Centraal Planbureau

CENTRAAL PLANBUREAU
Onderwerp: persbericht
Nummer: 2
Datum: 29 januari 2003

Knelpunten in de zorg: nieuw stelsel biedt perspectieven

De plannen voor een nieuw zorgstelsel bieden uitzicht op zowel een vermindering van de wachtlijsten als een meer efficiënt gebruik van de beschikbare capaciteit. Concurrentie tussen zorgverzekeraars en tussen zorgaanbieders speelt daarbij een sleutelrol. Om concurrentie daadwerkelijk van de grond te laten komen en ongewenste neveneffecten te voorkomen, zal een flink pakket maatregelen nodig zijn. Onzekerheden lijken beheersbaar.

Dit concludeert het Centraal Planbureau in het rapport 'Zorg voor concurrentie: Een analyse van het nieuwe zorgstelsel', dat vandaag verschenen is.

De klachten over de gezondheidszorg zijn bekend: wachtlijsten, beperkte benutting van capaciteit en teveel bureaucratie. Het huidige centraal geleide zorgstelsel is niet in staat gebleken deze problemen op te lossen. Een belangrijke reden is dat prikkels ontbreken om efficiënt om te gaan met de beschikbare middelen. Het voorgestelde nieuwe stelsel prikkelt verzekeraars en zorgaanbieders wél tot verbeteringen op het gebied van efficiëntie en kwaliteit. Verzekerden en patiënten kunnen hier de vruchten van plukken, bijvoorbeeld in de vorm van betere service en kortere wachtlijsten.

Om concurrentie in voldoende mate van de grond te doen komen, is een aantal maatregelen nodig. Het is zaak om zo snel mogelijk een toezichthouder in te stellen die de concurrentie in de zorg kan bevorderen. Deze kan speciale bevoegdheden krijgen om de huidige concentratietendens bij verzekeraars en ziekenhuizen in te perken. Voor concurrentie moeten de consumenten immers kunnen kiezen tussen meerdere aanbieders. Om hen in staat te stellen te kiezen op basis van prijs én kwaliteit dient op korte termijn de transparantie in de hele sector te worden verbeterd. Hiervoor is het nodig prestatie-indicatoren te ontwikkelen, waarbij de overheid een aanjagende rol kan spelen.

Concurrentie kan ongunstige neveneffecten hebben. Zo dreigt kwaliteitsverlies wanneer patiënten de kwaliteit van zorg niet goed kunnen bepalen. Om hen daarbij te helpen is het wederom noodzakelijk om prestatie-indicatoren te ontwikkelen en waar mogelijk te publiceren. Een slechte score zou tot nader onderzoek moeten leiden, bijvoorbeeld door de Inspectie voor de Gezondheidszorg. In ieder geval blijft overheidstoezicht nodig op de (minimum-)kwaliteit van de zorgverlening. Verder kan concurrentie verzekeraars prikkelen om verzekerden te selecteren op een gunstig risicoprofiel. Een systeem van risicoverevening kan dit effect voor een belangrijk deel tegengaan. Nederland heeft in het huidige Ziekenfondsstelsel al een dergelijk systeem, maar het nieuwe stelsel noopt tot verdere verbetering.

Concurrentie tussen zorgverzekeraars bij de inkoop van zorg is een cruciaal element in het nieuwe zorgstelsel. Het is echter onzeker of de verzekeraars effectief met elkaar gaan concurreren. In dit licht is het van belang dat een winstprikkel bij verzekeraars concurrentie stimuleert. Grotere transparantie levert ook een belangrijke bijdrage.

In de meeste sectoren binnen de zorg (huisartsen, fysiotherapeuten, tandartsen, geneesmiddelen) bieden de plannen voor een nieuw zorgstelsel in combinatie met aanvullende beleidsmaatregelen gunstige perspectieven. Er lijken in deze sectoren geen fundamentele belemmeringen voor concurrentie te zijn. De tijdelijke tekorten aan huisartsen en tandartsen in sommige regio's zijn echter wel een probleem waarvoor beleidsmaatregelen nodig zijn, zoals uitbreiding van de opleidingscapaciteit.

De ziekenhuiszorg, goed voor tweederde deel van de totale curatieve zorg, is omgeven met de meeste onzekerheden. Om daar de concurrentie een kans te geven is in ieder geval van belang dat de regelgeving rond toetreding wordt versoepeld. Aanvullende beleidsopties kunnen achterwege blijven indien sprake is van een beheerste uitgavenontwikkeling, indien de kwaliteit zich gunstig ontwikkelt, en de toegankelijkheid niet in het gedrang komt. Bij onverhoopt ongunstige resultaten kan alsnog worden ingegrepen. Zo kan, indien de uitgaven te sterk toenemen, besloten worden de zorgconsumptie af te remmen door het verplichte eigen risico te verhogen. Daarnaast kan een toezichthouder ziekenhuizen prikkelen tot efficiëntieverbetering door voor sommige zorgproducten maximumprijzen vast te stellen op basis van een onderlinge vergelijking van ziekenhuizen.

CPB Document 28, 'Zorg voor concurrentie: Een analyse van het nieuwe zorgstelsel', ISBN 90-5833-121-0, is te bestellen bij:

Bibliotheek Centraal Planbureau
Postbus 80510
2508 GM Den Haag
Telefoon: 070-3383425
Telefax: 070-3383350
E-mail: bibliotheek@cpb.nl

Prijs: 9,00 euro

De publicatie is tevens (gratis) beschikbaar als PDF-file op de website van het CPB (www.cpb.nl).

Inlichtingen bij: Marcel Canoy (tel: 070-3383379), Marja Appelman (tel: 070-3383499), Esther Mot (tel: 070-3383318), of Dick Morks (tel: 070-3383410)

Deel: ' Knelpunten in de zorg nieuw stelsel biedt perspectieven '




Lees ook