Het weer nader verklaard

knmi/nos teletekst pagina 717 links

Zachte winters

De eerste helft van deze winter heeft met een gemiddelde temperatuur van ruim 5 graden nauwelijks kou opgeleverd. Als de vorst het ook februari laat afweten, gaat de winter van 1999 als de zoveelste zachte winter de boeken in. Normaal bedraagt de gemiddeld temperatuur over de drie wintermaanden 2,6°C.

Vorig jaar kwam de gemiddelde wintertemperatuur in De Bilt uit op 5,4 graden en ook in 1995 was de winter met 5,3 graden zeer zacht. Nog zachter waren de winters van 1990 (6,0°C), 1989 (5,6°C) en 1975 (5,5°C). Tussen 1988 en 1998 waren vrijwel alle winters zacht. Het is opmerkelijk dat de zachtste winters van de eeuw alle in de laatste twee decennia zijn voorgekomen. De zachtste wintermaanden waren: december 1974 (7,3°), januari 1921, 1975 en 1983 (6,2°) en februari 1990 (7,6°). Combinatie van de zachtste maanden van de eeuw zou een "uiterste" wintergemiddelde van 7,0°C opleveren, nog hoger dan het huidige eeuwrecord.

Hoewel het aan strenge kou zeker niet ontbrak heeft deze eeuw meer zachte winters opgeleverd dan voorgaande eeuwen. De twintigste eeuw telt inmiddels vijf winters met een gemiddelde temperatuur hoger dan 5°C. In de vorige eeuw was dat alleen het geval in 1834 en 1846 (5,2°C) en in de achttiende eeuw voldoen sinds het begin van de metingen in 1706 de winters van 1737 en 1796 (5,3°C) aan dat criterium.

Het KNMI heeft wintertemperaturen uit de zeventiende eeuw afgeleid uit trekvaartgegevens. De vervoersmaatschappijen noteerden wanneer de trekvaarten tussen Amsterdam, Haarlem en Leiden door ijsvorming niet te gebruiken waren. De aantekeningen gaan over de periode 1634-1839 en overlappen deels de metingen vanaf 1706. Zo kon de temperatuurreeks tot 1634 worden gereconstrueerd. Op grond daarvan is vastgesteld dat het langjarig gemiddelde van de wintertemperatuur in de tweede helft van de zeventiende eeuw ongeveer 1,6 of 1,7°C was. In de achttiende en negentiende eeuw was dat 1,9°C en over het tijdvak 1901-1995 is de gemiddelde wintertemperatuur 2,6°C, een graad warmer dan in de zeventiende eeuw.

Toch verhalen ook onze verre voorouders over zacht winterweer. Niet alleen de laatste jaren is de natuur zijn tijd vooruit. Vroeger kwam dat ook voor, vooral in de twaalfde en dertiende eeuw, toen wijnbouw waarschijnlijk zelfs in het noorden van ons land voorkwam. Uit de periode waarin de thermometer nog niet bestond, vertellen tijdgenoten over rijpe aardbeien met Kerst (1116), vogels die in januari nestjes bouwden en jongen kregen (1172), meiweer in februari (1430) en beesten die de hele winter niet op stal hoefden (1494). Minder vrolijk zijn de verhalen over stormen, stormvloeden, overvloedige regenval, overstromingen en onweer, vooral in milde winters. * Tussenbalans winter op basis van koudegetal * Allerlei wetenswaardigheden over de winter van 1999

Voor vragen en opmerkingen over deze pagina: Harry Geurts Copyright © KNMI Laatste wijziging : 18 januari 1999

Deel: ' KNMI zonder vorst in februari 1999 zoveelste zachte winter '




Lees ook