Wim van Velzen

Persbericht drs Wim van Velzen

Straatsburg, 4 september 2001

Volgens commissaris Günther VERHEUGEN staat vast dat de uitbreiding plaats zal vinden en wel spoedig. Met Nice is aan de politieke voorwaarden voldaan. Het Ierse nee tegen Nice kan niet "business as usual" zijn, maar de uitbreiding mag niet het slachtoffer worden van de groeiende kloof tussen de burgers en de instellingen van de EU. Hoewel het Ierse signaal ook een kwestie is van communicatie, bestaat er volgens Verheugen een duidelijk verband tussen het debat over de toekomst van de EU en de toekomstige grenzen. Niettemin heeft Nice duidelijk de bakens gezet voor de toetreding en deze strategie heeft de kandidaat-landen zeer gestimuleerd. De kandidaat-landen hebben zich soepeler opgesteld, waardoor echte doorbraken mogelijk werden, bijvoorbeeld op het punt van het vrij verkeer van werknemers. In Göteborg zijn de Europese verkiezingen van 2004 als tijdpad aangewezen. Het was een wijze beslissing om geen specifieke datum voor specifieke landen te noemen. Het grondbeginsel moet blijven dat de uiteindelijke toetreding gebaseerd is op individuele verdiensten, differentiatie en de mogelijkheid om achterstanden in te halen. Dat leidt tot een natuurlijk scenario waarbij alleen de onderhandelingsresultaten doorslaggevend zijn en niet politieke overwegingen. Van de 12 landen waarmee nu onderhandeld wordt, hebben er tien verklaard zich aan het tijdschema van Göteborg te willen houden. Het zou het vertrouwen ernstig schade als tegen sommige landen werd gezegd dat zij er in ieder geval bij zullen zijn en andere niet. Maar de EU moet zich voorbereiden op de mogelijkheid dat een eerste groep van tien landen zal toetreden. Wat bevolkingsaantal betreft, valt dat nog wel mee.

Verheugen merkt verder op dat het er niet zozeer toe doet hoeveel hoofdstukken in de onderhandelingen met een kandidaat-land zijn afgesloten, maar welke. De Commissie heeft tot taak over het belang van de hele EU te waken. Van geen enkel land mag verlangd worden dat het boven zijn macht presteert. Compromissen zijn noodzakelijk.

Er is een conflict tussen de vereiste dat de uitbreiding geen nieuwe deling in Europa mag veroorzaken en dat grensoverschrijdende contacten tussen nieuwe landen en hun buurlanden mogelijk blijven, en de vereiste dat de veiligheid gewaarborgd is. Netelige kwesties blijven de belastingen en de landbouw. Het gaat om het functioneren van de interne markt maar ook om de sociale cohesie. Er moeten flexibele oplossingen komen om geen sociale schok te veroorzaken bij de nieuwe landen. Voor de landbouw menen sommigen dat eerst hervormingen doorgevoerd moeten worden en vervolgens met de kandidaat-landen gepraat. Maar dat zou een nieuwe voorwaarde voor toetreding betekenen.

Voor de financiering van de uitbreiding zal de Commissie begrotingsvoorstellen doen die overeenkomen met het financiële kader tot 2007 zoals in Berlijn afgesproken. Dat geldt ook voor de voorgenomen en noodzakelijke aanpassingen.

De overname van het gemeenschapsrecht verloopt voorspoedig, maar het gaat nu ook om de toepassing. Alle kandidaat-landen voldoen nu grotendeels aan de politieke criteria. Het concrete vooruitzicht op toetreding heeft een gunstige invloed op de democratische ontwikkeling. In landen zonder dit vooruitzicht doen zich problemen voor. De mensenrechten en de rechten van minderheden moeten geëerbiedigd worden. Vooral nationale minderheden hechten grote waarde aan toetreding omdat de EU voor hen de beste bescherming betekent. De integratie van Roma blijft een lastig probleem. Het is een illusie te denken dat dat snel zal zijn opgelost, maar voor toetreding moeten de kandidaatlanden geloofwaardige strategieën hebben ontwikkeld en ten uitvoer gelegd.

In Roemenië zijn goede vorderingen geboekt met de weeskinderen en adopties. Vooral rapporteur Nicholson heeft daar goed werk gedaan.

De economische hervormingen zijn nog niet overal voltooid, maar wel zijn overal goede vorderingen, waarbij het verkeer van goederen en diensten tussen de EU en de kandidaat-landen al verregaand geliberaliseerd is.

Over de total economische situatie moet men realistisch zijn. De kloof is enorm en die zal pas na lange tijd gedicht worden. Dat kan wel een hele generatie duren. Maar er zijn al positieve effecten en die zullen steeds meer toenemen. Een sterke groei zal de uitbreiding niet meteen teweeg brengen, maar wel op de lange termijn. De macro-economische situatie wordt nauwlettend gevolgd.

Toetreding van een verenigd Cyprus blijft het streven en Verheugen hoopt dat er mede door de inspanningen van de VN en Groot-Brittannië beweging in de kwestie komt. Wat Kaliningrad betreft, mag de uitbreiding geen schade toebrengen aan de verhouding met Rusland. Het contact over het profijtelijk benutten van de ligging van Kaliningrad verloopt moeizaam, maar de nieuwe politieke en economische dynamiek in het gebied zal ook voor Kaliningrad voordelen hebben.

Deel: ' Commissaris Günther Verheugen over voortgangsrapporten '




Lees ook