CDA

: Tweede Kamer : Indonesië (280100)

Indonesië (280100)

Inbreng op hoofdlijnen t.b.v. AO donderdag 27 januari 2000, 12.45 14.45 uur.

1. Beginnen met uitspreken zorg over voortdurend geweld op Ambon, Aceh en Irian Jaya, politieke spanningen, deelname Rais aan demonstraties voor de Jihad. Medeleven met slachtoffers en nabestaanden en families in Nederland betuigen. Omslag van dictatuur naar democratie gaat niet zonder slag of stoot. Vanuit leger, fundamentalistische stromingen en de Soeharto-kliek wordt openlijk en achter de schermen obstructie gepleegd en getracht instabiliteit te vergroten. Wat in feite een politiek conflict is tussen Djakarta en delen van Indonesie, namelijk de toekomst van de eenheidsstaat wordt langs religieuze scheidslijnen uitgevochten, zelfs aangemoedigd van buitenaf.
Waardering voor de aanpak van de regering Wahid, die blijk geeft van een realistische kijk op de situatie. President Wahid heeft de moed om het transitieproces met het bestrijden van corruptie te beginnen en daarbij de trap van bovenaf schoon te vegen. De eerste ministers zijn al naar huis gestuurd. De hervorming van het leger is in gang gezet, voorstellen voor decentralisatie en meer autonomie voor de verschillende eilanden zijn gedaan.
De president zal naast moed ook macht moeten behouden om deze transitie van dictatuur naar democratie te kunnen doorvoeren. CDA-fractie hoopt van harte dat Nederland en de EU zich zullen inspannen om de Indonesische regering hierbij te steunen.

2. CDA-fractie heeft met enig ongeduld naar het bezoek van Minister van Buitenlandse Zaken aan Indonesië uitgekeken. We hebben er meermalen op aangedrongen sinds de toenadering van toenmalig president Habibie in de zomer van 1998 in Parijs waaruit bleek dat Indonesië de betrekkingen met Nederland wenste te herstellen. Het heeft dus nog lang geduurd voordat Minister Van Aartsen kon besluiten naar Indonesië te gaan. Niettemin is de CDA-fractie verheugd dat dit bezoek met gesprekken op het hoogste Indonesische niveau vorige week heeft plaatsgehad. Wij beschouwen dit bezoek als historisch gelet op het feit dat dit in het teken van het herstellen van de Nederlands-Indonesische betrekkingen stond.

3. De CDA-fractie gaat ervan uit dat dit werkbezoek ambtelijk tot in de puntjes is voorbereid. Dat rekening is gehouden met de gevoelens van talloze Nederlanders die zich nauw verbonden weten met Indonesië, met talloze Molukkers die al tientallen jaren in ons land verblijven die veel verdriet en zorgen hebben over de bloedige strijd die op de Molukken, Aceh en Irian Jaya gaande is.
De CDA-fractie gaat er ook vanuit dat bij de voorbereiding nagedacht is over de nadere invulling van de Indonesisch - Nederlandse betrekkingen en dat daarover in Indonesië is gesproken. Niettemin constateert de CDA-fractie dat de Minister vanwege zijn dubbelhartig optreden de laatste weken enkele bloedneuzen heeft opgelopen.

4. Gelet op de historische banden die er zijn tussen Nederland en Indonesië en op wat er thans gaande is in Indonesië, waar zoals Koen Koch in Trouw deze week schreef een strijd op leven en dood wordt gevoerd in democratische verhoudingen te consolideren ten koste van ongelooflijk veel burgerslachtoffers heeft mijn fractie de houding van de Nederlandse regering de afgelopen maanden ten opzichte van Indonesië als afstandelijk en in sommige opzichten zelfs als stuitend ervaren.

5. Onbegrijpelijk dat de Minister van Buitenlandse Zaken heel lang geweigerd heeft vertegenwoordigers van de Molukse gemeenschap in Nederland te ontvangen en met hen te spreken over de escalatie van de conflicten op Ambon en de mogelijkheden om hulp te bieden via hun organisaties. Over het misverstand op het Ministerie van Buitenlandse Zaken tijdens het bezoek van Wahid aan Nederland in september vorig jaar hebben we al uitgebreid gesproken. Ik vind het ook onbegrijpelijk dat ik in het verslag van de Minister in zijn werkbezoek niets terugvind van een extra aanbod van noodhulp van Nederlandse zijde én van particuliere organisaties.
Waarom verlenen de Belgische en Britse regering wél rechtstreeks hulp en Nederland niet? Nederland verleent hulp via VN-instellingen. Dit wordt vooral op Ambon als pijnlijk ervaren. Evenals het afwijzen van hulpprojecten die door Molukse organisaties bij het Ministerie worden ingediend. Waarom heeft de Minister geen aandacht gevraagd voor het lot van de 150.000 vluchtelingen op West-Timor en de dramatische situatie waarin velen zich daar bevinden?

6. Voor de regering Wahid is Nederland een belangrijk land. Dit blijkt wel uit het feit dat de president Nederland naast enkele andere landen in de EU zal zo kort na zijn aantreden bezoekt. Ik beschouw Nederland als mijn tweede huis, zegt president Wahid. Hoe kan de Minister van Ontwikkelingssamenwerking dan uitroepen na haar bliksembezoek aan Indonesië in november vorig jaar dat Indonesië op haar landenlijst in de 17+4 formule terechtkomt. Dit houdt dus in dat Indonesië op dezelfde lijn wordt gesteld als de drie landen Zuid-Afrika, Egypte en de Palestijnse gebieden waarmee over vijf jaar de ontwikkelingsrelatie verbroken wordt. De CDA-fractie vindt dit onaanvaardbaar en verzoekt de Minister Indonesië toe te voegen aan de 17 als partnerland waarmee een volwaardige ontwikkelingsrelatie wordt opgebouwd.

7. De brief van de Minister met daarin de suggestie van een troepenmacht voor de Molukken is bij de CDA-fractie niet goed gevallen. Kan de Minister nog eens verklaren wat de achtergrond van deze brief is geweest? Op wiens advies heeft de Minister een aanbod van militaire en andere steun gedaan? Hoe kan de Minister in één brief schrijven zich niet te willen mengen in interne aangelegenheden en tegelijkertijd een troepenmacht op de Molukken voorstellen?

8. Dan het EU-wapenembargo. Ik wil hierover nog eens herhalen dat de CDA-fractie grote moeite heeft met de inconsistente lijn van de Minister. Op de trappen van het vliegtuig op Schiphol vorige week maandag roept de Minister nog vóór verlenging van het EU-wapenembargo te zijn en vraagt publiekelijk HSA niet te leveren; terugkomend is de Minister vóór opheffing van het wapenembargo en kan de HSA-leverantie van radarapparatuur in het belang van het herstel van de stabiliteit gewoon doorgaan. Op basis van welke informatie was de Minister aanvankelijk vóór het wapenembargo? De situatie in Indoniesie is toch niet in een paar dagen tijd zondanig gewijzigd, dat de Minister nu ineens 180 graden om is? Zelfs op 7 juni vorig jaar gebruikte de Minister dezelfde argumentatie om voor leverantie van de HSA-apparatuur te zijn als nu? Waarom dit kameleon-gedrag?

9. Verslag:
Dank daarvoor. Blij met uitspraak Nederland zal politiek en sociaal-economisch hervormingsproces waar mogelijk steunen. Enkele vragen:
- Wat ontbreekt in het verslag is de oproep van de Minister om het geweld te staken, het leger naar de kazernes terug te sturen en de huurlingen naar huis. Wat bedoelt de Minister met de formulering enerzijds Nederland heeft vertrouwen in de integriteit van de regering en anderzijds Nederland zal het politieke en sociaal-economische proces steunen maar tegelijkertijd kritisch blijven volgen. Hier zien we al weer de dubbelhartigheid van de Minister, alsof de Minister de regering Wahid niet helemaal vertrouwt. Daar is wat de CDA-fractie betreft kijkend naar de daadkracht van Wahid geen aanleiding toe. Bovendien is buitenlandse politiek niet gediend met het afgeven van dubbele signalen.
- Samenwerking over de hele linie. Prima. CDA-fractie gaat ervan uit dat de Minister binnen korte tijd met een beleidsbrief Indonesië komt. Wanneer mogen we die brief verwachten?
- Wat heeft gesprek met maatschappelijke organisaties opgeleverd? - Aanbod Minister bij te dragen aan verzoeningsinitiatieven. Aan welke initiatieven denkt de Minister?
- Wat op voorhand een verloren zaak was, nam de Minister in de tas: het EU-wapenembargo. Wat ontbreekt is een heldere analyse van de politieke situatie op dit moment en aanknopingspunten voor het uitwerken van de bilaterale relatie.
Jakarta verwacht veel van een nieuw elan in de bilaterale betrekkingen. CDA-fractie vindt dat de Nederlandse regering zich moet inspannen die verwachtingen waar te maken. Daarbij gaat het niet aan alleen maar te reageren op voorstellen van Indonesische zijde en voor wat betreft de uitwerking niet alleen het multilaterale spoor te kiezen.

10. CDA-suggesties bilaterale agenda Indonesië - Nederland: - noodhulp herstelprogramma infrastructuur, huizen, kerken, moskees - cultureel verdrag voortzetten
- uitwisseling studenten
- steun opzetten particuliere landbouwcoöperaties ter versterking voedseleconomie, handel en afzet en verzorgen trainingen - uitwerken maritiem concept, scheepsbouw, havens, transport over water
- versterken civil society, vakbonden, boerenorganisaties, studentenbeweging, jongerenorganisaties, vrouwenbeweging, mensenrechtenorganisaties etc.
- steun aan hervorming leger, politie en justitie, democratisering, corruptiebestrijding
- steun aan politieke partijen d.m.v. Stichting het Nieuwe Indonesië (vergelijkbaar met stichting Nieuw Zuid-Afrika) - training / stage voor Indonesische lokale en nationale ambtenaren - bedrijfslevenprogramma opzetten met Nederlands bedrijfsleven - overigens Nederlandse particuliere organisaties hierin betrekken - steun aan Moluks Documentatiecentrum en Moluks Historische Museum - Schuldverlichting faseren en in Europees verband bepleiten

Kamerlid: A.M.A. van Ardenne van der Hoeven

Deel: ' Inbreng CDA in debat over Van Aartsen in Indonesie '




Lees ook