Universiteit Leiden

Meer informatie: dienst Interne en Externe Communicatie, tel. 071-5273282

Minder stress en betere bedrijfsresultaten met zelfsturende teams

Persbericht

Organisaties die werken met zelfsturende teams functioneren beter. Bovendien ervaren werknemers minder stress en zijn ze minder vaak ziek. Ze zijn echter niet blijvend tevredener over hun werk. Om een organisatie door zelfsturende teams democratischer te maken, is het noodzakelijk dat de manager de invoering daarvan afdwingt.

Tot deze conclusies komt Robert van Eijbergen, die 10 februari a.s. aan de Universiteit Leiden promoveert op het proefschrift De invoering en het effect van zelfsturende teams in organisaties. Eijbergen was als organisatieadviseur nauw betrokken bij veranderingsprocessen in vier organisaties: VVAA groep BV (Vereniging voor Arts en Auto; organisatie in zakelijke dienstverlening), Monoliet Beton (betonfabriek), Airport-Security (beveiliging van mensen en materiaal op Schiphol Airport) en Europrovyl (assemblagefabriek die kunststof gevelelementen produceert).

Eijbergen onderzocht hoe succesvol het invoeren van zelfsturende teams verlopen was. Dat deed hij aan de hand van interviews, in combinatie met een vragenlijst voorafgaand en na afloop van het veranderingstraject.

Zelfsturende teams en arbeidssatisfactie

In de meeste organisaties worden de beslissingen voornamelijk genomen door het management. Door zelfsturende teams van medewerkers de beslissingen te laten nemen, en deze teams veel verantwoordelijkheid te geven, gaat een organisatie aanmerkelijk beter functioneren. Een zelfsturend team is een vaste groep medewerkers die gezamenlijk verantwoordelijk is voor het totale proces waarin producten en diensten tot stand komen. Het team maakt de planning en zorgt dat deze gehaald wordt. Het lost dagelijkse problemen op en verbetert de manier van werken, zonder daarbij voortdurend een beroep te doen op de leiding of een ondersteunende dienst. Door in zo’n zelfsturend team te werken, raken medewerkers meer betrokken bij hun werk. Bovendien neemt het welzijn van medewerkers toe door meer leermogelijkheden, een grotere autonomie, afnemend ziekteverzuim en lagere stress. Kort na de invoering van zelfsturende teams zijn de medewerkers inderdaad meer tevreden over hun werk, maar na verloop van tijd werd bij hen dezelfde mate van arbeidssatisfactie gemeten als voor de verandering. Het percentage medewerkers dat tevreden is met zijn of haar werk, blijkt altijd ongeveer zeventig tot tachtig procent, ongeacht de omstandigheden waaronder dat werk moet worden uitgevoerd. Wanneer er in die omstandigheden een ingrijpende verbetering wordt aangebracht, stijgt het percentage tevredenen aanvankelijk wel iets, maar na enige tijd is dat weer op het oude niveau van zeventig à tachtig.

Management moet democratie invoeren

Het invoeren van een zelfsturend team gaat niet vanzelf. Een veel voorkomende fout bij de invoering is dat de rest van de organisatie onveranderd blijft. Een zelfsturend team in een bureaucratische organisatie kan niet echt zelf sturen. Daarvoor zijn de leden van het team te veel afhankelijk van andere afdelingen. Daarom moet het management stimuleren dat de invoering van zelfsturende teams in de hele organisatie consequent wordt doorgevoerd. De meeste werknemers willen namelijk niet veranderen, en ze hebben ook niet de bagage om daarover beslissingen te nemen. Door de bureaucratische wijze waarop de meeste organisaties zijn ingericht, kunnen ze geen overzicht hebben over het totaal. Maar mensen zijn ook bang om hun zelf-gecreëerde vrijheden kwijt te raken door de zelfsturende teams. Het invoeren van zelfsturende teams heeft dus gevolgen voor de formele macht van het management, maar ook voor de informele macht van de werknemers. Veranderingen in de organisatiestructuur kunnen daarom alleen door het management worden doorgevoerd.

Resultaten zelfsturende teams

Het blijkt dat in de vier door Van Eijbergen onderzochte organisaties die met zelfsturende teams werkten, de multi-inzetbaarheid van het personeel was toegenomen en dat men meer regeltaken had gekregen. Mensen waren meer in de gelegenheid om zelf problemen op te lossen. Bij drie van de vier bedrijven is het ziekteverzuim gedaald. Het personeelsverloop is enigszins toegenomen of gelijk gebleven. De bedrijfskosten zijn bij alle bedrijven gedaald en de productiesnelheid is toegenomen. Tevens was bij alle organisaties de omzet gestegen.

Robert van Eijbergen is als universitair docent verbonden aan de sectie Sociale en organisatiepsychologie van de Universiteit Leiden. Daarnaast is hij programmamanager bij het Interuniversitair Centrum voor Ontwikkeling op het terrein van Organisatie en Veranderkunde (SIOO). Hij adviseert zowel het bedrijfsleven als de overheid.

Meer informatie: mw.dr. B.T. Hogenelst, dienst Interne en Externe Communicatie ;
Tel. 071-5273282 / Email B.T.Hogenelst@bvdu.leidenuniv.nl / 28 januari 1999, 15:17 uur

Deel: ' Minder stress en betere resultaten met zelfsturende teams '




Lees ook