreerd verzoek om bijdragen aan diverse VN-hulp operaties (het UN Inter-Agency Transitional Appeal for Relief and Immediate Rehabilitation, uitgebracht in december 1998). Dit VN-Transitie Appeal, dat blijkens het tweede door mevr. Karimi aangehaalde artikel in de Volkskrant aan de aandacht van de heer Bos ontsnapt was, geeft aan welke activiteiten de diverse VN-organisaties, waaronder het Wereld Voedselprogramma (WFP), al uitvoeren of voornemens zijn uit te voeren ter leniging van de door Mitch veroorzaakte menselijke noden. Zoals aangekondigd in het antwoord op de schriftelijke vragen, gesteld door de heer Verhagen, ben ik voornemens uit de "verdubbelingsgelden" een bijdrage van NLG 5 mln beschikbaar te stellen aan dit Appeal. Over de precieze bestemming van deze bijdrage zal binnenkort, mede op basis van advies terzake door de posten in de regio, een besluit worden genomen.

Ten aanzien van de voedelsituatie kan aan dat transitie-Appeal het volgende ontleend worden. In Honduras zijn naar schatting 600.000 personen aangewezen op noodvoedselhulp, waarvan er 285.000 ontheemd zijn geraakt als gevolg van deze natuurramp. Hiervoor vroeg WFP om een bijdrage van ruim USD 31 mln tenbehoeve van de aanschaf en distributie van ruim 62.000 ton voedsel. In Nicaragua zijn naar schatting van WFP
400.000 mensen getroffen, verdeeld over een vijftal regio's. WFP vroeg om een bijdrage van ruim USD 22 mln voor de aanschaf en distributie van ruim 41.000 ton voedsel. Voor voedselverstrekking in de overige landen vroeg WFP om een additioneel bedrag van ca. USD 10 mln. In totaal bedraagt de WFP-component van het Appeal ruim USD 63 mln, op een totaal van ca. USD 153 mln. Op 20 januari 1999 liet het WFP weten dat het voor de uitvoering van deze operatie nog een bedrag van ca. USD 17 mln tekort kwam.

Om deze situatie in een breder perspectief te plaatsen dient gewezen te worden op het feit dat het - helaas - niet ongebruikelijk is dat VN-appeals voor humanitaire operaties in meer of mindere mate financiële tekorten vertonen. In de periode 1992 - 1997 varieerde de financiering van deze Appeals gemiddeld tussen de 61 % (1997) en 79 % (1994). In 1997 bedroeg de financiering van het best gefinancierde Appeal 85 % (Noord-Korea) en het minst gefinancierde 8 % (Congo-Brazzaville). Ook andere humanitaire organisaties, zoals UNHCR en het Internationale Comité voor het Rode Kruis wijzen op toenemende problemen om de fondsen te werven die voor de uitvoering van hun operaties noodzakelijk zijn. Er is dus sprake van een breder probleem, waaraan in de daarvoor bestemde fora (o.a. de diverse beheersraden en het humanitair segment van de komende zomerzitting van de ECOSOC) aandacht besteed dient te worden. Het Office for the Coordination of Humanitarian Affairs, onder leiding van UN-Under Secretary-General Vieira de Mello, zal in deze discussie een leidende rol spelen.

In een situatie van teruglopende donormiddelen voor humanitaire hulpverlening dienen de betrokken overheden, waaronder Nederland en de Europese Commissie, scherpe prioriteiten te stellen. Nederland heeft substantieel bijgedragen aan het lenigen van de humanitaire noden die als gevolg van Mitch zijn opgetreden. Daarbij is ervoor gekozen de schaarse middelen te verdelen over VN-organisaties, bilaterale kanalen en in de regio actieve niet-gouvernementele organisaties. Tevens heb ik getracht in de verdeling een balans aan te brengen tussen enerzijds noodhulp en anderzijds hulp gericht op wederopbouw en herstel van de macro-economische stabiliteit (inclusief schuldverlichting).

Van de ruim NLG 20 mln die ik aan de Samenwerkende Hulporganisaties beschikbaar heb gesteld bovenop de ruim NLG 50 mln die het Nederlandse publiek opbracht voor de slachtoffers van Mitch, wordt een substantieel deel besteed aan voedselhulp. Dit komt niet tot uitdrukking in de cijfers van het WFP, omdat het WFP alleen kijkt naar de financiering van de eigen operatie. Om het bredere beeld te krijgen dienen de resultaten afgewacht te worden van thans lopende oogst-beoordelingsmissies. In deze, door FAO en WFP gezamenlijk uitgevoerde missies, wordt een schatting gemaakt van de verwachte landbouwoogst, de geschatte consumptie en de verwachte noodzakelijke importen. Ook de behoefte aanvoedselhulp wordt afgezet tegen de (multilateraal, bilateraal en niet-gouvernementeel) toegezegde voedselhulp, waarna een betrouwbaarder beeld verkregen wordt van de werkelijk benodigde additionele fondsen. Mede in het licht van de door deze missies uit te brengen rapporten zal ik een nadere bestemming geven aan de gereserveerde bijdrage ad NLG 5 mln voor het VN transitie-Appeal, waarbij ik - indien het enigszins mogelijk is - er de voorkeur aan geef fondsen te bestemmen voor
rehabilitatie-activiteiten boven de financiering van import van noodvoedselhulp. Overigens staat het WFP geheel vrij om uit de algemene, jaarlijkse bijdrage die Nederland aan WFP beschikbaar stelt
- in 1999 NLG 55 miljoen - een bedrag aan te wenden voor de noodvoedselhulpoperatie in Centraal-Amerika. Verder zal ik via de posten in de regio en op basis van de regelmatige tussentijdse rapportage van het WFP de voedselsituatie nauwlettend blijven volgen.

De Europese Unie is door mevr. Bertini bekritiseerd vanwege zijn geringe bijdrage aan het WFP-appeal voor de slachtoffers van Mitch. De EU beschikt binnen de door de Europese Commissie beheerde begroting over een aparte budgetlijn voor voedselhulp. Ten tijde van de orkaan Mitch was deze budgetlijn voor 1998 reeds gealloceerd, waardoor financiering uit deze reguliere middelen niet meer mogelijk was. Ook de door de EU aan het WFP gealloceerde algemene bijdrage was reeds geheel besteed.

Direct na orkaan Mitch heeft de Europese Commissie (uit de begrotingslijn voor humanitaire hulp, beheerd door ECHO) voor een bedrag van ruim EURO 15 mln beschikbaar gesteld aan noodhulpverlening door diverse in het gebied werkzame NGO's. Voor dit bedrag werden voedselpakketten, medicijnen en andere hulpgoederen beschikbaar gesteld, o.a. via het Spaanse en Duitse Rode Kruis. Recent heeft de Commissie uit dat deel van haar voedselhulpbudget dat voor hulpverlening via NGO's is gereserveerd EURO 15 mln beschikbaar gesteld voor voedselhulp, zaaigoed en projecten ten behoeve van herstel van de agrarische sector. Deze hulp wordt eveneens verstrekt via verschillende NGO's.

De Commissie is momenteel in onderhandeling met het WFP over de hoogte en nadere bestemming van de EU-bijdrage aan het WFP voor het jaar
1999. Deze onderhandelingen worden gecompliceerd door gelijktijdig overleg tussen diensten van de Europese Commissie enerzijds en vertegenwoordigers van de Verenigde Naties anderzijds over o.a. door de Commissie te betalen vergoedingen voor indirecte kosten. Dientengevolge laat nadere besluitvorming nog op zich wachten. Binnen het kader van de EU-Ontwikkelingsraad volg ik deze ontwikkelingen nauwgezet en zal ik de Commissie tot spoedige afronding van deze onderhandelingen aansporen.

De minister voor Ontwikkelingssamenwerking,

Eveline Herfkens

Deel: ' Brief BUZA inzake Midden-Amerika/voedselsituatie na orkaan '




Lees ook