CBS

Nationaal Kiezersonderzoek 1998

Bij de Tweede Kamer verkiezingen in 1998 heeft een kwart van de kiezers pas in de laatste dagen voor de verkiezingen bepaald op welke partij men zou stemmen. Veel partijen hebben trouwe stemmers. Kiezers zijn in 1998 meer tevreden geweest met het kabinetbeleid dan bij de verkiezingen in 1994. Gevraagd naar belangrijke nationale problemen hebben kiezers vooral problemen van criminaliteit, wet en orde en problemen rond minderheden en discriminatie opgegeven. Deze en andere uitkomsten zijn ontleend aan de CBS-publicatie Nationaal Kiezers Onderzoek Panel 1994-1998 die vandaag verschijnt. In deze publicatie staan verschuivingen in politieke opvattingen centraal.

Veel mensen maken keuze op laatste moment
Op 6 mei 1998 zijn verkiezingen voor de Tweede Kamer gehouden. De opkomst bereikte met 73,3 procent een historisch dieptepunt. Evenals in 1994, heeft bijna een kwart van de kiezers pas in de laatste dagen voor de verkiezingen bepaald op welke partij men zou stemmen. Van deze groep kiezers heeft de helft ook in 1994 de keuze zo laat gemaakt.

Vooral kleine partijen hebben trouwe kiezers
Ondanks de lage opkomst en de late keuze hebben veel partijen een trouw kiezerspubliek. Voorop lopen de kleine christelijke partijen: 84% van de kiezers die in 1994 hun stem aan SGP, GPV of RPF gaven, hebben dat in 1998 weer gedaan. Van de stemmers op de VVD, de PvdA en GroenLinks is dit aandeel 77%. Van de kiezers die in 1994 CDA stemden, heeft 71% dat opnieuw gedaan in 1998. D66-stemmers zijn niet zo standvastig geweest: van de D66-stemmers in 1994 heeft 36% daar ook in 1998 op gestemd.

Tevredenheid met kabinetsbeleid toegenomen
Over het algemeen was men op het moment van de Tweede Kamer verkiezingen in 1998 erg tevreden met het regeringsbeleid.

Meer dan de helft van de kiezers (57%) heeft te kennen gegeven dat men (zeer) tevreden was met het gevoerde beleid. Daarnaast was 9% (zeer) ontevreden en 34% heeft een tussenpositie ingenomen. Ten opzichte van 1994 waren de kiezers in 1998 veel meer tevreden met het kabinetsbeleid. In 1994 werd de regering gevormd door het derde kabinet Lubbers. Van de kiezers die toen nog (zeer) ontevreden waren met het beleid van de regering, is 78% dat in 1998 niet meer met het beleid van het eerste kabinet Kok.

Forse veranderingen in ervaren maatschappelijke problemen In 1998 heeft 43% problemen van criminaliteit, wet en orde als belangrijke nationale problemen genoemd. Vrijwel een gelijk aandeel (42%) heeft de problematiek rondom minderheden en discriminatie op de maatschappelijke kaart gezet. Gezondheid en zorg neemt met 36% de derde plaats in. Op de vierde plaats staat het milieu dat door 19% wordt genoemd. In 1994 bestond de top-vier uit minderheden en discriminatie (51%), werk en werkgelegenheid (41%), verzorgingsstaat (32%) en criminaliteit, wet en orde (23%).

Technische toelichting
Vlak na de Tweede Kamerverkiezingen, in de periode 6 mei tot 30 juni, heeft het CBS het Nationaal Kiezersonderzoek Panel 1994-1998 uitgevoerd. Voor dit onderzoek zijn de personen die in 1994 aan het kiezersonderzoek hebben meegedaan, nogmaals ondervraagd. In totaal is bij 850 personen een vraaggesprek in 1994 en 1998 gerealiseerd. Bij de interpretatie moet tevens rekening gehouden worden met het gegeven dat de deelnemers aan het Nationaal Kiezersonderzoek gemiddeld genomen een iets grotere politieke belangstelling hebben.

In de publikatie worden de verschuivingen in de politieke opvattingen van de kiezers in kaart gebracht. Naast het stemgedrag is ingegaan op de mate waarin de kiezer zich met een bepaalde partij identificeert. Verder is aandacht besteed aan het oordeel over het regeringsbeleid, politieke en maatschappelijke actuele kwesties, waarden en normen, politieke interesse en de verwachtingen die de kiezers ten aanzien van de politiek hebben. Behalve uit het NKO Panel 1994-1998 is in deze publicatie geput uit gegevens van het Permanent Onderzoek LeefSituatie (POLS). In POLS, waaraan in 1997 bijna 27duizend personen hebben deelgenomen, is een beperkt aantal politieke kenmerken opgenomen op basis waarvan informatie over specifieke bevolkingsgroepen is samengesteld.

Deel: ' Nationaal Kiezersonderzoek 1998 '




Lees ook