Openbaar Ministerie

Den Haag, 21 maart 1999

OM verscherpt aanpak handhaving leerplichtwet

In het vorige maand gepresenteerde jaarplan 1999 gaf het Openbaar Ministerie (OM) prioriteit aan de aanpak van jeugdcriminaliteit. Een van de pijlers van dat beleid was een verscherping van de handhaving van de Leerplichtwet. Die verscherpte aanpak heeft nu vorm gekregen in een nieuwe aanwijzing met bijbehorende richtlijn. Het College van procureurs-generaal, de landelijke leiding van het OM, komt daarin met een uniforme lijn voor de strafrechtelijke afdoening van spijbelzaken. Daarnaast zal het OM in het overleg met de gemeenten en de leerplichtambtenaren bevorderen dat de registratie van en melding van schoolverzuim consequenter en zorgvuldiger gaat geschieden.

Vervolging

Het OM maakt bij de vervolgingsbeslissing onderscheid tussen de volgende drie soorten spijbelen.
a. absoluut verzuim Bij deze vorm van verzuim staat een leerplichtige in het geheel niet bij een school ingeschreven. Als dat komt omdat hij of zijn thuis wordt gehouden, zal het OM steeds een van de ouders dagvaarden. De eis ter zitting zal dan minimaal een geldboete zijn van -f 500,-. Als de verdachte al een keer eerder voor hetzelfde feit is gestraft, wordt de eis bij de kantonrechter minimaal een week voorwaardelijke hechtenis en een geldboete van
-f1.000,-.

b. luxe verzuim Van luxe verzuim is sprake als een leerling zonder toestemming buiten de schoolvakanties om op vakantie gaat. De ouder verantwoordelijk voor het verzuim moet wat het OM betreft een transactie betalen van -f 100,- per kind per verzuimde dag met een maximum van -f 500,-. Bij verzuim van meer dan twee weken moet de ouder voor de rechter verschijnen. Dat geldt ook voor ouders die in herhaling zijn vervallen.

c. signaalverzuim Signaalverzuim is spijbelgedrag dat vaak verband houdt met problemen op school die op hun beurt voortvloeien uit problemen in de gezinssituatie of van andere aard. Per arrondissement zal het Om met de leerplichtambtenaren afspreken wanneer deze een zaak aan het OM moet melden. Dat zal in ieder geval gebeuren als het verzuim zich over een periode van meer dan twee maanden heeft uitgestrekt. Die periode van twee maanden geeft de leerplichtambtenaar de mogelijkheid om een vrijwillige oplossing te regelen, al dan niet in samenwerking met de Raad voor de Kinderbescherming.
Scholieren tussen de 12 en 18 worden in beginsel vervolgd als een groot deel van de reden van het verzuim aan hen is toe te rekenen. Ook de ouders worden vervolgd als die zelf ten dele verantwoordelijk zijn voor het spijbelen, bijvoorbeeld omdat ze afspraken met de school of de leerplichtambtenaar niet zijn nagekomen.

Bij signaalverzuim zal de officier van justitie tegen de ouder een geldboete van minimaal -f 250,- eisen. Voor de scholier ligt een taakstraf in de rede. Bij voorkeur zal de officier de rechter vragen de zaak aan te houden of een voorwaardelijke straf op te leggen als daarmee de spijbelaar nog over de streep kan worden getrokken.

Leerplichtofficier

Per parket wordt een officier van justitie speciaal met leerplichtzaken belast. Deze doet de leerplichtzittingen en maakt namens het OM de beleidsafspraken op het gebied van de handhaving van de Leerplichtwet. Deze taak zal vaak terecht komen bij een jeugdofficier op het parket.

Taakstraf

Het OM zal bevorderen dat de raad voor de Kinderbescherming op landelijk niveau een specifiek op schoolverzuim gerichte taakstraf ontwikkelt, zowel voor ouders als voor de kinderen. Normaal gesproken moet een veroordeelde een vrijheidsstraf ondergaan als de taakstraf mislukt. Het Om is echter van mening dat bij leerplichtzaken beter kan worden gekozen voor huisarrest buiten de schooluren, weekend- of vakantiedetentie of een cursus binnen een gesloten setting waar pedagogische doelstellingen voorop staan.

Registreren en melden van verzuim

Goede handhaving van de Leerplichtwet kan pas echt als de scholen het verzuim aan de leerplichtambtenaar melden. Het is aan het bestuur en de leerplichtambtenaar om te controleren of de verzuimregistratie goed wordt bijgehouden. Op dit moment laat die controle nog te wensen over. Door de leerplichtambtenaren wordt het uitvoeren van deze controles onwenselijk geacht, omdat ze ook andersoortige contacten met de schoolhoofden moeten onderhouden. Deze dubbele pet komt het werk van de leerplichtambtenaar niet ten goede. Het OM zal proberen te bevorderen dat in afstemming met de Onderwijsinspectie controle plaatsvindt van de verzuimregistratie door een onafhankelijk opsporingsambtenaar, niet zijnde de leerplichtambtenaar. In die overleggen zal het OM ook benadrukken dat het verzuim steeds moet worden gemeld.

Leerplichtambtenaren

Slechts een derde van de leerplichtambtenaren bezit opsporingsbevoegdheid. De indruk bestaat dat het opmaken van proces-verbaal te vaak achterwege blijft omdat de ambtenaar geen opsporingsbevoegdheid bezit. De leerplichtambtenaar moet dan de hulp inroepen van een derde, vaak een politieman. Het OM zal er bij het bestuur op aandringen dat er een sluitend net van leerplichtambtenaren met opsporingsbevoegdheid moet komen.

Deel: ' OM verscherpt aanpak handhaving leerplichtwet '




Lees ook