European Commission

IP/02/1001

Brussel, 4 juli 2002

EU wil met verzoeken om markttoegang vaart brengen in WTO-onderhandelingen over diensten

De Europese Unie heeft vandaag haar eerste verzoeken om een betere toegang tot de dienstenmarkt bij andere WTO-leden ingediend. Met deze verzoeken wil de EU de toegang tot buitenlandse dienstenmarkten voor Europese dienstverleners verbeteren zonder dat afbreuk wordt gedaan aan het recht van alle WTO-leden hun eigen markt te reguleren om legitieme beleidsdoelstellingen te verwezenlijken. De verzoeken van de EU zijn zó geformuleerd dat de liberalisering van de handel in diensten bijdraagt tot duurzame ontwikkeling en ontwikkelingslanden ertoe aanzet meer te participeren in de voordelen van een ruimere openstelling van de markt. Bij deze gelegenheid verklaarde Pascal Lamy, Europees commissaris voor handel: "Diensten zijn een drijvende kracht achter de Europese economie en bieden uitstekende exportmogelijkheden die wij volgens de regels willen benutten. De handel in diensten is van wezenlijk belang om de groei en de werkgelegenheid in de EU te ondersteunen. De handel in diensten staat ook centraal in de ontwikkelingsagenda van Doha wat betreft de verwezenlijking van de doelstelling dat de handel wordt ingezet om de ontwikkelingslanden uit de armoede te trekken. Alle WTO-leden, zowel de geïndustrialiseerde landen, de ontwikkelingslanden als de minst ontwikkelde landen, zullen baat hebben bij de liberalisering van de diensten." Verwacht wordt dat deze verzoeken een nieuw elan zullen geven aan de onderhandelingen over de Doha-ontwikkelingsagenda in het algemeen.

De in 2000 aangevatte onderhandelingen over diensten, die tot doel hebben de bestaande Algemene overeenkomst inzake de handel in diensten (GATS) te actualiseren en te verbeteren, hebben vaart gekregen op de ministeriële conferentie van de WTO in Doha in november vorig jaar met de lancering van de onderhandelingen over de Doha-ontwikkelingsagenda. In de slotverklaring van deze conferentie werden de WTO-leden opgeroepen tegen 30 juni 2002 verzoeken in te dienen om specifieke verbintenissen van andere leden en tegen 31 maart 2003 de eerste reacties hierop aan de andere leden voor te leggen.

Met de indiening van haar verzoeken streeft de EU ernaar de handelsbeperkingen terug te dringen en de mogelijkheden tot markttoegang te vergroten. De verzoeken omvatten globaal genomen de volgende sectoren: professionele diensten, andere zakelijke diensten, telecommunicatie, post- en koerierdiensten, distributie, bouw en aanverwante technische diensten, financiële diensten, milieudiensten, toerisme, diensten van persagentschappen en energiediensten.

De verzoeken, die allemaal specifiek zijn afgestemd op de landen waartoe zij zijn gericht, zijn één voor één aan in totaal 109 WTO-leden toegezonden. Er zijn geen verzoeken aan kandidaat-lidstaten noch aan EER-landen gericht.

De verzoeken van de EU werden opgesteld rekening houdend met de volgende doelstellingen:

* Opheffen van barrières die de markttoegang belemmeren, zoals beperkingen inzake het aantal dienstverleners, het aandeel van buitenlands eigendom of aandeelhouderschap, het soort rechtsvorm, of ook de verplichting tot het oprichten van joint ventures of numerieke quota.

* Garanderen van het recht van regeringen om te reguleren met het oog op de verwezenlijking van publieke beleidsdoelstellingen. Overheidsregulering moet, inzover zij de handel in diensten raakt, op redelijke, transparante en objectieve grondslag geschieden, teneinde een regelgevingskader tot stand te brengen dat dienstverleners, investeerders, afnemers en consumenten rechtszekerheid en vertrouwen biedt.

* Ervoor zorgen dat de liberalisering van de handel in diensten duurzame ontwikkeling in de hand werkt, inclusief in dit verband de liberalisering van de handel in milieudiensten.
* Vergemakkelijken van grotere deelname van de onwtikkelingslanden aan de wereldhandel in diensten door op passende wijze nationale beleidsdoelstellingen en ontwikkelingsniveaus in acht te nemen. De GATS-overeenkomst is bijzonder relevant voor ontwikkeling, omdat zij alle landen een uitgelezen mogelijkheid biedt om stabiele langetermijninvesteringen aan te trekken en de bijbehorende infrastructuur (vervoer, telecommunicatie, financiële diensten) te verbeteren, waarmee zij hun groei op de lange termijn en de concurrentiekracht van hun economieën als geheel kunnen stimuleren.

Ter voorbereiding van de GATS-onderhandelingen heeft de Commissie de civil society uitvoerig geraadpleegd, teneinde een brede en evenwichtige input te garanderen bij de opstelling van het standpunt van de Gemeenschap. Er is in dit overleg onder andere bezorgheid geuit over kwesties die betrekking hebben op de openbare dienstverlening in het algemeen en in de gezondheidszorg en het onderwijs in het bijzonder, privatisering, het recht om te reguleren, duurzaamheid en het verlenen van andere diensten van algemeen belang zoals de distributie van water en energie. De EU deelt ten volle het belang dat burgers in Europa en elders hechten aan het behoud en de ontwikkeling van openbare diensten. De EU streeft derhalve niet naar een ontmanteling van de openbare dienstverlening noch een privatisering van staatsbedrijven. Er zijn aan geen enkel land verzoeken gericht die betrekking hebben op gezondheids- of audiovisuele diensten, en alleen de VS zullen een verzoek op het gebied van onderwijs ontvangen, dat uitsluitend diensten op het gebied van hoger onderwijs betreft. Er worden verzoeken op het gebied van milieudiensten ingediend, maar zij raken niet aan de kwestie van de toegang tot de natuurlijke (water)rijkdommen en ondermijnen of verminderen in generlei wijze de speelruimte van de ontvangende regeringen om de prijzen, de beschikbaarheid en de betaalbaarheid van de watervoorraden te reguleren zoals zij dat wensen. De EU erkent ten volle dat de liberalisering van diensten in sommige gevallen zal moeten worden ondersteund door een institutioneel en regelgevend kader, teneinde de concurrentie te garanderen en de toegang tot dergelijke diensten voor de armen te helpen verbeteren.

In een aparte reactie op verzoeken om grotere transparantie in dit proces vanwege een groep van niet-gouvernementele organisaties heeft EU-commissaris Lamy in een open brief de grenzen van wat mogelijk is, uiteengezet:

'Sommige geledingen van de civil society vragen me inderdaad de onderhandelingsmethode die voor de meeste van onze partners in de meeste gevallen goed functioneert, overboord te gooien.

Dat kan ik niet doen. Wie de WTO-gesprekken door de jaren heen heeft gevolgd, weet dat deze transparantie door talrijke ontwikkelingslanden niet wordt gezien als een garantie van een eerlijk verloop, maar als een bedreiging, die hun posities onder nog grotere druk zal zetten dan nu al het geval is. Om het WTO-proces geleidelijk aan verder open te trekken, moeten we dus met de stroom mee gaan en niet ertegenin.

Dit zal de Commissie niet beletten in eigen huis openheid te betonen, maar er zijn grenzen aan wat mogelijk is. Ik zal alle echte beleidsopties blijven uiteenzetten ten behoeve van een voorafgaand debat onder alle partners van de civil society. Maar het zou onverantwoord zijn te beweren dat ik alle deelnemers een stem kan geven bij de minutieuze redactie waarmee deze beleidsopties in WTO-verzoeken worden omgezet.'

Achtergrond

De GATS heeft 'spelregels' vastgesteld die voorspelbaar en voor alle landen dezelfde zijn. Zij zijn gebaseerd op de beginselen van transparantie en non-discriminatie (het beginsel van 'meestbegunstiging'), d.w.z. gelijke behandeling van alle landen, ongeacht hun aandeel in de wereldhandel of hun niveau van ontwikkeling.

De snel uitdijende dienstensector is van groot belang voor zowel de ontwikkelingslanden als de geïndustrialiseerde landen. Hij draagt meer dan enige andere sector bij tot economische groei en het scheppen van werkgelegenheid wereldwijd. In de EU zijn 67 miljoen mensen werkzaam in de commerciële dienstverlening. Bovendien vindt meer dan de helft van de binnenkomende en uitgaande buitenlandse directe investeringen in de Gemeenschap plaats in de dienstensector. De EU is, met 26% van de wereldhandel in diensten (20% van de wereldhandel in goederen), 's werelds grootste importeur en exporteur van diensten. De dienstverlening is de belangrijkste sector van economische bedrijvigheid in de EU die goed is voor meer dan tweederde van het BBP.

Ook voor ontwikkelingslanden zijn diensten steeds vaker van groot belang. Gemiddeld genereren diensten meer dan 50% van het BBP van ontwikkelingslanden. Eenvijfde van de uitvoer van Afrika zijn diensten; voor India loopt dit cijfer op tot eenderde en is het daarmee zelfs hoger dan dat van de EU.

De volledige tekst van de brief en een gedetailleerde samenvatting van de verzoeken kunnen worden geraadpleegd op de website van DG Handel.

Een gedetailleerde samenvatting van de EU-onderhandelingsverzoeken is beschikbaar op:

http://europa.eu.int/comm/trade/services/index_en.htm

De volledige tekst van de open brief aan de NGO's is beschikbaar op:

http://europa.eu.int/comm/trade/services/plreply.htm

Deel: ' EU wil vaart in WTO-onderhandelingen over diensten '




Lees ook