MKB-Nederland



20-05-1999

Weer opgaande lijn in het midden-en kleinbedrijf

MKB-Nederland constateert dat de afzwakking van de conjunctuur, die zich in het vorige kwartaal aftekende, dit kwartaal niet doorzet. Integendeel de opgaande lijn wordt weer opgepakt. De ruim 500.000 midden- en kleinbedrijven (mkb) blijken wederom over een forse veerkracht te beschikken. Er lijkt momenteel daarom eerder sprake van een voortgezette hoogconjunctuur binnen het mkb, dan van het inzetten van een "zachte landing". Het mkb is een belangrijk onderdeel van het particulier bedrijfsleven: nagenoeg alle bedrijven behoren ertoe, het realiseert 50% van alle afzet en 60% van alle arbeidsplaatsen in het particulier bedrijfsleven.
Elk kwartaal doet MKB-Nederland onderzoek naar de praktijk en actualiteit van het reilen en zeilen bij haar achterban: het Nederlandse midden- en kleinbedrijf. Ondernemers worden gevraagd naar zowel hun realisaties van de afgelopen periode als hun verwachtingen over de komende periode.

MKB-Nederland merkte het vorige kwartaal dat de onzekerheden toenamen, omdat tal van indicatoren (iets) afzwakten. Vooral de publicaties en discussies over macro-economische verwachtingen en de naweeën van de financiële crises in de opkomende markten hebben mkb-ondernemers toen waarschijnlijk pessimistischer gestemd, waardoor ook de eigen verwachtingen zijn getemperd. Volgens MKB-Nederland lijkt dat negatieve psychologische sentiment nu uitgewerkt. Het aantal ondernemers dat positief is over de eigen omzetverwachtingen stijgt weer, evenals het aantal ondernemers dat dit jaar winst denkt te maken. Ook de verwachtingen over de eigen orderpositie zijn aanzienlijk positiever dan een kwartaal geleden. In vergelijking met het vorige kwartaal zijn er ook weer meer ondernemers die denken dat het Nederland economisch goed zal gaan. Alleen het aantal ondernemers dat verwacht in 1999 een hoger resultaat te boeken daalt iets. Dat duidt wederom op onder druk staande winstmarges.

Investeringen
MKB-Nederland constateert, dat de positievere afzetverwachtingen zorgen dat de investeringsverwachtingen op een vrij hoog niveau blijven. Nog steeds hebben zes van de tien mkb-ondernemers investeringsplannen, terwijl dat enige jaren geleden aanzienlijk lager was. Positief is voorts dat de verwachte investeringen in machines en uitrusting verder blijven stijgen, waardoor de productiviteit en innovativiteit van het mkb verder zal toenemen. Negatief is dat het aantal ondernemers dat een (verdere) daling van de rente verwacht afneemt. Een lage rente maakt geld lenen voor investeringen goedkoop. Als de rente inderdaad zou gaan stijgen, kan dat de investeringsbereidheid dempen.

Werkgelegenheid
MKB-Nederland ziet het toegenomen optimisme direct terug in de verbeterde werkgelegenheidsverwachtingen. Het vorige kwartaal verwachtten mkb-ondernemers in 1999 in totaal 100.000 nieuwe arbeidsplaatsen te scheppen, in dit kwartaal is de verwachting dat er
110.000 nieuwe banen in 1999 bijkomen. De gerealiseerde werkgelegenheidsgroei in het eerste kwartaal van 1999 bedraagt 27.000 nieuwe banen en dat ligt op een vergelijkbaar niveau met dat in 1998. In 1998 zijn er in totaal 110.500 nieuwe banen in het mkb bijgekomen. De werkgelegenheidsverwachting precies een jaar geleden lag daar aanzienlijk boven, omdat er toen een toename van 135.000 banen werd verwacht. Aangetekend moet echter worden dat het niet halen van de verwachtingen (deels) een gevolg kan zijn van het niet kunnen vinden van geschikt personeel, waardoor potentiële arbeidsplaatsen niet ingevuld worden.

Vakatures
MKB-Nederland maakt zich zorgen over het oplopende aantal openstaande vacatures in het midden- en kleinbedrijf. Natuurlijk is een deel van de openstaande vacatures een gevolg van de grotere arbeidsdynamiek in het mkb, maar het is gelijktijdig ook een gevolg van de toenemende krapte op de arbeidsmarkt. Op dit moment hebben 72.000 mkb-bedrijven
136.500 openstaande vacatures. Precies een jaar geleden hadden 61.500 bedrijven 117.000 openstaande vacatures. De meeste openstaande vacatures zijn voor productiepersoneel. De mate waarin het aantal vacatures nu stijgt, duidt er volgens MKB-Nederland op dat de rek uit het extra laten overwerken (om capaciteit op te vullen) er uit is.

Sectoren
MKB-Nederland merkt wel op, dat er aanzienlijke verschillen zijn tussen sectoren in het mkb. Koploper is ook dit kwartaal de zakelijke dienstverlening. De verwachtingen over omzet en resultaat liggen hier aanzienlijk hoger dan het gemiddelde en dat vertaalt zich in een forse werkgelegenheidsgroei en een groot aantal openstaande vacatures. Hekkensluiter is de detailhandel food waar aanzienlijk pessimistischer over de toekomst wordt gedacht en dat vertaalt zich zelfs in een dalende werkgelegenheid.
Behalve verschillen tussen sectoren, ziet MKB-Nederland ook verschillen tussen grootteklassen. Het meest opvallend is dat de grotere middenbedrijven (50-250 personeelsleden) een stuk somberder zijn over hun resultaat dan het gemiddelde. Deze groep grotere (veelal exporterende) bedrijven zal verhoudingsgewijs veel last hebben van de tegenvallende Europese conjunctuur en in het bijzonder van de scherpe (prijs)concurrentie op buitenlandse markten.

Ondernemerschap
Tot slot ziet MKB-Nederland dat het ondernemerschap populair blijft. In de afgelopen twee jaar is het aantal midden- en kleinbedrijven per saldo met ruim 70.000 gestegen tot in totaal 515.000 vestigingen. Deze groei wordt voor een belangrijk deel verklaard door het verschijnsel ZZP (zelfstandigen zonder personeel) in de sectoren dienstverlening (adviesbureau´s), bouw (verzelfstandigde bouwvakkers) en transport ("vrije rijders"). Aanleiding voor deze "outsoursing" is vooral de privatisering van de sociale zekerheid. Tegen de trend is het aantal vestigingen in de detailhandel food teruggelopen. Opvallend vindt MKB-Nederland, dat de doorstroming van klein- naar middenbedrijf geen gelijke tred houdt met de groei van het aantal nieuwe ondernemingen.

Deel: ' MKB Weer opgaande lijn in het midden-en kleinbedrijf '




Lees ook