Vlaamse regering

PERSMEDEDELING VAN DE VLAAMSE REGERING

VERGADERING VAN 18 MEI 1999

Max Wildiersfonds: 200 miljoen voor Vlaamse archieven

Vlaams minister-president Luc VAN DEN BRANDE heeft op zijn begroting 200 miljoen fr. gereserveerd voor weten- schappelijk onderzoek naar Vlaamse archieven in binnen- en buitenland. Daarom heeft de Vlaamse regering vandaag het licht op groen gezet voor de oprichting van een Max Wildiersfonds.

Met het Max Wildiersfonds opent de Vlaamse regering een financieringskanaal waar archiefinstellingen aan hun trekken kunnen komen voor de uitvoering van welbepaalde archiveringsprojecten. Een veelgehoorde klacht is dat archieven kampen met een toevloed aan documenten, maar die continue stroom niet (volledig) kunnen verwerken. Zo blijft men in zekere zin met een "onverwerkt verleden" zitten. Het doel is te zorgen voor een betere ontsluiting van interessante collecties, die open te stellen voor het publiek en voor verder wetenschappelijk onderzoek in de humane wetenschappen.

Archivalische nalatenschappen maken deel uit van ons roe- rend cultureel-historisch patrimonium. Daarom is het zeker de moeite om een optimale bewaring te stimuleren. Maar een goede bewaring is slechts één aspect, het toe- gankelijk maken van archieven is een ander paar mouwen. Een archief dat zijn collecties op wetenschappelijk verantwoorde manier wil beheren, ontplooit heel wat wetenschappelijke activiteiten: over de studie van de archiefvormer tot de pure inventarisatie. Dankzij de financiering door het Max Wildiersfonds zal een archief een of meerdere onderzoeker(s) kunnen aantrekken voor de uitvoering van een archiveringsproject.

Het Fonds Max Wildiers zal verschillende aspecten van onderzoek rond archieven betoelagen. Een project kan dus voor een brede waaier aan activiteiten worden gefinan- cierd: zowel prospectie (bijv. voor Vlaamse archieven die zich in het buitenland bevinden), schonen, eerste ontsluiting, inventarisatie, wetenschappelijk onderzoek en dringende conservatie-ingrepen als valorisatie kunnen in het aangevraagde budget worden ingebracht.

Vooreerst is er het probleem van de lokalisatie, opspo- ring en inventarisatie van Vlaamse archieven in binnen- en buitenland. In de loop der jaren zijn archieven soms erg verspreid geraakt (Salamanca, Wenen, Parijs, Vati- caanstad, enz). Door middel van moderne reproductietech- nieken kunnen die archieven ook voor wetenschappers van hier toegankelijk worden gemaakt.

Het gros van ons archiefpatrimonium bevindt zich evenwel in Vlaamse archiefinstellingen. Het extra-geld dat voor archiveringsprojecten wordt uitgetrokken, is in eerste instantie bedoeld om archieven die een inspanning willen doen voor inventarisatie van eventueel nog onverwerkte collecties of die in het algemeen willen bijdragen tot een betere ontsluiting, een financieel duwtje in de rug te geven. Van de eindresultaten kunnen gespecialiseerde onderzoekers gebruik maken, maar het is daarnaast de bedoeling ook een niet gespecialiseerd publiek warm te maken voor de resultaten van archivering.

Het Vlaamse wetenschapsbeleid van de jongste jaren doet heel wat inspanningen om wetenschappers met hun onder- zoeksresultaten naar buiten te laten treden. Archief- instellingen mogen dan misschien een wat stofferig imago hebben, zij kunnen heel wat materiaal aanbrengen dat op de belangstelling van een breed publiek kan terugvallen. Ook die valorisatie voor een grote doelgroep - via ten- toonstellingen, educatieve projecten of populariserende, maar wetenschappelijk onderbouwde publicaties - wil men stimuleren.

De voorbije maanden is er nogal wat aandacht gegaan naar enkele "mediagenieke" gevallen in de literaire archief- wereld, maar het Max Wildiersfonds wil bewust een klank- bord zijn voor diverse archieven. Het initiatief van minister-president Van den Brande stond immers al langer in de steigers op het moment dat de gebeurtenissen rond het archief Manteau en Elsschot kwamen bovendrijven. Ze zijn niet zozeer de inspiratiebron, wel illustreren ze de noodzaak van de oprichting van het Max Wildiersfonds.

Voorbeelden voor archieven die via het Fonds Max Wildiers voor financiering in aanmerking komen, zijn er velerlei: brieven, handschriften, persoonlijke archieven van Vlaamse schrijvers, wetenschappers, musici, kunstenaars, originele muziekhandschriften, jurisprudentie en juris- dictie, openbare archieven, familie-archieven, bedrijfsarchieven, beeldarchieven zoals filmactualiteiten uit een ver verleden, oude bibliotheken van verdwenen abdijen, instellingen of organisaties, prentenkabinetten, cartografische verzamelingen, enz. Ook initiatieven voor modern archiefbeheer in hedendaagse openbare instellingen kunnen aan bod komen. Op die manier kunnen er heel wat problemen aan de bron worden voorkomen.

Het Max Wildiersfonds zal beheerd worden door het Fonds voor Wetenschappelijk Onderzoek Vlaanderen (FWO). Voor de mechanismen van toekenning van steun zal men zich inspi- reren op het principe van afstandelijkheid, dat nu reeds enkele jaren binnen het Vlaamse wetenschapsbeleid wordt gehanteerd: via een oproep voor het indienen van project- voorstellen wordt ruchtbaarheid gegeven aan het initia- tief. Binnenkort zal het FWO de oproep verspreiden, met vermelding van alle praktische modaliteiten en de voor- waarden waaraan een projectvoorstel moet voldoen. Pro- jectvoorstellen kunnen worden ingediend door onderzoekers die verbonden zijn aan een Vlaamse universiteit. Ook de bij decreet erkende archieven beschikken over de moge- lijkheid om rechtstreeks een voorstel in te dienen. De niet erkende archieven kunnen dit doen via een peterschap met een Vlaamse universiteit.

De ingediende projectvoorstellen zullen door een begelei- dingscommissie van het FWO op hun merites worden beoor- deeld. Het is geenszins de bedoeling om te zorgen voor een recurrente, permanente financiering van instellingen die begaan zijn met archivering. Wel zullen specifieke voorstellen op projectbasis betoelaagd worden voor een termijn van maximaal 4 jaar. Deze projectvoorstellen moeten een onmiskenbare Vlaamse component bevatten en moeten bij voorkeur geïntegreerd zijn, d.w.z. dat ze uit een combinatie zullen moeten bestaan van inventarisatie, wetenschappelijk onderzoek en valorisatie.

"Archieven zijn een venster op de geschiedenis, vormen het geheugen voor het verleden, maar zijn de gist voor de toekomst", zegt Van den Brande. Archieven hebben een intrinsieke culturele waarde, waaruit we kunnen leren hoe onze samenleving tot stand kwam.

info : Jan Adriaensens, woordvoerder van de minister-president - tel. (02) 227 29 11 e-mail: persdienst.vandenbrande@vlaanderen.be

Deel: ' Max Wildiersfonds 200 miljoen voor Vlaamse archieven '




Lees ook