Europa van Morgen


Parlement bespreekt compromissen over Agenda 2000 De Duitse staatssecretaris van Buitenlandse Zaken Guenter Verheugen moest op 10 maart het Europees Parlement mededelen, dat er nog geen oplossing in zicht was voor de Europese landbouwproblemen, het structuurfondsenbeleid en de toekomstige financiering van de EU. De tijd dringt want op 24 en 25 maart zullen de regeringsleiders van de 15 lidstaten in Berlijn bijeenkomen om het EU-beleid voor de periode 2000 tot en met 2006 vast te leggen.

Verheugen had wel een woord van troost. In de voorbije weken is gebleken dat alle EU-lidstaten ervan overtuigd zijn dat er in de komende jaren relatief weinig geld kan worden uitgegeven en dat alleen het voorkomen van verspilling de EU-begroting enige rek kan geven. Veiligheidshalve hebben de lidstaten al wel besloten om de financiële middelen in een akkoord vast te leggen, dat nodig zal zijn om de uitbreiding met nieuwe lidstaten mogelijk te maken. Dat geld kan niet voor de normale werkzaamheden van de huidige EU worden gebruikt en andersom kan de EU-begroting niet zwaarder worden belast ten behoeve van de nieuwe lidstaten. Verheugen zei op de hoogte te zijn van het politieke lawaai rond de voorbereidingen op de top van Berlijn. Er is kritiek op het Duitse voorzitterschap van zowel diegenen die vrezen dat de EU in de komende jaren te straf gaat bezuinigen, als van hen die vinden dat de voorstellen die nu de ronde doen zullen leiden tot te hoge uitgaven. De opvattingen van het voorzitterschap liggen daar tussenin.
Er wordt nu onderzocht hoe men bereiken kan dat de landbouwuitgaven in de komende jaren niet zullen stijgen; overigens moet ook een stijging van de uitgaven voor structuurbeleid worden voorkomen. De staatssecretaris liet reeds doorschemeren dat oplossingen voor alle landbouwproblemen dichterbij lagen dan die voor de hervormingen in het structuurfondsenbeleid. Er zijn lidstaten die zich fel tegen een inkrimping van het regionale steunbeleid verzetten.

Stabilisatie uitgaven

In aansluiting op de verklaring van Verheugen merkte Commissievoorzitter Jacques Santer op dat het echte probleem in de onderhandelingen betrekking heeft op de voorgenomen stabilisatie van de uitgaven en op hervormingen in enkele beleidssectoren. De Commissie is niet van plan akkoord te gaan met een verwatering van haar hervormingsvoorstellen. Indien die in de landbouw uitblijven dan kan men opnieuw rekenen op overschotproducties die handenvol geld gaan kosten. De EU moet solidair zijn, want solidariteit is een van de pijlers onder de Unie. Maar, aldus Santer, ‘we kunnen niet voorbijgaan aan de noodzaak van begrotingsdiscipline. We zullen meer middelen moeten inzetten voor het structuurbeleid, maar het is niet normaal dat ongeveer de helft van de EU-bevolking min of meer afhankelijk is van die steun.’

Structuurfondsen

In het parlementaire debat dat volgde werd door verscheidene afgevaardigden met grote bezorgdheid gesproken over de mogelijke bezuinigingen op het structuurfondsenbeleid. In verband daarmee werd ook scherpe kritiek geuit op de lidstaten die het uitgavenbeleid van de EU willen bevriezen. Ierse, Spaanse en Portugese parlementariërs stelden uiteenlopende eisen zoals geen abrupte stopzetting van structuurhulp aan regio’s die daarvoor niet meer in aanmerking kunnen komen vanwege hun gestegen welvaartspeil. Een ‘zachte landing’ over een periode van bijvoorbeeld zes jaar zou eventueel aanvaardbaar zijn. De voorgestelde bezuinigingen in het uitgavenbeleid werden ook in verband gebracht met de komende uitbreiding van de EU in oostelijke richting. Elke uitbreiding kost geld, werd opgemerkt. Als men dat bij de komende toetreding van nieuwe lidstaten wil voorkomen, dan breekt men de onderlinge solidariteit op. Tevens werd een relatie gelegd naar de eis van enkele welvarende landen, waaronder Nederland en Duitsland, om een verminderde bijdrage aan de EU-begroting. Deze landen zouden eens moeten nagaan welke profijt zij genieten van de handelsvoordelen die zij hebben gekregen als gevolg van de Europese eenwording. De debatten over de nettobetalingen werden kleinzielig genoemd.

Landbouw

Het landbouwbeleid zoals de Europese Commissie dat wenst te hervormen kwam eveneens onder vuur te liggen. De geldstromen naar boeren in de noordelijke landen worden beschouwd als het bewijs dat in deze beleidssector geen sprake is van evenwicht. Verzet was er tegen het voorstel om de inkomenssteun aan de Europese boeren ter compensatie voor prijsverlagingen voor een deel ten laste te laten komen van de nationale begrotingen.
Er waren in het debat ook positieve geluiden te horen. De liberaal Laurens-Jan Brinkhorst zei te verwachten dat de EU ernstig ‘in de nesten’ zal geraken indien er in Berlijn geen overeenstemming wordt bereikt op basis van Agenda 2000. Van socialistische zijde werd opgemerkt dat de lidstaten die geen doortastende hervormingen in de landbouw wensen, zich eens moeten afvragen of zij wel serieus over een uitbreiding van de EU kunnen spreken. Ook moet iedereen beseffen, zei de Brit Wynn, dat de EU haar positie in de wereldhandelsorganisatie WTO verzwakt indien landbouwhervormingen uitblijven of te weinig om het lijf blijken te hebben. Naar zijn mening moet de Algemene Raad van ministers van buitenlandse zaken besluiten over de landbouw nemen indien de landbouwraad er niet uit komt.

Nettobetalers

In zijn antwoord bracht Verheugen de positie van de netto-betalers ter sprake die een beperking wensen van hun bijdrage aan de EU-begroting. Duitsland is een van die lidstaten, maar het is geen typisch Duits probleem, benadrukte hij. Het is voor Duitsland niet aangenaam dat het thans zelf het voorzitterschap van de EU in handen heeft, aldus Verheugen. Was dat niet het geval, dan had het meer vrijheid om zich met kracht voor dit thema in te zetten. Uitstel is evenwel niet mogelijk. Er moet nu worden beslist over de uitgaven en inkomsten van de EU in de komende zeven jaren. Verheugen had vastgesteld dat de debatten over Agenda 2000 nog steeds gevoerd worden op basis van de nationale belangen van de lidstaten. Er is pas een akkoord als alle 15 lidstaten het met elkaar eens zijn geworden en het past daarom niet dat allerlei dogmatische uitgangspunten in het debat worden opgevoerd. ‘Was het maar mogelijk om tegen de regeringsleiders te zeggen: beste mensen, het gaat niet om de vraag hoeveel geld er gaat naar een regio in Ierland, Spanje, Portugal of Italië, het gaat om een grote Europese visie. Vergeet nu eens even die vraag wie wat krijgt in de EU’, aldus Verheugen. Tijdens een persconferentie werd Verheugen gevraagd naar berichten als zou Duitsland onder Franse druk hebben afgezien om in het landbouwvoorstel van het voorzitterschap een mate van co- financiering op te nemen. Die berichten kloppen, zei Verheugen. Maar, voegde hij eraan toe, ‘ik weet dat een aantal lidstaten de cofinanciering gerealiseerd wenst te zien. Als zij dat idee inbrengen kan het voorzitterschap dat niet tegenhouden.’

Parlement struikelt

Als op 24 maart in Berlijn de EU-regeringsleiders bijeenkomen met als doel Agenda 2000 vast te stellen is daar ook de voorzitter van het Europees Parlement, José Gil-Robles, die aan het begin van de Europese Raad de wensen van het Parlement mag toelichten. Die wensen heeft het Parlement vastgelegd in een resolutie, zoals ook op 11 maart had moeten gebeuren, in aansluiting op de uiteenzetting van het Duitse voorzitterschap over wat men van de top in Berlijn mag verwachten. Maar het liep anders op 11 maart. De meeste fracties hadden een ontwerpresolutie ingediend, en kort voor de stemmingen hadden ze zoals gebruikelijk kans gezien de meeste ontwerpen in elkaar te schuiven. Dit keer waren socialisten, christen-democraten, neo-Gaullisten en liberalen het met elkaar eens geworden over een gezamenlijke tekst. Maar toen het op stemmen aankwam bleek de eensgezindheid ver te zoeken. De ene na de andere paragraaf werd verworpen totdat er helemaal niets overbleef. Jaren geleden wist het Parlement na veel drammen te bereiken dat zijn voorzitter gehoor kreeg bij de regeringsleiders. Hij gaat nu met een leeg koffertje op stap
Simon van Putten

Deel: ' Europees Parlement bespreekt compromissen over Agenda 2000 '




Lees ook