Ingezonden persbericht


Persbericht, 20 juni 2012, Nijmegen

Kievit laat sterke terugval zien in 2012

Half maart kwamen er alarmerende berichten uit het veld over de Kievit. Het was griezelig stil op de velden. Waren de Kieviten om de een of andere reden laat dit jaar of waren de aantallen echt afgenomen? Sovon Vogelonderzoek Nederland heeft de aantallen vergeleken met die uit 2011 en trekt de conclusie dat de Kievit een sterke terugval laat zien dit jaar.

Naar aanleiding van de verontrustende berichten dit voorjaar heeft Sovon een grote groep betrokkenen bij weidevogels gevraagd om voor hun gebied aan te geven wat de aantallen waren tot 1 mei in 2011 en 2012. Daarnaast is gebruik gemaakt van de gegevens van vrijwilligers die voor Sovon tellingen uitvoeren en die deze online invoeren.
In totaal zijn gegevens verzameld van 217 gebieden verspreid over Nederland met een gezamenlijk oppervlak van bijna 40.000 ha. In 18% van die gebieden zijn de aantallen hetzelfde gebleven, in 30% zijn ze toegenomen en in 52% zijn ze afgenomen. Gemiddeld voor heel Nederland liggen de aantallen dit jaar 18% lager dan in 2011 (zie ook bijgaand figuur).

Vrije val
Op basis van decennialange metingen is bekend dat de Kievit sinds 1990 gemiddeld jaarlijks met 2% afnam en over de laatste vijf jaar zelfs met 6%. Maar als uiteindelijk alle gegevens van 2012 binnen zijn en het beeld dat uit deze verkenning naar voren is gekomen bevestigd wordt, zou dit betekenen dat naast bekende soorten als Grutto, Scholekster en Veldleeuwerik, nu ook de Kievit in een vrije val dreigt te belanden.
Sovon houdt nog wel een slag om de arm. Nog niet alle gegevens zijn door waarnemers ingevoerd, waardoor het beeld misschien enigszins bijgesteld moet worden. Niettemin laat de analyse zien dat nu ook de Kievit het steeds zwaarder krijgt, terwijl lang werd gedacht dat deze soort gevrijwaard zou blijven van de malheur die de andere weidevogels heeft getroffen. Het wordt dan ook belangrijk om niet langer de pijlen alleen maar te richten op soorten als de Grutto, maar dat we ons meer gaan richten op de weidevogelgemeenschap en het agrarische systeem in zijn totaliteit. Een mogelijke oorzaak voor de achteruitgang is het intensieve landgebruik met de daaraan gekoppelde lage waterpeilen. Dat beeld lijkt bevestigd te worden doordat gebieden waarin (nog) geen sprake van afnemende aantallen is vooral gekenmerkt worden door vochtige graslanden.

Kievit laat sterke terugval zien in 2012
Inleiding
Half maart ontstond er discussie over de Kievit. Het was griezelig stil op de velden. Er waren geen Kieviten. Er ontstond al snel discussie over wat er aan de hand kon zijn. Waren de Kieviten om de een of andere reden gewoon laat dit jaar of waren de aantallen echt afgenomen. En zo ja, is dat dan landelijk of meer regionaal? Een snelle inventarisatie begin april gaf aan dat lokaal het beeld verschilt, maar dat er wel iets aan de hand leek te zijn. Tegelijk was het natuurlijk nog te vroeg om echt te kunnen concluderen dat de Kievit een sterke terugval liet zien. Omdat Sovon graag een onderbouwde uitspraak zou willen doen over de Kievit is besloten half mei een overzicht te maken van de aantallen in 2012 ten opzichte van die in 2011. Aanpak
Allereerst is een grote groep betrokkenen bij de weidevogels gevraagd om voor hun gebied aan te geven wat de aantallen waren in 2011 en 2012 tot 1 mei. Daarnaast is gebruik gemaakt van de vrijwilligers die voor Sovon BMP-tellingen uitvoeren en die via de website doorgeven voor de autoclustering, waardoor voor elk bezoek dat zij aan het gebied hebben gebracht de aantallen bij ons bekend zijn. Ook hier hebben we ons beperkt tot de waarnemingen voor 1 mei in beide jaren. Vervolgens zijn deze met elkaar vergeleken en getoetst.

Resultaat
In totaal zijn over een oppervlak van bijna 40.000 ha variërend in grootte van 5 tot 5000 ha en een gemiddelde van ruim 180 ha van 217 gebieden verspreid over Nederland gegevens verzameld. In 18% van die gebieden zijn de aantallen hetzelfde gebleven, in 30% zijn ze toegenomen en in 52% zijn ze afgenomen. De aantallen in 2012 blijken significant (F1,426=3,87, p=0,05) 18% lager te liggen dan in 2011. De gebieden zijn ook nog toegekend aan Fysisch Geografische regio's (FGR: zeeklei, laagveen, zandgronden en rivierengebied). De dichtheden per FGR verschilden wel sterk onderling (fig. 1; F4,426=21,71, p

Conclusie
Al langer is bekend dat het met een groot deel van de weidevogels in Nederland niet goed gaat. Op basis van het NEM-broedvogelmeetnet (samenwerkingsverband van ministerie van EL&I, GaN, CBS, provincies en Sovon) was al bekend dat de Kievit sinds 1990 gemiddeld jaarlijks met 2% afnam en over de laatste vijf jaar zelfs 6%. Maar als uiteindelijke alle gegevens van 2012 binnen zijn en het beeld bevestigd wordt dat uit deze verkenning naar voren is gekomen zou dit betekenen dat naast bekende soorten als Grutto, Scholekster en Veldleeuwerik, nu ook de Kievit in een vrije val dreigt te belanden. Tegelijk is gebleken dat niet in alle gebieden de aantallen afnemen. Dit wordt ook bevestigd door de toelichting die velen gaven bij het aanleveren van hun getallen. De oorzaak voor de achteruitgang wordt vaak gezocht in het intensieve landgebruik met de daaraan gekoppelde lage waterpeilen. Dat beeld lijkt bevestigd te worden doordat gebieden waarin (nog) geen sprake van afnemende aantallen is vooral gekenmerkt worden door vochtige graslanden. Anderzijds kan ook de late winter een rol gespeeld hebben. Veel Kieviten waren al op weg richting de broedgebieden toen er nog een strenge vorstperiode kwam. Kieviten trokken daardoor terug richting het zuiden. De langere trek zal dus zijn tol geëist hebben. Een mogelijkheid kan ook nog zijn dat het broedseizoen van 2011 slecht was. In 2011 hadden de vogels te maken met een droog voorjaar. Vermoedelijk is een deel niet aan broeden 3 toegekomen of in ieder geval veel later begonnen dan normaal. Uit onderzoek is gebleken dat late legsels een kleinere kans op uitkomen hebben en dat bovendien de kuikens die dan toch nog uit het ei kruipen een kleinere kans hebben om groot te worden. Niettemin laat de analyse zien dat nu ook de Kievit het steeds zwaarder krijgt, terwijl lang werd gedacht dat deze soort gevrijwaard zou blijven van de malheur die andere weidevogels heeft getroffen. Het wordt dan ook belangrijk om niet langer de pijlen alleen maar te richten op soorten als de Grutto, maar dat we ons meer gaan richten op de weidevogelgemeenschap in zijn totaliteit. Wolf Teunissen & Klaas Jager

Sovon Vogelonderzoek Nederland
Juni 2012

Bij deze willen we ook alle mensen bedanken die ons op zo korte termijn hun gegevens en indrukken hebben willen leveren. De reacties maakten duidelijk dat velen zeer begaan zijn met het wel en wee van de weidevogels en de Kievit in het bijzonder.

Deel: ' Kievit laat sterke terugval zien in 2012 '




Lees ook