Katholieke Universiteit Brabant

Inaugurele rede prof. dr. Luigi van Leeuwen: "Gemeenten moeten niet hun hand maar hun eigen broek ophouden"

Op vrijdag 15 januari 1999 zal prof. dr. Luigi van Leeuwen aan de Katholieke Universiteit Brabant zijn ambt aanvaarden van bijzonder hoogleraar Openbare Financiën der Lagere Overheden met het houden van een openbare rede, getiteld: "Om de toekomstwaarde van de stad, over de betekenis van de openbare financiën der lagere overheden voor de stedelijke economie".

Aula KUB - 16.15 uur

De gemeenten maken te weinig gebruik van de economische potentie en het organiserend vermogen van het locaal niveau. Zij zijn receptief geworden in plaats van responsief. Zij moeten in de toekomst niet hun hand, maar hun eigen broek op kunnen houden. De bestuurlijke dynamiek moet dichterbij de burger en de maatschappelijke organisaties komen te liggen wil het locale leiderschap flexibel en tijdig op maatschappelijke ontwikkelingen in kunnen spelen. Daarmee wordt ook de democratie op locaal niveau een goede dienst bewezen

De probleemstelling die in deze rede wordt behandeld is:'hoe kunnen wij de openbare financiën der lagere overheden inzetten in de bredere context van fundamentele veranderingen in het openbaar bestuur, de maatschappelijke problemen, de legitimiteit van het beleid ten opzichte van de burger, de economische ontwikkeling en dit alles in een Europese context? Hoe kan de economische potentie van de gemeenten beter worden benut? Hoe kunnen wij de stagnatie doorbreken in het denken over die rol? De wezenlijke uitdaging is dit vak in een nieuw jasje te steken: dynamischer, internationaler en kritisch ten opzichte van de verhoudingen tussen rijk en gemeenten'.

Er is een voortdurende spanning in de financiële verhoudingen. Het gevecht om geld en macht. De worsteling tussen de overheden op zoek naar een optimum tussen centraal en decentraal. De sterk uiteenlopende visies op de ruimte die de gemeenten moet worden geboden, variërend van uitvoerders van medebewind tot in hoge mate zelfstandige organen.

De financiële verhoudingen zijn te centralistisch en te veel op herverdeling van geld gericht. De financiële verhoudingen zijn een weerspiegeling van de bestuurlijke verhoudingen. Gemeenten krijgen te weinig ruimte om een eigen bijdrage te leveren aan de problematiek waarvoor zij staan. Gaandeweg is de situatie in ons land ver verwijderd van die waarin gemeenten eigen verantwoordelijkheid kunnen dragen en inmiddels willen zij dat ook niet altijd. Voor ieder probleem wordt te gemakkelijk gedacht dat het rijk met regels en geld moet komen. Daarmee zijn de Nederlandse gemeenten ook een buitenbeentje geworden in de EU. Wij kunnen ons deze positie in een echt Europese context niet lang meer permitteren.

Enkele voorstellen worden gedaan ter verbetering van deze situatie. Vooral gericht op de uitbreiding van het gemeentelijk belastinggebied ten koste van de rijksuitkeringen. De wetenschap heeft hier zeker een bijdrage te leveren. Geen beklemde steden, maar ruimte voor locaal leiderschap.

Wat wordt er verstaan onder locaal leiderschap en wat heeft dat te maken met de toekomstwaarde van de stad? Gemeenten moeten niet zelf gaan ondernemen. Hun rol moet zijn die van spin in het web van de locale dynamiek: economisch, sociaal, cultureel en in andere opzichten. Een gemeente die, dienstbaar aan burger en bedrijfsleven, initiatieven op locaal niveau mobiliseert en faciliteert. Een gemeente die partijen bindt en stimuleert. Een stad ook die in de toekomst in haar waarde wordt gelaten om die verantwoordelijkheid te kunnen dragen. Een stad die de verantwoordelijkheid kan en wil dragen om de toekomst mede vorm te geven en de waarde van de stad als geheel, als woon- en werkgemeenschap kan optimaliseren.

Curriculum vitae:

Dr. L. van Leeuwen (1939) studeerde Economie aan de Nederlandsche Economische Hoogeschool (thans: Erasmus Universiteit Rotterdam). Hij promoveerde in 1989 aan de Universiteit van Amsterdam op een studie over het functioneren van de Nederlandse gemeente. Hij is sinds februari 1975 burgemeester, eerst tot september 1988 in Capelle aan den IJssel en daarna in Zoetermeer. Hij was van 1994 tot 1997 bijzonder hoogleraar Lokale heffingen aan de EUR.

Prof.dr. Luigi van Leeuwen is bereikbaar op het Stadhuis van Zoetermeer (tel.079-3468480) en thuis (Salomeschouw 166, tel. 079-3425626)

De rede van prof. Van Leeuwen wordt als handelseditie uitgegeven door Tilburg University Press, ISBN 90.361.9859.3, 34 pag., prijs f 17,50. Persvertegenwoordigers, die prijs stellen op toezending van de integrale tekst van de rede (voorzover niet reeds hierbij gevoegd) kunnen een exemplaar aanvragen bij Voorlichting en Externe Betrekkingen van de KUB, tel. 013 - 4662000.


18-01-1998 KUB

Deel: ' Inauguratie "Gemeenten moeten eigen broek ophouden" '




Lees ook