Den Haag, 2 september 1999

INBRENG PVDA-FRACTIE T.B.V. HET NADER VERSLAG BIJ HET WETSVOORSTEL REKENINGRIJDEN (25 816) Woordvoerder: Peter van Heemst

Algemeen
De leden van de PvdA-fractie willen de regering allereerst bedanken voor de uitvoerige nota naar aanleiding van het verslag. Zij onderschrijven de opvatting dat het reguleren van de vraag naar een product via de prijs een heel gewoon verschijnsel is. In dat opzicht wekt alle commotie hierover verbazing. Tegelijkertijd moet worden vastgesteld dat kennelijk het vertrouwen in de positieve gevolgen van dit middel bij een groot deel van de automobilisten ontbreekt. Deze leden kunnen dan ook onder de nu ontstane omstandigheden wel enig begrip opbrengen voor de tussenoplossing die de regering nu voorstelt, waarbij in één regio met rekening rijden zal worden begonnen. Zij onderstrepen echter dat veel bestuurlijk vernuft nodig is om daadwerkelijk tot een eerste concrete stap te komen en bepleiten een vervolgaanpak met betrekking tot andere regio's. Wat is de stand van zaken van het overleg dat de minister van Verkeer en Waterstaat met de betrokken regio('s) voert? Is er al duidelijk zicht op een akkoord 'in de loop van dit jaar', zoals later in de nota van het verslag wordt beweerd? Beschouwt de regering rekeningrijden in één regio als een proef met of als de start van rekening rijden?

Rekeningrijden en betaalstroken
De leden van de PvdA-fractie krijgen graag een toelichting op de bewering dat "betaalstroken in principe de file niet oplossen". Als betaalstroken niet leiden tot vraagreductie maar eerder tot het omgekeerde vanwege de toename van wegcapaciteit, waarom wordt dan de wettelijke grondstag voor de introductie van dit instrument voorbereid? Kan, zo vragen zij tot slot, worden toegelicht hoe en onder welke condities rekeningrijden en betaalstroken in de praktijk naast elkaar kunnen worden gehanteerd? Is het daarvoor onder meer noodzakelijk dat in de prijs van de betaalstrook de heffing voor rekeningrijden is opgenomen en zo nee, hoe zal de prijsstelling van het ene instrument die van het andere moeten of kunnen onderscheiden?

Effectiviteit
De leden van de PvdA-fractie willen weten of de doelstelling om de congestieverliesuren in de ochtendspits met 30 tot 40% te laten afnemen zal worden opgenomen in de criteria voor de evaluatie van de Wet? Wat zijn de consequenties als slechts 29 of 21% wordt gehaald? Hoe worden de 'nulsituatie' en de 'ontwikkeling bij ongewijzigd beleid' vastgelegd en waar moeten de resultaten mee vergeleken worden? Geldt deze doelstelling ook bij de eerste fase van rekeningrijden, namelijk invoering in één regio en zo ja, kan worden toegelicht of bij zo'n beperkte invoering niet per definitie een beperkter resultaat is te verwachten? Wat wordt overigens verstaan onder de periode 'direct na invoering'? Moet dan worden gedacht aan een periode van twee of drie maanden of gaat het om een langere periode? Deze leden willen weten of de invoering in de resterende regio's al dan niet afhankelijk wordt gesteld van de uitkomsten van de evaluatie? Staan wat de regering betreft alle opties op basis van de evaluatie open, met andere woorden kan het gaan om bijstelling van het systeem van rekeningrijden om de effectiviteit te vergroten tot het helemaal afblazen van rekeningrijden? Kunnen de overige regio's rekenen op dezelfde financiële faciliteiten als de regio waarin de eerste fase van het rekeningrijden zal gaan plaatsvinden?

Alternatieven
De leden van de PvdA-fractie vragen om een verduidelijking van de opmerking dat "de regering in het af te sluiten contract met de NS zal inzetten op een positieve ontwikkeling ten aanzien van het aantal treinreizigers in de spits in de Randstad". Zij ondersteunen deze benadering maar ze zijn benieuwd naar de concrete ambitie die de regering voor ogen staat en de middelen die daarvoor beschikbaar zijn.

Gefaseerde invoering
De leden van de PvdA-fractie willen weten welk bedrag aan opbrengsten voor rekening rijden voor elk van de vier regio's in de Randstad op het rijkswegennet respectievelijk op het onderliggende wegennet wordt geraamd? Kan een reactie worden gegeven op de vrees dat invoering in één regio dié regio economisch op achterstand kan zetten ten opzichte van de andere regio's, met name doordat werknemers van hun werkgever financiële compensatie willen ontvangen voor de kosten van rekening rijden? Hoe wordt het bedrag gefinancierd dat de regio zal ontvangen die aan de invoering van rekening rijden gaat meewerken? Kan, indien de opbrengst van rekeningrijden grotendeels aan de regio wordt uitgekeerd voor investeringen in infrastructuur en openbaar vervoervoorzieningen, op een groter bestuurlijk draagvlak worden gerekend en derhalve op een omvangrijker congestieregulerend effect? Deze leden vragen hoe de geactualiseerde meerjarenraming van de kosten en opbrengsten van rekeningrijden eruit ziet (op basis van de gefaseerde invoering)? Wanneer moet een bestuurlijke afspraak uiterlijk zijn gemaakt om de invoeringsdatum van september 2001 te halen?


1. Relatie rekeningrijden met andere prijsmaatregelen


1.1 Relatie rekeningrijden met betaalstroken
Het is de leden van de PvdA-fractie nog steeds niet duidelijk of betaalstroken volgens de regering een meer of minder kansrijk instrument zijn. Aan de ene kant wordt gezegd dat het aanleggen van betaalstroken in de directe omgeving van rekening rijden niet direct voor de hand lijkt te liggen en dat bovendien de verhouding tussen kosten en baten alleen maar ongunstiger lijkt te worden voor lange betaalstrooktrajecten. Aan de andere kant zal juridisch ruimte worden geboden om initiatieven met betaalstroken mogelijk te maken. Kan nogmaals een poging worden ondernomen om duidelijk te maken of, en zo ja onder welke condities, betaalstroken kansrijk kunnen zijn? Waarom wordt niet apart ingegaan op de verschillen die bestaan tussen tolheffing aan de ene kant en betaalstroken/rekeningrijden aan de andere kant? Wordt tolheffing beschouwd als een variant op betaalstroken, en zo ja waarom? Welk onderzoek loopt nog naar het naast elkaar bestaan van rekeningrijden en betaalstroken? Wanneer zijn de uitkomsten beschikbaar? Welke gegevens en ervaringen zijn vanuit het buitenland voorhanden? Wanneer wordt het wetsvoorstel voor betaalstroken vermoedelijk bij de Kamer aanhangig gemaakt? Kan worden toegelicht hoe technisch gezien te zijner tijd bestaande voorzieningen voor rekeningrijden gemakkelijk zijn te benutten voor kilometerheffing? Op welke termijn is deze heffing vermoedelijk in te voeren en hoe verhoudt die termijn zich tot de fasering van rekeningrijden (dat aanvangt in één regio in september 2001 en dat na twee jaar - dus eind 2003 - geëvalueerd wordt)?


2. Werkwijze van het systeem


2.1.1. tariefsystematiek
De leden van de PvdA-fractie vragen of de mogelijke effecten op verkeersveiligheid, zoals de auto aan de kant zetten, zijn te beperken of te ondervangen door met een geleidelijke schaal van het heffingstijdstip en de hoogte van de heffing te gaan werken?


2.1.2. Locaties
De leden van de PvdA-fractie willen weten wat in gewoon Nederlands de betekenis is van de zinsnede dat "heffingsconcepten zijn ontwikkeld die dienen als vertrekpunt voor nadere uitwerking in de nu te doorlopen planstudiefase"? Van welke omstandigheden hangt af c.q. kan afhangen of de instelling van doelgroepstroken nog meerwaarde heeft na de invoering van rekeningrijden?


2.1.3. Heffingsplichtigen
De leden van de PvdA-fractie vinden het jammer dat geen positieve reactie is gekomen op de gedachte om bijvoorbeeld gehandicapten vrij te stellen van de heffing. Kan van elk van de genoemde groepen worden aangegeven of ze wel of niet voldoen aan het criterium dat ze 'duidelijke begrensd' zijn en kan worden aangegeven waaruit de zwaardere belasting van de (geautomatiseerde) administratie beslaat? Hoe reageert de regering op de stelling dat motorfietsen geen bijdrage leveren aan het ontstaan van files en dat er dus een goede reden is deze groep van rekeningrijden uit te zonderen?


2.1.4. Sluipverkeer
De leden van de PvdA-fractie vragen of aanvullende wettelijke (provinciale/gemeentelijke) voorzieningen nodig zijn om wegen uit het onderliggende wegennet af te sluiten? Welke raming bestaat van de kosten die gemoeid zijn met maatregelen om sluipverkeer tegen te gaan en hoe worden die kosten gefinancierd. Geldt deze bijdrage alleen voor de regio waar met rekeningrijden een start wordt gemaakt of zal ze in alle regio's gelden? Krijgen direct aanwonenden een vrijstelling en zo nee, hoe is te voorkomen dat ze door deze voorzieningen onevenredig zwaar worden getroffen?


2.2.3. Technologie
De leden van de PvdA-fractie willen weten welk tijdschema bestaat voor het onderzoek naar de inpassing van de chippen/chipknip. Zij hebben er kennis van genomen dat de consortia en de banken druk bezig zijn de ontwerpen uit te werken, maar dat er nog geen sprake is van tests in de praktijk. Wanneer zal daarvan wel sprake zijn?


3. Vervoersalternatieven


3.6. Transferia
Wanneer, zo vragen de leden van de PvdA-fractie, zal duidelijk zijn bij welke heffingspunten geen of onvoldoende overstapvoorzieningen aanwezig zijn en kan tevens worden aangegeven of de tijd die tot de beoogde daadwerkelijke invoering van rekeningrijden toereikend is om die voorzieningen te treffen? Welke kosten zijn daarmee (vermoedelijk) gemoeid en wie zal die kosten in beginsel opbrengen?


4. Effecten


4.1.1. Toegepaste modellen
De leden van de PvdA-fractie hebben kennis genomen van de beperkte benadering die in het LMS zit ten aanzien van gedragsverandering van het vrachtverkeer als reactie op rekeningrijden. Er wordt alleen uitgegaan van het aanpassen van de route (teneinde de heffingsportalen te ontwijken). Kan worden bewerkstelligd dat met een bredere benadering meer inzicht op dit punt beschikbaar komt? Kan de regering zo uitvoerig mogelijk toelichten waarom er volgens haar geen licht zit tussen de uitkomsten van het CPB onderzoek en dat van Goudappel Coffeng?


4.1.3. Praktijkproef
Naar aanleiding van de afwijzende reactie op de suggestie van andere fracties om te komen tot een praktijkproef, vragen de leden van de PvdA-fractie nogmaals hoe de lange tijd die nodig is om gedragsveranderingen te bewerkstelligen zich verhoudt tot het voornemen om al twee jaar na invoering een evaluatie te houden?


4.2.1. Kosten
De leden van de PvdA-fractie willen weten of het praktisch en uitvoeringstechnisch gezien mogelijk zou zijn uit te sluiten dat iemand rond één agglomeratie twee of meer keren wordt aangeslagen voor een passage of op een lange rit twee keer rond twee agglomeraties wordt aangeslagen? Op welke technische problemen stuit zo'n maximeren van het aantal betalingen en welke administratie rompslomp is er mee gemoeid?

Deel: ' Inbreng PvdA nader verslag wetsvoorstel rekeningrijden '




Lees ook