LTO Nederland

Jan de Groot (LTO): 'Veranderingen van belang voor hele samenleving'

Vernieuwing van platteland, met stimulerend overheidsbeleid overheid meer resultaten mogelijk

Donderdag 13 juni 2002 - Het platteland is volop bezig met vernieuwing. Vier van de tien agrarische ondernemers zijn er iets bij gaan doen of zijn geheel nieuwe wegen ingeslagen om de basis onder hun bedrijf te verstevigen. Op dit moment bedraagt de extra toegevoegde waarde ruim 400 miljoen euro. Met een stimulerend overheidsbeleid kunnen boeren en tuinders nog meer initiatieven nemen voor vernieuwing en aanpassingen van het landelijk gebied.

Vice-voorzitter Jan de Groot van LTO-Nederland en Jan Douwe van der Ploeg, hoogleraar rurale sociologie aan Wageningen Universiteit, waren het vanmorgen in Montfoort bij de presentatie van het boek Kleurrijk Platteland over één ding roerend eens: bij de overheid moet het roer om! De overheden zijn achter geraakt en dienen snel aan te haken bij de verbreding en verdieping van plattelandsactiviteiten. Daarmee staat een gemeenschappelijk en groter belang op het spel, dan alleen de land- en tuinbouw.

Het Nederlandse overheidsbeleid voor land- en tuinbouw en het landelijk gebied is eerder een rem op vernieuwing dan een stimulans. Uit onderzoek blijkt dat de meeste agrarische ondernemers dat ook zo ervaren. Ondanks dat het platteland in beweging is, loopt Nederland in waardering en verdiensten ver achter bij het buitenland. Een inhaalslag is volgens LTO noodzakelijk om het platteland een gelijkwaardige positie te geven aan de stad.
Bovendien zal de overheid meer oog moeten krijgen voor de vernieuwing van bestaande economische activiteiten als motor van een vitaal landelijk gebied, zo benadrukte De Groot. Hij noemde in dit verband sectoren als de glastuinbouw, de boomteelt en ook varkenshouderij. Als de overheid niet bijstuurt, dreigt een teloorgang van het agrarische platteland met alle ongewenste gevolgen van dien.

Om vernieuwing te bevorderen noemde De Groot een reeks voorbeelden, waar overheden meer op zouden moeten inzetten. Naast soepeler regelgeving voor natuurbeheer zijn adequate regelingen nodig voor ondernemers die water vasthouden op hun bedrijf. Ondernemers die een nieuwe tak beginnen mogen niet worden gefrustreerd door verouderde bestemmingsplannen en vastlopen in een woud aan regels en controles. En subsidies voor innovatie moeten ten goede komen aan ondernemende boeren en tuinders en niet, zoals nu vaak gebeurt, voor infrastructuur en natuurontwikkeling.

Zowel Van der Ploeg als De Groot willen niet alleen een herwaardering voor het platteland, maar ook erkenning van de rol en plaats van land- en tuinbouw. Ze brachten dit naar voren ter gelegenheid van de uitreiking van de eerste exemplaren van het boek op de kaas- en zuivelboerderij 'Doruvael' van Ad en Ans Vlooswijk. De uitgave is een initiatief van LTO-Nederland en geschreven onder leiding van Van der Ploeg.

Herwaardering
Volgens LTO hebben vernieuwing en verbreding van plattelandsactiviteiten in Nederland wortel geschoten. Deze veranderingen zijn volgens De Groot van betekenis voor de hele samenleving, namelijk de burgers (recreatie en toerisme), de natuurlijke omgeving (natuur, landschap) en de agrarische ondernemers (economie en dienstverlening). De maatschappelijk en politieke herwaardering van het aantrekkelijke platteland noemde hij ook van fundamenteel belang voor het functioneren van de steden en economische zones rond steden en langs verbindingen tussen stedelijke gebieden.

Verdieping en verbreding zijn, zo betoogde Van der Ploeg, sleutelwoorden om zicht te krijgen op nieuwe ontwikkelingen in de land- en tuinbouw. Verdieping betekent meer verdienen per eenheid product, verbreding houdt volgens hem in dat er andere, vaak nieuwe activiteiten op de boerderij worden ontplooid. Dit loopt uiteen van verwerking en vermarkting van nieuwe producten, agrarisch beheer van natuur en landschap, agrotoerisme en recreatie tot zorg voor gehandicapten, het houden van paarden voor de stedeling en de productie van energie, schoon water e.d. Bij de samenleving, zo blijkt ook uit recente studies, bestaat draagvlak voor de rol van boeren en tuinders als beheerder van het landelijk gebied. Voor de zogenoemde groene diensten zouden agrarische ondernemers ook een passende beloning moeten krijgen, zodat een multifunctioneel ondernemerschap geen loze kreet blijft.

Achterhaalde prognose
In de praktijk blijkt, dat de overheid ontwikkelingen niet bij kan benen. Het ministerie van LNV becijfert, mede op basis van CBS-gegevens, dat op een van de tien Nederlandse agrarische boerenbedrijven sprake is van verdieping of verbreding. Dat kan groeien tot 20 procent, verwacht LNV. Een achterhaalde voorspelling, constateert Van der Ploeg: van de professionele boeren- en tuindersbedrijven in ons land is nu, zo blijkt uit Europees onderzoek, rond 40 procent actief doende met verbreding en/of verdieping. Van der Ploeg: Anders dan vaak wordt gedacht gaat het daarbij niet om kleine zieltogende bedrijven, maar juist om de - gemiddeld gesproken - wat grotere bedrijven, met de jongere en hoog opgeleide ondernemers. Op deze bedrijven speelt de vrouw een belangrijke rol, in de meeste gevallen wordt ook meer verdiend dan op de overige bedrijven. In de visie van Van der Ploeg hebben de verbreding en verdieping op alle afzonderlijke bedrijven al tot een behoorlijke versterking van de plattelandseconomie als geheel geleid.

Plaatst men de Nederlandse gegevens in Europees perspectief dan blijkt evenwel dat Nederland sterk achteroploopt bij andere Europese landen. Naar verhouding gaat het daar om meer boeren en vooral ook hogere verdiensten. Dit weerspiegelt het Nederlandse landbouwbeleid dat vaak meer een rem is op vernieuwing dan een stimulans, aldus Van der Ploeg. Hij onderstreept dit met gegevens uit een Europese enquête (onder 3.500 boeren). Van de Nederlandse boeren ervaart 63 procent het beleid van de Europese Unie als een stimulans voor het verbreden en verdiepen. Slechts 13 procent vindt het beleid van de eigen Nederlandse overheid in dit opzicht positief en stimulerend. 52 procent ervaart de overheid als een obstakel. Dat is een van de hoogste scores in Europa.

Het boek Kleurrijk Platteland staat in het teken van maatschappelijk verantwoord ondernemen. Twaalf prominente Nederlanders geven in het boek hun visie op ontwikkelingen in land- en tuinbouw en het landelijk gebied. Daarnaast wordt in acht gebieden van dichtbij bekeken, hoe agrarische ondernemers op maatschappelijke wensen anticiperen. Ondernemers doen op basis van de praktijk van alledag hun verhaal en geven een impressie van wat ze doen en vooral ook waaróm ze het zo hebben aangepakt.

Kleurrijk Platteland is een uitgave van uitgeverij Koninklijke van Gorcum BV en verkrijgbaar via de boekhandel. Het ISBN-nummer van de uitgave is 90.232.3813.3

Wilt u hierop reageren? Stuur dan uw e-mail naar: info@lto.nl

(Auteur: LTO-Nederland)

Deel: ' Jan de Groot (LTO) 'Veranderingen van belang voor hele samenleving' '




Lees ook