Ministerie van Justitie

Minister Korthals: 'Europese richtlijn verstoort balans in het auteursrecht'

Minister Korthals van justitie vindt het voorstel van de Europese commissie voor een richtlijn over auteursrecht en nieuwe media te detaillistisch en te zeer op de hand van de auteursrechthebbenden. Hij pleit voor aanpassing van het voorstel nu het nog kan. Onderstaand artikel is op 14 mei 1999 gepubliceerd in de Volkskrant.

In het auteursrecht is de balans tussen de verschillende belangen een gevoelige kwestie. Dat evenwicht raakt echter ernstig verstoord als de Europese Commissie en het Europees Parlement hun zin krijgen met een richtlijnvoorstel voor het auteursrecht op Internet, cd's en cd-roms ("nieuwe media"). Alle muziek, beeld en tekst op Internet of cd verdwijnt misschien achter een technische beveiligingen, en het digitaal raadplegen en kopiëren van informatie wordt aanzienlijk duurder. Internetproviders hangen loodzware controle- en bewakingsplichten boven het hoofd. Producenten van personal computers, tv's en cd-recorders kunnen dan eenzijdig worden verplicht hun apparatuur uit te rusten met allerlei technische blokkades. Bibliotheken, onderwijs en andere openbare instellingen die in het algemeen belang opereren, moeten wellicht veel meer gaan betalen. En zelfs wettelijk verankerde gebruikersaanspraken worden met een enkele muisklik vermoedelijk een dode letter. Dit alles belemmert een snelle en volwaardige ontwikkeling van de elektronische snelweg.

Persvrijheid, privacy, vrije mededinging en toegankelijkheid van informatie, het zijn zaken die in het "klassieke" auteursrecht al onder spanning staan. De electronische snelweg schroeft het voltage nog verder op. Mag een auteur van een artikel citaten daaruit op Internet verbieden? Mag een platenproducent verhinderen dat je thuis met een cd-recorder kopieën maakt? Mag een uitgever het raadplegen van een electronisch boek in de leeszaal van een bibliotheek tegenhouden? Ik meen dat auteurs, cd-producenten, muzikanten, filmproducenten en uitgevers bescherming verdienen tegen misbruik van hun prestaties. Rechthebbenden mogen een vergoeding vragen voor gebruik van hun creaties bijv. bij bioscoop- of tv-uitzendingen, bij verkoop in boek- of cd-winkels en bij fotokopiëren.

Maar het auteursrecht moet wel een balans zijn tussen alle betrokken belangen. Dus ook belangen van consumenten, bibliotheken, omroepen, Internetproviders, producenten van de apparatuur waarmee we op Internet kunnen lezen, raadplegen, beluisteren: ook die groepen dragen immers bij aan de ontwikkeling van de elektronische snelweg.

De nieuwe media profileren scherp de dilemma's rond de rol van wetgeving en dus van de overheid op de elektronische snelweg. De nota Wetgeving voor de elektronische snelweg (1998) verwoordt die dilemma's en formuleert een aantal uitgangspunten voor een evenwichtige overheidsopstelling. Dat wil zeggen: terughoudend in interventies op die snelweg, maar wel garanties voor effectieve handhaving van fundamentele waarden en normen van de rechtsstaat zoals privacy. En een beperkte, maar degelijke juridische infrastructuur om de ontwikkeling van het elektronisch rechtsverkeer te faciliteren. Het leidende beginsel daarbij is dat "on line" dezelfde normen gelden als "off-line", in de gewone wereld. Deze opvatting geniet brede steun in de Tweede Kamer en bepaalt ook in Brussel mijn opstelling bij de onderhandelingen over het auteursrecht.

Het WIPO-verdrag brengt sinds 1996 wereldwijd verschillende economische en niet-economische - belangen in evenwicht. Daarbij is afgesproken dat het auteursrecht op Internet gewoon van toepassing is. Internet is geen vrijhaven voor piraten, geen schuilplaats voor 'outlaws'. Daarnaast is er ruimte voor partijen om onderling precieze afspraken maken. Die mondiale regels worden nu op Europees niveau uitgewerkt. Brussel ziet daarbij volgens mij over het hoofd dat de ontwikkeling van nieuwe technologieën en diensten niet bevorderd wordt wanneer slechts één partij het op Internet voor het zeggen krijgt, in dit geval de rechthebbenden.

Ik pleit voor een auteursrechtelijke bescherming, die recht doet aan alle belangen. Daarbij is gezien de snelle ontwikkelingen - een flexibel instrument als zelfregulering beter dan formele wetgeving. Die biedt weliswaar meer waarborgen, maar is veel trager. En om dezelfde reden is het ook verstandiger de rechtsontwikkeling - deels - aan de rechter over te laten. Dit speelt naar mijn idee met name bij een regeling van de auteursrechtelijke problemen rond nieuwe produkten als cd-recorders en multimedia-pc's.

Het is teleurstellend dat het Europees Parlement de Europese Commissie niet alleen steunt maar het richtlijnvoorstel zelfs tot in detail - aanscherpt. Ik wil een andere aanpak. Geen financiële belasting van elke lees-, raadpleeg- of kijkhandeling in een bibliotheek of in het onderwijs. Geen aanslag voor de consument bij elke kopieerhandeling thuis. Natuurlijk moeten producenten van elektronica en Internetproviders hun verantwoordelijkheid nemen maar ze moeten niet eenzijdig verplicht worden allerlei controle-, bewakings- en afrekentechnieken te installeren. Ik bepleit daarom in Brussel vrijstellingen die bibliotheken, musea, onderwijsinstellingen en omroepen in staat stellen hun taken in het publiek belang te blijven uitoefenen zonder de exploitatiebelangen van de rechthebbenden te negeren. Gelukkig staat Nederland in die discussie niet alleen en is er nog kans het voorstel aan te passen.

Ik ben overtuigd van het nut van toepassing van het auteursrecht op Internet. Ik geloof in een juiste, proportionele toepassing van technische beveiliging en in evenwichtige contracten tussen rechthebbenden en gebruikers. Dan kan het auteursrecht onverminderd kan blijven functioneren, dat wil zeggen: creativiteit stimuleren, cultuur bevorderen en investeringen beschermen. Dat vraagt om een terughoudende wetgever die niet wegloopt voor zijn verantwoordelijkheden.

A.H. Korthals

Voor vragen of commentaar met betrekking tot de inhoud van deze pagina's kunt u terecht bij de Directie Voorlichting van Justitie, telefoon: (070) - 3706850,
email: voorlichting@best-dep.minjust.nl,
fax: (070) - 3707594

Laatst gewijzigd: 27-05-1999

Deel: ' 'Europese richtlijn verstoort balans in het auteursrecht' '




Lees ook