algemene rekenkamer

www.rekenkamer.nl

5 juni 2012

onvoldoende zicht op bestrijding van accijnsfraude bij de handel in alcohol en tabak

effecten van handhaving door nederlandse douane zijn onduidelijk

het gemeenschappelijk europese accijnsbeleid lost de fraude met belastingen op tabaksproducten en alcoholhoudende dranken niet op. vanwege gebrek aan overeenstemming tussen de lidstaten van de eu blijven er binnen de interne markt sterk uiteenlopende accijnstarieven bestaan. dit werkt grensoverschrijdende accijnsfraude in de hand.

dit blijkt uit een onderzoek van de algemene rekenkamer naar de bestrijding van accijnsfraude in nederland in de periode 2005-2011. nederland leeft de europese regels op dit terrein na, maar de resultaten van de handhaving van het accijnsbeleid in ons land zijn onduidelijk. er is weinig concrete informatie beschikbaar over de omvang van accijnsfraude op nederlandse bodem. ook over de kosten en de resultaten van controles en over overtredingen van accijnswetgeving is weinig bekend, zo blijkt uit het rapport 'bestrijding van accijnsfraude bij alcohol en tabak'.

informatie aan tweede kamer gebrekkig

de algemene rekenkamer stelt vast dat de nederlandse regering zich realistisch en constructief heeft opgesteld bij de onderhandelingen in brussel over het europese accijnsbeleid. nadat dit beleid was vastgesteld, is het grotendeels zonder problemen in nederlandse wet- en regelgeving geïmplementeerd. uit het onderzoek blijkt dat tweede kamer vaak laat en soms geen informatie heeft ontvangen over de onderhandelingen van het europese accijnsbeleid.

zo werd de tweede kamer niet geïnformeerd over de bouw van een europees systeem voor het monitoren van het vervoer van accijnsgoederen, het emcs (excise movement and control system), tijdens de onderhandelingen daarover. verder is er geen informatie over de naleving van vier tabaksfabrikanten waarmee de eu en een groot aantal eu-lidstaten (inclusief nederland) een overeenkomst heeft gesloten. de bedoeling was een jaarlijkse rapportage door de fabrikanten.

deze overeenkomsten moeten de smokkel van tabaksproducten tegengaan.

in brussel is er een actieve lobby van tabaksfabrikanten. de lobbyisten hebben toegang tot informatie over de posities van lidstaten en tot de vertrouwelijke uitkomsten van lopende onderhandelingen. deze gegevens worden gebruikt om de nederlandse onderhandelingsinzet van commentaar te voorzien en te beïnvloeden. de informatiepositie en beïnvloedingsmogelijkheden van (delen van) de tabaksbranche zijn daarmee feitelijk beter dan die van de tweede kamer, die geen inzicht heeft in posities van andere landen, concludeert de algemene rekenkamer.

bestrijding fraude

uit het onderzoek van de algemene rekenkamer komt verder naar voren dat de bestrijding van accijnsfraude in nederland geen hoge prioriteit heeft. de douane hanteert in de handhaving een aanpak die in de uitvoering risico's kent en waarvan het effect onduidelijk is. zo zet de douane in toenemende mate in op horizontaal toezicht, terwijl de effecten van deze aanpak onbekend zijn. in vergelijking met andere europese landen voert de douane relatief weinig fysieke controles uit.

ook ontbreekt het aan concrete doelen voor de bestrijding van accijnsfraude bij de belastingdienst, de douane en de fiscale inlichtingen- en opsporingsdienst (fiod). hierdoor is niet duidelijk wat het nederlandse beleid tegen accijnsfraude inhoudt, en welk effect met het beleid wordt beoogd.

versterking controle door douane

in haar rapport over de bestrijding van accijnsfraude doet de algemene rekenkamer acht aanbevelingen aan de staatssecretaris van financiën. die hebben onder meer betrekking op de nederlandse inzet in europees verband voor een verbetering van het emcs, waardoor de vervoersstromen van alcohol en tabak beter kunnen worden gecontroleerd. verder pleit de algemene rekenkamer onder meer voor onaangekondigde controles bij handelaren en een functiescheiding binnen de douanedienst tussen controle en relatiebeheer.

reactie staatssecretaris

in zijn reactie op het rapport onderschrijft de staatssecretaris de hoofdconclusie van de algemene rekenkamer dat een meer gerichte aanpak van accijnsfraude in ons land nodig is. hij zal onder meer maatregelen nemen om zowel het toezicht als de fraudebestrijding van de douane en de fiod 'te objectiveren, te intensiveren en te rationaliseren.' in haar nawoord op deze reactie stelt de algemene rekenkamer dat zij nog meer inspanning verwacht van de staatssecretaris als het gaat om het uitvoeren van onverwachte controles, een betere functiescheiding tussen controle en relatiebeheer bij de douane en de evaluatie van horizontaal toezicht.

Deel: ' Effecten van handhaving door Nederlandse Douane zijn onduidelijk '




Lees ook