Rijks Universiteit Groningen


Celmembraanvetten betrokken bij het ontstaan van tumorcellen


Datum en tijd woensdag 27 januari 1999, 16.00 uur
Promovendus R.J. VeldmanProefschrift Bioactivity of sphingolipids
Promotor prof.dr. D. Hoekstra

Faculteit medische wetenschappen

Plaats Aula Academiegebouw, Broerstraat 5, Groningen

Veldman (Schiedam, 1967) studeerde medische biologie aan de Universiteit Utrecht. Hij verrichtte zijn promotieonderzoek bij de disciplinegroep Fysiologische chemie van de RUG binnen het Groningen University Institute of Drug Exploration (GUIDE). Op 1 maart treedt Veldman in dienst bij de Universite Paul Sabatier in Toulouse, Frankrijk.

Sfingolipiden uit celmembranen zijn een stuk interessanter dan men altijd heeft aangenomen. Medisch bioloog Robert Jan Veldman ontdekte dat de sfing- olipiden (vetachtige stoffen waaruit het celmembraan is opgebouwd) actief betrokken zijn bij de vernieuwing van cellen doordat ze celgroei en celdood reguleren. De onderzoeker toont in zijn promotieonderzoek aan dat een bepaald sfingolipide, glucosylceramide, een rol speelt in de celdifferenti- atie. Dit is het specialisatieproces waarin een lichaamscel zich aanpast aan zijn specifieke taak. De aan glucosylceramide verwante stof ceramide blijkt betrokken te zijn bij de regulatie van de (geprogrammeerde) celdood. Waarschijnlijk is in tumorcellen de stofwisseling van sfingolipiden ver- stoord. Veldman ontdekte dat het in gekweekte tumorcellen mogelijk is om deze stofwisseling met medicijnen te manipuleren. De celgroei remt dan af en de celdood versnelt. Sommige tumorcellen zijn echter resistent en kunnen toegediende medicatie snel door het celmembraan weer naar buiten pompen. Door de lipidensamenstelling van het celmembraan te manipuleren wist de promovendus de resistentie tegen chemotherapeutica te omzeilen. De kennis uit Veldmans onderzoek kan echter nog niet ingezet worden in de strijd tegen kanker, omdat sfingolipiden behalve in tumorcellen ook in alle gezonde menselijke cellen aanwezig zijn. Medicijnen zullen daarom in het gehele lichaam gaan werken en te zware bijwerkingen veroorzaken. Weten- schappelijk gezien blijken de sfingolipiden dus interessanter dan voor het onderzoek van Veldman werd aangenomen. Vroeger zag men ze als simpele bouwstenen van membranen, nu blijken ze actief betroken bij vitale cellu- laire processen. De promovendus verwacht dat de huidige onderzoekslijn in de toekomst zeker zal worden voortgezet.

Nadere informatie: Dienst Interne en Externe Betrekkingen, tel. (050)363 54 46

Deel: ' Celmembraanvetten betrokken bij het ontstaan van tumorcellen '




Lees ook