CDA

: Tweede Kamer : Vredesaccoord Kosovo: Nederlandse deelname aan KFOR (140699)

Vredesaccoord Kosovo: Nederlandse deelname aan KFOR (140699)

Den Haag, 14 juni 1999

Wij staan aan de vooravond van een buitengewoon belangrijk moment nl. het beeindigen van de oorlog in Kosovo en het vaststellen van een vredesregeling, waarbij een einde kan komen aan de etnische zuiveringen en het onmenselijk leed in Kosovo. Bij het leed dat heeft plaatsgevonden past niet het claimen van overwinningen, maar wel het besef dat de combinatie van luchtaanvallen en het diplomatieke overleg, waarbij Rusland, de Europese Unie en de Verenigde Staten een belangrijke rol hebben gespeeld hebben geleid tot een Veiligheidsraadsresolutie afspraken over terugtrekking van de Servische troepen en de terugkeer van vluchtelingen, en de acceptatie van een vredesmacht. Standvastigheid - het permanent onder druk houden van Milosevic - en eensgezindheid binnen het bondgenootschap hebben hier in belangrijke mate toe bijgedragen. Hier past ook een woord van oprechte dank en respect aan al die Nederlandse militairen die namens ons land zich hebben ingezet al die weken lang onder buitengewoon moeilijke en gevaarlijke omstandigheden. Die waardering van de CDA fractie geldt ook hun familieleden.

Wij hebben vandaag een plenair debat omdat we nu besluiten over het uitzenden van Nederlandse militairen, die op korte termijn Kosovo binnen treden. Een belangrijke beslissing waarvoor we nu en in de toekomst verantwoording dragen.
De CDA-fractie heeft destijds ingestemd met Nederlandse deelname aan Allied Force om een einde te maken aan het moorden, de brandstichtingen, plunderingen en etnische zuiveringen onder de Albanezen in Kosovo. En het is evident dat pas aan het begin staan van het realiseren van een duurzame oplossing voor Kosovo. Er is nog een lange weg te gaan. Als wij stellen dat het handhaven en het herstel van de internationale rechtsorde de hoeksteen is van ons buitenlands beleid, is het naar de mening van de CDA fractie ook evenzeer noodzakelijk dat Nederland deelneemt aan de vredesmacht, die een veilige terugkeer van de vluchtelingen naar Kosovo moet kunnen garanderen. De Kosovaren behoren in een veilige omgeving een menswaardig bestaan te kunnen opbouwen, dat kan niet zonder militaire begeleiding en bescherming.

Dat is de reden dat de CDA fractie van mening is dat wij ook hier een verantwoordelijkheid hebben en moeten deelnemen aan KFOR. Onze morele plicht leidt tot instemming met deze uitzending, maar in het besef dat aan dit ja risicos zijn verbonden voor de betrokken Nederlandse militairen. Wij hebben niet een alleen een verantwoordelijkheid ten aanzien van deelname, maar ook een verantwoordelijkheid ten aanzien van de Nederlandse militairen en hun familieleden. En wat dat betreft is het ook zaak lering te trekken uit de ervaringen van het verleden. Het is noodzakelijk dat de Nederlandse militairen de beschikking over de middelen die nodig zijn om hun taak te kunnen vervullen, dat ze niet onnodig aan risicos worden blootgesteld, dat er een heldere commandostructuur is en dat Nederland medezeggenschap heeft over de verdere gang van zaken.

De afgelopen tien jaar hebben laten zien dat Milosevic een zeer onbetrouwbare onderhandelingspartner is en afspraken stelselmatig niet nakomt. Het is daarom van het grootste belang in dit Kamerdebat na te gaan wat de implicaties van de VN-resolutie zijn, welke afspraken zijn gemaakt omtrent de inzet van de internationale vredesmacht en het Nederlandse aandeel daarin. De NAVO staat immers aan de vooravond van de zwaarste vredesoperatie in haar bestaan.

De informatie die wij gisteravond laat hebben ontvangen, waarvoor dank alsmede de brief van heden geven ons een goed overzicht over de gemaakte afspraken. Desalniettemin leven er bij de CDA fractie nog een aantal vragen over de de VN-resolutie, de Military Technical Agreement (MTA) en over de specifieke Nederlandse inzet. De CDA fractie is van mening dat Nederland niet in een situatie moet komen te verkeren dat wij wel een grote personele bijdrage leveren, maar niet betrokken worden bij de besluitvorming. De besluitvorming mag derhalve niet uitsluitend berusten bij de G-8. Welke voorzieningen heeft de Nederlandse regering getroffen?

Kosovo is vergeven van mijnen en boobytraps. UCK eenheden ontwapenen zal evenmin gemakkelijk zijn.
Dat vraagt om een geweldsinstructie als een veiligheidsinstructie die toegesneden is op een vijandige omgeving.
De Rules of engagement zouden soortgelijk zijn aan die van SFOR, Wat is de inhoud daarvan? Het operatieplan plus bijbehorende geweldsinstructie spreekt van robuust optreden en voldoende escalatie dominantie verzekeren. Waaruit bestaat deze nu? Welke terugvalpositie is er?
De FRY wordt verplicht om alle mijnenvelden, booby traps e.a. obstakels aan te geven dan wel te verwijderen. Wat als ze dat niet doen? Beschikt de KFOR over voldoende ontmijningseenheden en binnen welke termijn verwacht men Kosovo vrij van deze explosieven te hebben? Zijn er in iedere zone voldoende ontmijningsspecialisten toegevoegd aan de daar gelegerde troepen?
Volgens de MTA zal de NAVO de luchtacties definitief beëindigen nadat de Servische eenheden zich volledig hebben teruggetrokken. Onder welke omstandigheden en binnen welke termijn is het denkbaar dat de huidige opschorting van de NAVO-luchtacties ongedaan wordt gemaakt en is het denkbaar dat de luchtacties ook na de definitieve beëindiging weer worden hervat indien de FRY na de 11 dagen alsnog de gemaakte afspraken schendt? Hoe is demilitarisatie UCK geregeld en binnen welke termijn, VR-resolutie onduidelijk? Reden om te twijfelen aan bereidwilligheid UCK, zie passage brief 8 juni pag.3? Gelet op de plaats waar de Nederlandse soldaten moeten gaan optreden zal hier een belangrijke taak voor hen zijn weggelegd. Kan de regering daar nader op ingaan?

Kunnen de bewindslieden , mede gelet op de negatieve ervaringen uit het verleden nog nader ingaan op de bevelstructuuur. De regering stelt weliswaar dat de beslissingen van de KFOR bevelhebber bindend zijn voor alle partijen en personen, tegelijkertijd is het gesprek tussen Talbott en Tsjernomyrdien afgebroken en blijft er dus onduidelijkheid over de positie van de Russen. CDA-fractie acht heldere bevelsstrucuur van fundamenteel belang voor een succesvolle vredesoperatie en garantie tegen drama=s zoals we in Srebenica hebben meegemaakt. Het feit dat de Russen reeds Kosovo binnentrekken maakt de kans op een aparte Russische zone groot. In hoeverre dreigt hiermee het risico van een verdeling van Kosovo in een Servisch en niet-Servisch deel. Ook voor de mogelijkheid voor de vluchtelingen om terug te keren kan dat uiterst negatieve consequenties hebben.

De VR-resolutie spreekt van synchronisering van FRY-terugtrekking en deployment KFOR (VR-resolutie, punt 4) Hoe lopen terugtrekking en ontplooiing KFOR parallel, welke schema is voor KFOR voorzien? KFOR bestaat voor een belangrijk deel uit eenheden die nu in Macedonië of Albanië zijn gelegerd, hoe wordt daarna veiligheid van de vluchtelingen daar gewaarborgd. Ik denk dan met name aan de situatie in Macedonië waar de spanningen kunnen escaleren zodra de KFOR troepen daar verdwijnen. Op welke wijze is daar in voorzien. Er zijn ook andere potentiele conflicten of escalaties mogelijk. Ik denk dan met name aan de situatie in Montenegro. Wanneer Servische eenheden zich bijvoorbeeld via Montenegro terugtrekken of bij spanningen in de Republica Scrpska? Wat wordt er door de NAVO achter de hand gehouden om daar te kunnen optreden indien dat nodig is? Daarnaast strategische reserve SFOR voor KFOR, wat indien strategische reserve voor zowel Bosnie als Kosovo tegelijkertijd noodzakelijk is (in gespannnen situatie niet denkbeeldig)?

Minister De Grave heeft tijdens vorig overleg duidelijk gemaakt dat Nederland aan haar tax zit met deze bijdrage aan KFOR en dat dit 1 jaar kan worden volgehouden. Minister zei te verwachten dat na 1 jaar civiele autoriteiten deel van de taken van de militairen zou kunnen overnemen, acht CDA-fractie niet echt waarschijnlijk. We moeten uit gaan van een langdurige operatie en daar ook geen doekjes omwinden. Het is wel duidelijk dat als Nederland relatief een groot aandeel levert in de operaties in de Balkan, dat dat ook consequenties moet hebben voor de discussie over de toekomstige defensie. Wij zullen hierbij de discussie over de hoofdlijnen notitie zeker op terugkomen.

Tenslotte de positie van de vluchtelingen en de noodzakelijke wederopbouw. Wij zullen over de civiele implementatie, het interimbestuur en de wederopbouw in een volgend debat nader spreken. Hierbij dienen we te beseffen dat zoals een vluchteling gisteren zei: Onze levens zijn verwoest en we hebben geen idee wat we thuis zullen aantreffen. Op welke manier en in welk tempo voorzien in terugkeer vluchtelingen, welke afspraken met UNHCR, op welke termijn wordt gestart met wederopbouw en zullen vluchtelingen inderdaad voor de winter kunnen terugkeren?
Zullen in Europese landen ondergebrachte vluchtelingen ook binnen afzienbare tijd weer kunnen terugkeren en zijn hierover ook in Europees verband afspraken gemaakt. Essentieel is daarnaast dat de wederopbouw snel ter hand wordt genomen. Stabiliteitspact, donorconferentie zijn wezenlijke stappen die moeten worden gezet voor een duurzame en stabiele regio. In dit debat zou ik wel al nadere informatie willen verkrijgen op welke wijze voorzien is in de bescherming en veiligheid van de humanitaire organisaties die ongetwijfeld meteen met KFOR Kosovo zullen binnentrekken.

Uiteraard en wellicht ten overvloede spreek ik namens de CDA fractie uit dat voor een opbouw van een democratische rechtsstaat in Servie ook het alle medewerking moet worden verleend aan het Joegoslavie Tribunaal en het derhalve ook mogelijk gemaakt moet worden dat Milosovic en de zijnen daadwerkelijk voor het Tribunaal zullen verschijen.

Maxime Verhagen
Tweede-Kamerlid

Deel: ' CDA over Nederlandse deelname aan KFOR '




Lees ook