Dit is een journalistiek artikel, gefinancierd met crowdfunding en geschreven door de Amsterdamse freelance journalist Olaf Boschman. Lees ook de verantwoording.


Eurocrisis vraagt om onconventionele oplossingen


door Olaf Boschman

DEN HAAG, 20120628 -- Spanje en Cyprus vroegen deze week financiële hulp aan de Europese Unie. Eerder deden Griekenland, Ierland en Portugal dat al. Ook dit weekend zal de top van regeringsleiders van de eurolanden niet met een overtuigende oplossing komen. De tijd lijkt rijp om te zoeken naar onconventionele oplossingen. Jos Hendriks, gepensioneerd ondernemer in Den Haag, heeft zo'n oplossing bedacht. Deskundigen noemen het plan niet haalbaar vanwege juridische bezwaren. Maar zulke bezwaren waren in het verleden ook geen argument tegen drastische monetaire ingrepen. Moet het eerst nog een graadje erger worden?

In april 2010 kreeg Griekenland steun van de andere eurolanden bij het herfinancieren van zijn leningen. Het hulppakket van enkele tientallen miljarden euro's was te klein om de zorg over de Griekse overheidsfinanciën weg te nemen. Daarom creëerden Europese regeringsleiders een maand later samen met het Internationaal Monetair Fonds een groot vangnet. Griekenland en andere eurolanden met financieringsproblemen konden een beroep doen op een noodfonds met 750 miljard euro aan kredietfaciliteiten. Maar ook dat bleek onvoldoende om de onrust op de financiële markten weg te nemen. Sterker, de onrust nam eigenlijk alleen maar toe. Tekenend is de rente die Griekenland moet betalen op staatsleningen met een looptijd van tien jaar. Eind december 2009, voordat Griekenland hulp kreeg, stond de rente op 5,74%. Een half jaar later was dit opgelopen naar 10,69%, ondanks de toegezegde financiële hulp. In juni 2011 was dit 16,89% en inmiddels is het 26,6%.

Duizend miljard

Politici kunnen intussen geen overeenstemming bereiken over een oplossing. Eurobonds, leningen waarbij de landen voor elkaar garant staan, stuiten in onder meer Duitsland op grote bezwaren. Ook onconventionele maatregelen van de Europese Centrale Bank hebben tot nu geen soelaas geboden. Zo konden banken het afgelopen half jaar twee keer onbeperkt geld lenen voor een periode van drie jaar. Tegen een rente van 1%. In totaal leenden banken meer dan duizend miljard euro.

Tegen deze achtergrond lijkt het zeer onwaarschijnlijk dat de bijeenkomst van regeringsleiders in Brussel, op 28 en 29 juni, leidt tot een definitieve oplossing van de crisis in de eurozone. Zeker nadat de Duitse bondskanselier Angela Merkel daags voor de top aangaf dat er geen toverformule bestaat om de crisis op te lossen. Het is belangrijker de fouten te herstellen die zijn gemaakt bij de vorming van de Economische en Monetaire Unie, zei ze in een toespraak voor de Duitse Bondsdag. Twee weken eerder verklaarde ze in de Bondsdag dat politieke integratie in Europa volgens haar onvermijdelijk is om de crisis te beëindigen.

500 eurobiljetten

De tijd lijkt rijp om buiten de gebaande paden te gaan zoeken naar mogelijkheden om de crisis op te lossen of in elk geval te verlichten. Jos Hendriks uit Den Haag heeft al ruim anderhalf jaar een plan klaar liggen dat volgens hem uitkomst biedt. Hij stelt voor alle 500 eurobiljetten als betaalmiddel ongeldig te verklaren en het geld dat zo vrijkomt te gebruiken voor een investeringsfonds. Bezitters van een 500 eurobiljet kunnen dat omwisselen tegen een obligatie van het investeringsfonds. Als rentevergoeding op de obligatie denkt Hendriks aan 4%. Het bankbiljet verandert zo van een renteloze in een rentegevende obligatie, zegt hij. Maar het is in zijn plan niet verplicht de biljetten om te zetten in obligaties. “Bezitters kunnen de biljetten omwisselen in andere coupures van de euro, in een andere valuta of besluiten het geld op de bank te zetten.”

Driehonderd tot drieduizend miljard euro

Aangezien er 591 miljoen biljetten van 500 euro in omloop zijn, kan het investeringsfonds in potentie een omvang krijgen van bijna driehonderd miljard euro (295,5). Groot voordeel vindt Hendriks dat dit privaat geld is. “Met publiek geld kun je niet zonder instemming van de nationale parlementen reddingsoperaties uitvoeren.” Als vehikel denkt Hendriks aan een investeringsfonds met een beursnotering dat onder leiding staat van de Europese Investeringsbank. “Het geld in het fonds wordt gebruikt om lange leningen tegen een gunstige rente van 4% te verstrekken aan de daarvoor in aanmerking komende landen voor een periode van 25 jaar.”

Voor de landen die bij de EU hebben aangeklopt voor hulp is de rente daarmee veel lager dan op de markt. Gezien de herfinancieringsbehoefte van de landen is het de vraag of een kleine driehonderd miljard aan privaat geld, mits dat wordt opgehaald, wél volstaat. Nee, denkt Hendriks, maar hij verwacht dat het fonds veel meer kapitaal kan aantrekken als bezitters van 500 eurobiljetten massaal voor de obligatie kiezen. Zo wil hij met het kapitaal alle aandelen ABN AMRO en ASR terugkopen, waarmee de slagkracht van het fonds sterk groeit.

Onhaalbaar

Economen die op het plan wilden reageren twijfelen sterk aan de haalbaarheid ervan. Ivo Arnold, hoogleraar monetaire economie aan Nyenrode en hoogleraar economisch onderwijs aan de Erasmus School of Economics, wijst op juridische bezwaren. Bij het ongeldig verklaren van een denominatie is sprake van willekeur en rechtsongelijkheid, laat hij in een reactie weten. Ook Ed Groot, Tweede Kamerlid voor de PvdA wijst daarop. “Waarom zou je dan niet het geld dat mensen op hun salarisrekening of spaardeposito hebben staan omzetten in een staatsobligatie? Wat rechtvaardigt een ongelijke behandeling van cash ten opzichte van direct opvraagbaar geld bij de bank?”

Hendriks brengt daar tegenin dat het 500 eurobiljet eigenlijk geen betaalmiddel is. Vooral criminelen gebruiken het, omdat het veel handzamer is een miljoen mee te nemen in biljetten van 500 euro dan in biljetten van honderd US-dollar. Vanwege de populariteit in criminele kringen mogen Britse valutakantoren al sinds maart 2010 de biljetten niet meer importeren. “Ook het VN- drugbureau in Wenen wijst op het oneigenlijke gebruik van 500 euro biljetten. Politici kunnen de biljetten niet beschouwen als gewone betaalmiddelen. Bij de benzinepomp en de supermarkt is dat voor iedereen duidelijk. Die accepteren de biljetten niet als betaalmiddel.”

Groot noemt het brandmerken van één bankbiljet een veroordeling zonder proces. Hij wijst er verder op dat bezitters van een 500 eurobiljet hun biljetten kunnen omwisselen in andere coupures. “De 500 euro biljetten zullen massaal worden teruggebracht en op de bank gezet dan wel omgewisseld worden in bijvoorbeeld dollars. Daardoor krimpt de balans van de centrale bank, zij moeten beleggingen verkopen en raken daar rente inkomsten op kwijt.”

Lieftinck

Gelet op deze sceptische reacties lijkt het plan met de 500 eurobiljetten zo onconventioneel dat het, zeker voorlopig, geen kans van slagen heeft. Met het ongeldig verklaren van bankbiljetten heeft Nederland in elk geval ervaring. Kort na de tweede wereldoorlog verklaarde minister van Financiën Lieftinck eerst de bankbiljetten van honderd gulden en enkele maanden later alle bankbiljetten ongeldig. Zo wist hij het zwart geld uit de markt te halen en de geldomloop weer in het gareel te krijgen.

Hendriks hoopt dat Europa het voorbeeld van Lieftinck volgt en ziet de kans daarop groeien na elke EU- top. “Na de top van dit weekend zullen we zien dat de regeringsleiders in het openbaar duidelijk maken dat er geen oplossing voor de crisis is met de methodes die steeds naar voren komen, zoals eurobonds. Pas dan zijn de geesten rijp om te beseffen dat mijn plan, dat ook in de kluis ligt van het Ministerie van Financiën in Den Haag, de juiste oplossing is.”


Dit artikel is voor integrale overname vrij van rechten met bronvermelding 'Nieuwsbank Crowdfunding'
Zie ook de verantwoording
Copyright: Olaf Boschman tel. 0657545754


Hebt u aanvullende of corrigerende opmerkingen betreffende de feiten in dit artikel, mail dan naar redactie@nieuwsbank.nl.

Deel: ' Eurocrisis vraagt om onconventionele oplossingen '




Lees ook