VVD

Gemeentelijke herindeling in West-Overijssel

Groep: Tweede-Kamerfractie Datum: 23 februari 2000

De inbreng van Eric Balemans in het debat over de gemeentelijke herindeling in het West-Overijssel

Mevrouw de Voorzitter!
Vandaag is het voor de tweede maal in korte tijd dat Overijssel bovenaan de politieke agenda staat in het kader van de gemeentelijke herindelingen. Na de discussies over Twente nu West-Overijssel met Salland en de Kop.

De inhoud van het wetsvoorstel heeft geleid tot vele debatten en discussies in de gemeenten en de provincie en uiteindelijk uitmondend in dit debat in de Tweede Kamer. Ook West-Overijssel bracht menselijke emotie en bestuurdersleed.
En dat vereist niet alleen een zorgvuldige omgang met dergelijke gevoelens, maar tevens om er voor te zorgen dat het bestuurlijk instrument van de gemeentelijke herindeling daadwerkelijk oplossingen biedt voor een groot aantal jaren indien het wordt toegepast. Een van de uitgangspunten voor de VVD is daarbij dat maatwerk geleverd dient te worden. Het is immers geen gezicht als je rond loopt in kleren die drie maten te groot of te klein zijn. Pas met de juiste maat zit je lekker in je vel.
Om te komen tot de juiste maat heeft de VVD steeds opengestaan voor de argumenten van voor- en tegenstanders van dit wetsvoorstel. Vele malen heb ik dit deel van Overijssel bezocht en vele bestuurders en actiecomités hebben de weg naar Den Haag afgelegd om te pleiten voor hun zaak.
De VVD fractie heeft groot respect voor de wijze waarop bestuurders en bewoners van de gemeenten in West-Overijssel hun strijd hebben gevoerd.
Desalniettemin bestaan er blijkbaar nogal eens misvattingen over de besluitvormingsprocessen in de politiek.
De laatste dagen heb ik, en ik neem aan de collegae ook, brieven ontvangen met verwijten in de sfeer van democratisch tekort bij de provincie en een oproep om in de Tweede Kamer wel democratisch te zijn.
Zoals eerder opgemerkt heeft mijn fractie zeer goed geluisterd naar de argumenten van bestuurders en bewoners. Dat is voor mij vanzelfsprekend.
Maar belangenbehartigers moeten niet de illusie hebben dat luisteren naar hetzelfde is als gelijk geven. Al te gemakkelijk wordt er geroepen er is niet naar ons geluisterd en de democratie faalt terwijl men in wezen bedoeld we hebben onze zin niet gekregen. Gelukkig betrof het hier slechts een klein aantal brieven.

Voorzitter,
Het thans ter discussie staande wetsvoorstel kan op de hoofdlijnen rekenen op de instemming van mijn fractie. Maar voor alle duidelijkheid zal ik de afzonderlijke onderdelen van het wetsvoorstel de revue laten passeren.
De gemeenten Dalfsen en Nieuwleusen hebben gekozen voor een vrijwillig samengaan. Mijn fractie heeft met deze wens geen moeite. Wel speelt hier nog de discussie over de Lichtmis. Naar de mening van de VVD is dit gebied vanuit ruimtelijk en economisch oogpunt nauw verbonden met het Zwolse gebied de Hessenpoort dat in de nabije toekomst de uitbreiding van Zwolle mogelijk moet maken. De meerwaarde van de Lichtmis voor Zwolle wordt groter geacht dan die voor de nieuwe gemeente Dalfsen. Wij steunen op dit onderdeel de minister. De gemeenten Genemuiden, Hasselt en Zwartsluis kennen als gevolg van het Zwarte Water een duidelijke geografische en natuurlandschappelijke samenhang. In alle drie de gemeenten is sprake van industriële activiteiten.
Kan de minister aangeven in welke mate hij de verschillende aard van de industriële activiteiten al dan niet een belemmering acht voor een gericht economisch beleid?
De gemeenten Kampen en IJsselmuiden zijn beiden voorstander van een samenvoeging. Voor de VVD fractie is er geen reden deze wens niet te honoreren. Op dit onderdeel van het wetsvoorstel is mijn fractie het eveneens eens met de minister.
Olst en Wijhe zijn naar de mening van de VVD vanuit economisch en landschappelijk oogpunt twee dijkgemeenten langs de IJssel die veel gemeenschappelijke kenmerken bezitten.
Ondanks het feit dat beide gemeenten thans tot verschillende intergemeentelijke samenwerkingsverbanden behoren maken de samenhang van dit gebied en de identieke structuur van de gemeenten deze samenvoeging tot een logische.
Ook op dit deel van het wetsvoorstel kan de VVD de visie van de minister onderschrijven.

Op zichzelf bestaat er geen reden om op grond van ruimtelijke noodzaak te komen tot een samenvoeging van de gemeenten Raalte en Heino. Raalte kent voor de komende 25 jaar geen ruimtenood en hetzelfde geldt voor Heino. Desalniettemin kan een schaalvergroting in dit deel van West-Overijssel een meerwaarde hebben. Met name geplaatst in het bredere perspectief van de toekomstige ontwikkelingen van deze twee plattelandsgemeenten acht de VVD het van belang dat er hier een sterke gemeente ontstaat die van doorslaggevende betekenis is voor het plattelandskarakter in het gebied.
De nauwe sociaal-economische verwevenheid en de bestuurlijke samenwerkingsverbanden tussen Heino en Raalte zijn een verdere bevestiging van dit deel van het wetsvoorstel.

Voor de Kop van Overijssel zijn een aantal overwegingen voor de VVD fractie van doorslaggevend belang.
Op de eerste plaats is het noodzakelijk dat de gemeente Steenwijk met zijn centrumfunctie een verdere versterking door kan maken in dit relatief geïsoleerde deel van de provincie Overijssel. Daarbij houdt de VVD fractie nadrukkelijk in het oog dat er vooralsnog van wordt uitgegaan dat gemeentelijke herindelingen niet plaatsvinden over bestaande provinciegrenzen heen.
Bij alleen een samenvoeging van Brederwiede en IJsselham zou Steenwijk niet alleen geblokkeerd worden in de verdere uitbouw van haar centrumfunctie maar bovendien in een bestuurlijk isolement terecht dreigen te komen.
Een tweedeling in de Kop zal naar de mening van de VVD negatieve effecten hebben op de sociaal-maatschappelijke samenhang en de gewenste bestuurskracht. Voorts maken de landschappelijke verbondenheid en de plattelandsvernieuwing het gewenst dat vanuit bestuurlijk oogpunt de regiefunctie in één hand komt. Bovendien is er al sprake van nauwe samenwerking met betrekking tot met name het natuurbeheer samen met Staatsbosbeheer en Natuurmonumenten. De idee om van dit gebied een samenwerkingsproeftuin te maken wijst de VVD af. In de eerste plaats hebben dergelijke pogingen uit het verleden nauwelijks uitkomst geboden. En verder hecht de VVD eraan om bij gemeentelijke herindelingen gemeenten niet onnodig in het ongewisse te laten over hun bestuurlijke en staatsrechtelijke toekomst.

Mevrouw de voorzitter,
Tot op heden heeft de VVD fractie haar steun kenbaar gemaakt voor de diverse onderdelen van het wetsvoorstel zoals dat door minister Peper is ingediend.
Ten aanzien van het laatste onderdeel van dit wetsvoorstel kan de VVD fractie zich slechts ten dele vinden in het voorstel dat de minister aan de Tweede Kamer heeft voorgelegd.
Ik doel hier op de intentie van de minister om de gemeenten Avereest, Ommen, Hardenberg en Gramsbergen samen te voegen. Het is geen geheim dat mijn fractie al in een vroeg stadium heeft kenbaar gemaakt dat er grote bezwaren bestaan tegen deze samenvoeging. Een aantal overwegingen heeft daarbij een rol gespeeld. Avereest, Ommen, Hardenberg en Gramsbergen zouden volgens dit wetsvoorstel opgaan in een gemeente zo groot als de Noordoostpolder met een oppervlakte van 500 km2 en 72.500 inwoners verspreid over 30 middelgrote en grote kernen en een vijftigtal kleine woongemeenschappen.
Een dergelijke moloch zal naar de mening van de VVD fractie niet kunnen leiden tot een krachtig bestuurde gemeente. Voorts is de gemeente Ommen sterk toeristisch van karakter en vooral georiënteerd in westelijke richting. De andere drie gemeenten hebben vooral een sterk agrarisch-industrieel karakter en hebben een oriëntatie in oostelijke richting.
Natuurlijk wordt er wel op diverse terreinen samengewerkt, maar dat maakt een samenvoeging van deze omvang en van dit karakter nog niet wenselijk.
Al met al betekent dit dat de VVD de 4-0 variant niet wenselijk acht. En ook de 1-1-1-1 variant zal met name gegeven de noodzakelijke verdere ontwikkeling van de centrumfunctie van Hardenberg niet leiden tot bestuurlijk krachtige gemeenten in dit gebied.

Voorzitter,
dan blijven er twee varianten over.
Allereerst de variant waarbij enerzijds Ommen en Avereest en anderzijds Gramsbergen en Hardenberg zouden samengaan. Een dergelijke samenvoeging heeft twee grote nadelen. De gemeente Avereest heeft een sociaal-maatschappelijke en economische oriëntatie van west naar oost en niet noord-zuid, maar bovenal zou de
2-2 variant ernstig afbreuk doen aan de verdere ontwikkeling van de centrumfunctie van Hardenberg.
Dit laatste zou al te gemakkelijk kunnen leiden tot een bestuurlijke isolatie van Hardenberg en Gramsbergen. Ook de 2-2 optie acht de VVD niet wenselijk.
Dan blijft over een 3-1 variant, dat wil zeggen Ommen uit dit deel van het wetsvoorstel halen en zelfstandig laten. Qua ruimte kan Ommen voor de komende 25 jaar voldoende uit de voeten en de omvang van de gemeente is vanuit bestuurlijk oogpunt beheersbaar. Daarnaast is er sprake van een sterke toeristische economie die in ruime mate kan garanderen dat de gemeente Ommen een krachtige gemeente blijft. Bovendien blijft ook bij de 3-1 variant voldoende gewaarborgd dat de samenvoeging van Avereest, Hardenberg en Gramsbergen zal leiden tot een bestuurlijk krachtige gemeenten.
Alles overwegende heeft de VVD dan ook moeten constateren dat wij de visie van de minister op dit onderdeel van het wetsvoorstel niet delen en is gekozen voor een amendement van de VVD. De gemeente Ommen kan naar de mening van de VVD fractie heel goed zelfstandig blijven.

Voorzitter,
Tot slot heeft de VVD nog een vraag aan de minister die raakt aan een ander wetsvoorstel over de gemeentelijke herindeling. Vandaag spreekt de Tweede Kamer over West-Overijssel, maar er ligt nog een ander wetsvoorstel inzake de provincie Overijssel bij de Eerste Kamer waarbij het er op lijkt dat daar een knelpunt ligt. Kan de minister aangeven of en in welke mate hij een relatie ziet tussen het bij de Eerste Kamer in behandeling zijnde wetsvoorstel Twente en het thans bij de Tweede Kamer aanhangig zijnde wetsvoorstel West-Overijssel vanuit het perspectief van de samenhang in de provincie Overijssel?

DANK U WEL

Deel: ' Inbreng VVD debat gemeentelijke herindeling West-Overijssel '




Lees ook