Ministerie van Buitenlandse Zaken


Aan de Voorzitter van de

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Postbus 20018


2500 EA Den Haag

Centrale Directie Financieel-Economische Zaken

Begrotingszaken

Bezuidenhoutseweg 67

Postbus 20061


2500 EB Den Haag

Datum 19 november 1999
Kenmerk FEZ-BZ/550/99
Blad /1
Betreft Nota van Wijziging op de Ontwerpbegroting 2000

Hierbij hebben wij de eer u de nota van wijziging aan te bieden op de ontwerpbegroting van het Ministerie van Buitenlandse Zaken (TK
1999-2000, 26 800 V), zoals deze op 21 september jl. is aangeboden.

De Minister van Buitenlandse Zaken

De Minister voor Ontwikkelingssamenwerking

Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Buitenlandse Zaken (V) voor het jaar 2000

NOTA VAN WIJZIGING

In het voorstel van wet van 21 september 1999 tot vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Buitenlandse Zaken (V) voor het jaar 2000 (TK, 1999-2000, 26 800 V, nr
1) wordt de begroting van uitgaven gewijzigd.

MUTATIE IN HET VOORSTEL VAN WET

In het onderdeel uitgaven en verplichtingen van de begrotingsstaat behorende bij het voorstel van wet worden de volgende wijzigingen aangebracht (in NLG 1000):


Figure

Image file Object #0002. with height 2.84" and width 5.33"


De (sub-)totaaltellingen in de begrotingsstaat worden met deze wijzigingen in overeenstemming gebracht.


TOELICHTING

Algemeen

De ontwerpbegroting voor 2000 van het ministerie van Buitenlandse Zaken en de memorie van toelichting daarop dienen op een aantal punten gewijzigd te worden. De wijzigingen zijn in de eerste plaats het gevolg van het nieuwe landenbeleid t.a.v. ontwikkelingssamenwerking (vide brief van de Minister van Buitenlandse Zaken en Minister voor Ontwikkelingssamenwerking inzake uitvoering bilaterale hulpbeleid d.d.
10 november 1999, kenmerk BSG/PL/125/99).

Het gaat hierbij om de volgende begrotingsartikelen en artikelonderdelen:


- artikel 09.03 mensenrechten, vredesopbouw en goed bestuur


- artikelonderdeel 09.04 noodhulp in ontwikkelingslanden


- artikelonderdeel 12.01.01 landenprogramma m.b.t. milieu


- artikel 13.08 landenprogramma m.b.t. sociale ontwikkeling


- artikel 14.08 landenprogramma m.b.t. onderwijs en cultuur


- artikelonderdeel 15.01.01 non-sectorale programmahulp


- artikelonderdeel 15.01.02 schuldverlichting


- artikelonderdeel 15.01.04 reservering Zuidoost Europa


- artikel 15.05 Suriname


- artikel 18.01 landenprogramma m.b.t. economische ontwikkeling

Daarnaast zijn de begrotingsconsequenties van het beleid ten aanzien van de inzet van ODA-middelen in Zuidoost Europa verwerkt (vide brief van de Minister van Buitenlandse Zaken en Minister voor Ontwikkelingssamenwerking d.d. 8 november 1999, kenmerk DEU-610/99).

Omdat de medefinancieringsorganisaties hebben toegezegd dat een belangrijk deel van de groei van het budget in 2000 besteed zal worden op de Balkan stijgt het budget voor het medefinancieringsprogramma naar NLG 689,3 mln, in casu 10% van de begrote netto ODA.

Tot slot is in het begrote bedrag voor het programma Gemeente-initiatieven en Kleine Plaatselijke Activiteiten (artikel
13.07) een kleine correctie doorgevoerd. Voor een nadere toelichting op bovenstaande mutaties zij verwezen naar het artikelsgewijze deel van deze toelichting.


Artikelsgewijze toelichting

In het artikelsgewijze deel van de memorie van toelichting (TK,
1999-2000, 26 800 hoofdstuk V, nr. 2) dienen mede in verband met het hiervoor vermelde de volgende wijzigingen en aanvullingen te worden aangebracht.


1. Op pagina 84 dient de benaming van artikel 09.03 te worden gewijzigd in Mensenrechten, Vredesopbouw en Goed Bestuur. Activiteiten op het gebied van vredesopbouw, die voorheen gefinancierd werden uit het budget voor noodhulp in ontwikkelingslanden worden m.i.v. 2000 ondergebracht bij het artikel 09.03 Mensenrechten, Vredesopbouw en Goed Bestuur. De naamswijziging van het artikel (voorheen Mensenrechten, Conflictbeheersing, Democratisering en Goed Bestuur) is het gevolg van deze grondslagverbreding.

Op pagina 84 en 85 dient de tekst t.a.v. de grondslag van het artikel en het te voeren beleid als volgt te worden gewijzigd:

quo

Op dit artikel worden uitgaven verantwoord met betrekking tot mensenrechten, vredesopbouw en goed bestuur. In aanmerking komen de landen die zijn geselecteerd voor een structurele hulprelatie en de landen die zijn geselecteerd voor dit themaspecifieke instrument. Daarnaast kunnen activiteiten worden gesteund via non-gouvernementele kanalen in landen waar het per capita inkomen de USD 2000 per jaar niet overschrijdt.

Artikel 09.03 is verdeeld in twee onderdelen:


- Mensenrechten


- Vredesopbouw en Goed bestuur

Activiteiten op het terrein van mensenrechten die voor financiering in aanmerking komen dienen gericht te zijn op een of meerdere van drie doelen. Het eerste doel betreft de bescherming van mensenrechten. Dit kan onder andere geschieden door directe steun aan slachtoffers, bestrijding van straffeloosheid, onderzoek naar en documentatie van schendingen van mensenrechten, versterken van rechtssystemen en wetgeving en monitoring. Naast bescherming is ook bevordering van de mensenrechtensituatie een doel. Middelen hiervoor zijn het bekendstellen van normen op mensenrechtengebied, mensenrechteneducatie, informatieverzameling en -verspreiding en steun aan onafhankelijke media. Activiteiten kunnen ook gericht zijn op institutionele versterking van nationale mensenrechtencommissies en NGO's (lokaal, nationaal, regionaal of internationaal).

Activiteiten op het terrein van vredesopbouw en goed bestuur en democratisering komen in aanmerking voor financiering onder artikel 09.03 indien ze op een of meerdere van de volgende doelen zijn gericht. Ten eerste het bevorderen van participatie van de bevolking in het bestuur, onder meer door het versterken van de wets- en beleidskaders van de civil society en de particuliere sector, het organiseren en voorbereiden van democratische verkiezingen en verkiezingswaarneming. Ten tweede het bevorderen van transparant bestuur, onder meer door het versterken van de maatschappelijke en democratische controle op overheidsfinanciën en het maatschappelijk aankaarten van corruptie (bijvoorbeeld door het steunen van media, parlementen enrekenkamers) en de verbetering van de vrije toegang tot beleidsrelevante informatie. Ten derde het bevorderen van goed bestuur door recht en de opbouw van een rechtsstaat, onder andere door het leveren van een bijdrage aan constitutionele ontwikkeling, de versterking van onafhankelijke rechtspraak, de vergroting van de toegang tot recht en de verbetering van wetgeving en wetshandhaving. Ten vierde het vergroten van de effectiviteit van bestuur, onder meer door civil service reform, decentralisatie en het vergaren van informatie voor planning en beleid. Tenslotte vredesopbouw vooral gericht op de heropbouw van een samenleving na een gewapend conflict. Ruwweg kan een onderscheid worden gemaakt tussen drie soorten activiteiten: 1) activiteiten gericht op het voorkomen van conflicten,
2) activiteiten die tot doel hebben bij te dragen aan het oplossen van een conflict en 3) interventies die beogen in een post-conflict situatie het fragiele vredesproces te consolideren.

unquo

Op pagina 85 dient de tabel "Opbouw verplichtingen en uitgaven vanaf de vorige ontwerpbegroting" te worden vervangen door onderstaande tabel:


Figure

Image file Object #0006. with height 2.05" and width 7.48"


Het bedrag dat beschikbaar is voor het delegeerbare programma Mensenrechten, Vredesopbouw en Goed Bestuur is fors toegenomen. De toename is het gevolg van enerzijds de eerder beschreven grondslagverbreding (toevoeging vredesopbouw) en anderzijds een intensivering van bestaande programma's voor goed bestuur. Een toename is met name te zien in de programma's voor goed bestuur in Bolivia, Jemen, Mali, Mozambique, Uganda en Zambia, Zuid Afrika en de Palestijnse Gebieden.

Op pagina 86 dient de tabel "De onderverdeling in artikelonderdelen" te worden vervangen door onderstaande tabel:


Figure

Image file Object #0019. with height 1.01" and width 6.27"



2. Op pagina 86 dient de eerste zin t.a.v. de grondslag van artikel 09.04 Noodhulp te worden vervangen door de zin: "Op dit artikel worden verplichtingen en uitgaven verantwoord die betrekking hebben op humanitaire hulp en eerste aanzetten tot rehabilitatie."

Op pagina 87 dient de tabel "Opbouw verplichtingen en uitgaven vanaf de vorige ontwerpbegroting" m.b.t. artikel 09.04 Noodhulp te worden vervangen door:


Figure

Image file Object #0007. with height 1.93" and width 7.48"


De weergegeven mutaties zijn grotendeels het gevolg van twee verschuivingen. In de eerste plaats worden m.i.v. 2000 activiteiten op het terrein van vredesopbouw niet langer gefinancierd uit het budget voor noodhulp, maar uit het budget voor het programma "mensenrechten, vredesopbouw en goed bestuur" (artikel 09.03). In de tweede plaats is besloten om, m.u.v. het aandeel MFO's, het volledig beschikbare ODA-budget voor Zuidoost Europa ad NLG 402 mln voorlopig als één geheel weer te geven onder artikelonderdeel 15.01.04 (Reservering Wederopbouw Zuidoost Europa). Het gereserveerde bedrag voor Bosnië, dat was ondergebracht onder artikel 09.04 (noodhulp), is derhalve overgebracht naar artikelonderdeel 15.01.04.

Als gevolg van bovengenoemde verschuivingen wijzigt de tabel "Onderverdeling naar artikelonderdelen" op pagina 88 als volgt.


Figure

Image file Object #0008. with height 1.01" and width 6.27"



3. Op pagina 93 dient de tabel "Opbouw verplichtingen en uitgaven vanaf de vorige ontwerpbegroting" m.b.t. artikel 12.01 "Milieubeleid in Ontwikkelingslanden" te worden vervangen door onderstaande tabel:


Figure

Image file Object #0009. with height 2.30" and width 7.48"


De toename met NLG 36,5 mln van het begrotingsbedrag voor artikel 12.01.01 "Landenprogramma's met betrekking tot milieu" is een gevolg van intensivering van de programma's in een aantal 17+3 landen en milieulanden. Toenames zijn met name te zien in de programma's in Bangladesh, Burkina Faso, Mozambique, Palestijnse Gebieden en in de milieulanden Brazilië, Ecuador, Senegal, China en Nepal.

De tabel "Onderverdeling naar artikelonderdelen" op pagina
93 dient te worden vervangen door:


Figure

Image file Object #0018. with height 1.30" and width 6.27"



4. Op pagina 99 en 100 dient de tabel "Opbouw verplichtingen en uitgaven vanaf de vorige ontwerpbegroting" m.b.t. artikel 13.05 "Medefinanciering van Projecten van Particuliere Organisaties" als volgt te worden gewijzigd:


Figure

Image file Object #0012. with height 1.94" and width 7.48"


De toename van het budget voor het
medefinancieringsprogramma (artikelonderdeel 13.05.01) met NLG 46,6 mln vloeit voort uit de toerekening van 10 procent van de groei van het ODA budget, als gevolg van de BNP-groei en -herberekening. Van deze toename wordt NLG 40,2 mln besteed op de Balkan. Als gevolg van deze wijziging dient de tabel "onderverdeling naar artikelonderdelen" als volgt te worden gewijzigd:


Figure

Image file Object #0013. with height 1.59" and width 6.27"




5. Op pagina 103 dient de tabel "opbouw verplichtingen en uitgaven vanaf de vorige ontwerpbegroting" m.b.t. artikel 13.07 "Gemeente-initiatieven en Kleine Plaatselijke Activiteiten" als volgt te worden gewijzigd:


Figure

Image file Object #0014. with height 2.32" and width 7.48"


Het artikel 13.07 Gemeente-initiatieven en Plaatselijke Activiteiten dient te worden opgehoogd als gevolg van de motie Dijksma, ingediend bij de begrotingsbehandeling 1998. Het gaat hier om een structurele verhoging met NLG 0,5 mln ten opzichte van 1998.


6. Op pagina 105 dient de tabel "opbouw verplichtingen en uitgaven vanaf de vorige ontwerpbegroting" m.b.t. artikel 13.08 "Landenprogramma's met betrekking tot sociale ontwikkeling" als volgt te worden gewijzigd:


Figure

Image file Object #0015. with height 2.32" and width 7.48"


De toename met NLG 21,5 mln is het gevolg van de sectorkeuzes die in het kader van het nieuwe landenbeleid door de ontvangende overheden zijn gemaakt, waarbij vaak concentratie plaatsvindt op sociale ontwikkeling. De stijging treedt vooral op in de programma's in de 17+3 landen, waar de betreffende programma's stijgen of op zijn minst op hetzelfde niveau blijven.



7. Op pagina 122 en 123 dient de tabel "opbouw verplichtingen en uitgaven vanaf de vorige ontwerpbegroting" m.b.t. artikel 14.08 "Landenprogramma met betrekking tot onderwijs & cultuur" als volgt te worden gewijzigd:


Figure

Image file Object #0016. with height 2.06" and width 7.48"


De daling van beschikbare middelen voor artikel 14.08 met NLG 18,5 mln is een gevolg van versnelde afbouw in de exitlanden. In de 17+ 3 landen treden verschuivingen op, waarbij met name in Bangladesh, Bolivia, India en Zambia het budget voor onderwijs en cultuur toeneemt en in Jemen, Vietnam, Zuid Afrika en de Palestijnse Gebieden sprake is van een afname.

De tabel op pagina 123 met de onderverdeling over de drie onderdelen dient als volgt te worden gewijzigd:


Figure

Image file Object #0017. with height 1.02" and width 6.27"



8. Op pagina 127 dient de tabel "opbouw verplichtingen en uitgaven vanaf de vorige ontwerpbegroting" m.b.t. artikel 15.01 "Macro-economische steun en schuldenbeleid" als volgt te worden gewijzigd:


Figure

Image file Object #0020. with height 1.93" and width 7.48"


Het artikelonderdeel m.b.t. non-sectorale programmahulp neemt toe met NLG 20 mln als gevolg van een verschuiving richting non-sectorale macro-economische steun in met name de 17+3 landen.

Het artikelonderdeel voor schuldverlichting neemt toe met NLG 184,3 mln. Deze toename wordt verklaard doordat het saldo van de overige wijzigingen in de ontwerpbegroting wordt gecompenseerd met een verhoging van dit artikelonderdeel. De verdere toename in latere jaren wordt verklaard doordat de vrije ruimte die ontstaat als gevolg van verwachte groei van het totaal aan ODA-middelen vooralsnog wordt toegevoegd aan dit artikelonderdeel.

De reservering op artikelonderdeel "Kosovo/Wederopbouw Zuid-Oost Europa" wordt teruggebracht tot het bedrag van NLG 402 mln dat daarvoor is gereserveerd n.a.v. de brief van de Minister van Buitenlandse Zaken en de Minister voor Ontwikkelingssamenwerking omtrent de inzet van het OS-instrumentarium in Zuidoost Europa d.d. 8 november jl. (kenmerk DEU-610/99). Het proportionele MFO-aandeel hiervan (NLG 40,2 mln) is ondergebracht bij artikel 13.05 Medefinanciering van projecten van particuliere organisaties.

Als gevolg van deze wijzigingen dient de tabel "Onderverdeling naar artikelonderdelen" m.b.t. artikel 15.01 op pagina
128 als volgt te worden gewijzigd:


Figure

Image file Object #0001. with height 1.30" and width 6.27"



9. Op pagina 132 dient de tabel "opbouw verplichtingen en uitgaven vanaf de vorige ontwerpbegroting" m.b.t. Artikel 15.05 "Hulp aan Suriname" als volgt te worden gewijzigd:


Figure

Image file Object #0022. with height 2.05" and width 7.48"


De verlaging met NLG 48,8 mln is het gevolg van de voortdurende committeringsstop voor Suriname.



10. Op pagina 159 dient de tabel "opbouw verplichtingen en uitgaven vanaf de vorige ontwerpbegroting" m.b.t. artikel 18.01 "Landenprogramma's met betrekking tot economische ontwikkeling, werkgelegenheid en regionale ontwikkeling" als volgt te worden gewijzigd:


Figure

Image file Object #0023. with height 1.91" and width 7.48"


Omdat als gevolg van het proces van sectorkeuze in het kader van het nieuwe landenbeleid relatief veel wordt afgebouwd in de sectoren m.b.t. economische ontwikkeling, werkgelegenheid en regionale ontwikkeling wordt het beschikbare bedrag verlaagd met NLG 75, 7 mln. Dit is met name het gevolg van snelle afbouw in Bangladesh, Bolivia, India, Mali, Zambia, Zuid-Afrika en de afbouwlanden.

De Minister van Buitenlandse Zaken

De Minister voor Ontwikkelingssamenwerking

Deel: ' Nota Wijziging Ontwerpbegroting 2000 BUZA '




Lees ook