MKB-Nederland


02-02-1999
MKB-Nederland: economisch klimaat iets minder gunstig

MKB-Nederland constateert, dat het economisch klimaat waarin de 440.000 mkb-bedrijven werken minder gunstig wordt. Maar dit leidt niet tot een sterke aantasting van de dynamiek en kracht van het Nederlandse midden- en kleinbedrijf zèlf. Het mkb is een belangrijk onderdeel van het particulier bedrijfsleven: nagenoeg alle bedrijven behoren ertoe, het realiseert bijna de helft van alle afzet en ruim de helft van alle arbeidsplaatsen. Dit stelt MKB-Nederland op basis van de resultaten van het 37e NIPO-panelonderzoek onder ondernemers in het mkb.

MKB-Nederland ziet op dit moment een opmerkelijke parallel tussen de macro-bespiegelingen en de analyses die mkb-ondernemers maken over hun eigen bedrijf. Macro bestaat spanning tussen de invloed van Aziatische en Latijnsamerikaanse risico´s aan de ene kant en de aanhoudende groei van de Europese en Amerikaanse economie anderzijds. Macro vertaalt het Centraal Planbureau (CPB) die spanning naar een sterkere vertraging van de economische groei dan eerder verwacht. Maar het CPB blijft groei voorspellen voor 1999. Eenzelfde beeld ziet MKB-Nederland terug bij de individuele mkb-ondernemingen. Enerzijds blijft het midden- en kleinbedrijf op hoog niveau preseteren in 1999, anderzijds worden de verwachtingen meer gematigd.

Afzetmarkten
MKB-Nederland merkt dat de onzekerheden over de economie het afgelopen kwartaal groter zijn geworden. Het NIPO-onderzoek onder circa 4.000 mkb-ondernemingen, laat zien dat ondernemers in vergelijking met het vorige kwartaal minder positief zijn gaan denken over hun afzetmarkten. Het aantal ondernemers dat voor 1999 positief is over de eigen omzetonwikkeling en over de ontwikkeling in de eigen orderportefeuille is gedaald. Dat heeft natuurlijk ook alles te maken met het minder gunstige macro-economische beeld, hetgeen ook tot uiting komt in de daling van het aantal ondernemers dat denkt dat het Nederland economisch goed zal gaan en dat denkt dat de werkloosheid (verder) zal dalen. Daarbij moet overigens direct aangetekend worden, dat zowel de verwachtingen over omzet, orderpositie als de verwachtingen over de algemene economische situatie in Nederland zich nog steeds op historisch hoge niveau´s blijven bewegen.

Dat geldt overigens niet voor de export. Al jarenlang ligt het aandeel exporterende midden- en kleinbedrijven op 15%, terwijl dat aandeel de laatste twee kwartalen is gedaald tot 14%. Bovendien lijkt de groei er ook een beetje uit voor de reeds exporterende mkb-ondernemers: het aantal exporterende mkb-ers met stijgende export is gelijk aan degenen met dalende. De tegenvallende exportcijfers hangen voor een deel samen met de door veel mkb-ondernemers geconstateerde fellere (prijs)concurrentie van bedrijven uit de zogenoemde opkomende markten (m.n. Oost-Europa en Zuid-Oost Azië). Aan de andere kant moet de komst van de euro juist voor Nederlandse exporteurs leiden tot kansen in de nabijgelegen Europese markten.

Geen pessimisme
Er is overigens geen reden voor groot pessimisme over de economische prestaties van het midden- en kleinbedrijf in 1999. Zeker niet, omdat datzelfde midden- en kleinbedrijf over de eigen winstgevendheid niet negatiever is gaan denken. Het aantal mkb-ondernemers dat verwacht met verlies te draaien is zelfs afgenomen.
De toegenomen onzekerheid bij het midden- en kleinbedrijf heeft wel geleid tot het uitstellen van investeringen aan het eind van het vorige jaar. De gerealiseerde investeringen in 1998 zijn iets lager dan in eerdere jaren, maar de verwachte investeringen voor 1999 zijn juist hoger dan in de voorafgaande perioden. Optimisme spreekt ook het nauwelijks afgenomen aantal ondernemers, dat het een goede tijd vindt te investeren en een bedrijf te starten. MKB-Nederland verwacht dan ook, dat zodra de onzekerheden afnemen, mkb-ondernemers hun ambitieuze investeringsplannen daadwerkelijk gaan uitvoeren. Gunstig in dat verband is ook, dat het aantal ondernemers dat denkt dat de rente (verder) zal dalen nog steeds toeneemt.

MKB-Nederland constateert, dat de grotere onzekerheid over de economie gevolgen heeft voor de werkgelegenheid binnen het midden- en kleinbedrijf. Mkb-ondernemers geven aan, dat de werkgelegenheid in
1999 met per saldo 100.000 nieuwe arbeidsplaatsen zal toenemen. Ook hier is sprake van enige afkoeling: een jaar geleden verwachtten ondernemers dat de werkgelegenheid in 1998 met 125.000 arbeidsplaatsen zou groeien, terwijl de gerealiseerde werkgelegenheidsgroei uit is gekomen op 110.500 nieuwe banen. Maar ook nu weer moet worden opgemerkt, dat het niveau van de banengroei in het mkb nog altijd op een verhoudingsgewijs hoog niveau ligt. Bovendien hoeven de teruglopende werkgelegenheidsverwachtingen niet uitsluitend te liggen aan de (gepercipieerde) teruglopende conjunctuur, maar kunnen zij ook een gevolg zijn van het niet kunnen vinden van geschikt personeel en het daarom afzien van het invullen van potentiële arbeidsplaatsen.

MKB-Nederland signaleert nog steeds een grote dynamiek op de arbeidsmarkt voor het midden- en kleinbedrijf. Het aantal openstaande vacatures blijft onverminderd groot, vanwege de voortgaande economische groei en de toenemende krapte op de arbeidsmarkt. Op dit moment hebben 51.500 mkb-bedrijven 98.000 openstaande vacatures. Dat ligt iets hoger dan het niveau van een jaar geleden - toen hadden 60.000 mkb-bedrijven 94.000 openstaande vacatures - maar ligt wel aanzienlijk hoger dan de niveau´s van een aantal jaren geleden. Uit eerder onderzoek blijkt, dat bijna de helft van de openstaande vacatures bestaat uit moeilijk vervulbare vacatures. De meeste openstaande vacatures zijn voor productiepersoneel (32.300).

Tenslotte valt het MKB-Nederland op, dat de mkb-bedrijven die direct afhankelijk zijn van de consumentenbestedingen (auto-/reparatiesector en detailhandel) het de afgelopen jaren structureel slechter doen dan de andere sectoren. Ook de verwachte werkgelegenheidsgroei blijft daarom achter bij die in het totale mkb: hoewel in deze sectoren 28% van alle mkb-ers werkzaam zijn, is de verwachting dat er in 1999 "slechts" 16.500 nieuwe banen ontstaan (17% van de totale verwachte werkgelegenheidsgroei). De dienstverlening en de groothandel doen het daarentegen wederom zeer goed. Deze twee sectoren zijn daarom goed voor de helft van de totale verwachte banengroei in 1999.

Afsluitend concludeert MKB-Nederland, dat het ondernemersvertrouwen hoog blijft, maar wel iets afneemt. Midden- en kleinbedrijven geven aan, dat zij in 1999 fors willen gaan investeren en de werkgelegenheid in hun bedrijven willen gaan uitbreiden, maar zij kijken gelijktijdig wel de kat uit de boom. De toch nog steeds forse verwachtingen voor investeringen en werkgelegenheid zijn dus voor een deel inhaal en afgewacht moet worden of ondernemers het ook werkelijk doen. Komen snel goede macro- en beleidssignalen af, dan kan 1999 weer een heel mooi jaar worden. Laten die positieve signalen op zich wachten, dan zal de economische ontwikkeling binnen het midden- en kleinbedrijf gematigd zijn, maar wel op een hoog niveau.

Deel: ' MKB-Nederland economisch klimaat iets minder gunstig '




Lees ook