Onderwijsraad doet voorstel voor publiceren schoolkwaliteit

Datum: 26 oktober 1999

ONDERWIJSRAAD DOET VOORSTEL VOOR VERANTWOORD PUBLICEREN OVER SCHOOLKWALITEIT

De overheid is verantwoordelijk voor het publiceren van schoolgegevens die aangeven of een school de wettelijk vastgelegde doelstellingen bereikt. Een geschikt middel hiervoor is een kwaliteitskaart zowel voor basisscholen als voor scholen voor voortgezet onderwijs. De scholen zelf zijn verantwoordelijk voor publicatie van andere belangrijke kwaliteitsgegevens in hun schoolgids. Zij zullen daarin ook de gegevens van een kwaliteitskaart moeten publiceren. De overheid moet voorkomen dat door ongewenste effecten van publicatie van schoolgegevens oneerlijke concurrentie tussen scholen ontstaat. Dit stelt de Onderwijsraad in een vandaag uitgebracht advies.

Het advies van de Onderwijsraad met de titel Schoolkwaliteit in beeld. Voorstellen voor een verantwoorde openbaarmaking van gegevens over de kwaliteit van scholen is uitgebracht op verzoek van staatssecretaris Adelmund van Onderwijs. Achtergrond van de adviesaanvraag is de toegenomen belangstelling van ouders, scholen en de overheid voor de kwaliteit van het onderwijs. In het advies gaat de Raad in op de verantwoordelijkheidsverdeling bij het publiceren van schoolgegevens en op de vraag welke gegevens beschikbaar moeten zijn. Ook wordt aangegeven hoe publicatie op een verantwoorde manier kan plaatsvinden.

Publicatie door de overheid
De rijksoverheid, scholen en in toenemende mate ook ouders zijn geïnteresseerd in de opbrengstgegevens van scholen. Deze gegevens zijn in principe meetbaar en vergelijkbaar. Het gaat om gegevens over doeltreffendheid (bijvoorbeeld het percentage geslaagde leerlingen), of over doelmatigheid (het percentage zittenblijvers of voortijdig schoolverlaters). De Raad acht het openbaar maken van deze gegevens een goede zaak. Dit behoort tot de taak van de overheid, voortvloeiend uit de algemene opdracht tot zorg voor het onderwijs. Daarbij dient de overheid wel gegevens te publiceren over de ‘toegevoegde waarde' van scholen, dat wil zeggen over wat de school toevoegt aan het beginniveau van leerlingen. Op die manier wordt voorkomen dat scholen met veel achterstandsleerlingen bij voorbaat als ‘slechte scholen' uit de bus komen. Een kwaliteitskaart, zoals de inspectie die nu voor het voortgezet onderwijs hanteert, is hiervoor een goed instrument. Er zou zowel voor het basis- als het voortgezet onderwijs een kaart gemaakt moeten worden.

Ongewenste effecten bestrijden
Uit een in opdracht van de Onderwijsraad uitgevoerd onderzoek blijkt wel dat er negatieve kanten aan het publiceren van opbrengstgegevens zitten. Ervaringen in Engeland en Frankrijk leren dat scholen bijvoorbeeld leerlingen weren die het gemiddelde omlaag zouden kunnen halen. Ook concurreren ze met elkaar om de beste leerlingen binnen te halen. Scholen zijn geneigd zich sterker te richten op de examenvakken waarover wordt gepubliceerd. Om deze negatieve effecten te bestrijden is het volgens de Raad vooral noodzakelijk de toegevoegde waarde van een school in beeld te brengen. Daarvoor moet allereerst het beginniveau van een leerling vastgesteld worden. In de toekomst kan dit voor de basisschool gedaan worden door een voortoets af te nemen bij kinderen vóór groep drie. De gegevens die over alle individuele leerlingen worden verzameld bij een toets aan het einde van groep acht, zoals de Raad heeft voorgesteld in het recente advies Zeker Weten, kunnen tevens gebruikt worden om het beginniveau voor iedere leerling in het voortgezet onderwijs aan te geven. Zolang deze gegevens er nog niet zijn, kan gewerkt worden met correcties voor de basisscholen op achtergrondkenmerken (sociaal-economische status en etnische achtergrond van leerlingen) en voor voortgezet onderwijs op basis van een mix van basisschooladviezen en achtergrondkenmerken.

Betrouwbare gegevens
Het spreekt voor zich dat de gepubliceerde gegevens betrouwbaar moeten zijn. Op dit punt valt het een en ander te verbeteren. Scholen moeten op een systematische, eenduidige manier gegevens verzamelen, en zouden de gegevens die de inspectie over hen verzamelt, moeten kunnen checken. Ook meerjarencijfers over schoolopbrengsten kunnen toevallige schommelingen corrigeren.

Publicatie door de scholen
De school zelf is verantwoordelijk voor het openbaar maken van gegevens over het bereiken van schoolspecifieke doelen. Hiervoor is de schoolgids een geschikt medium. Het gaat bijvoorbeeld om de sfeer op school of hoe de school de individuele begeleiding van leerlingen aanpakt. Daarnaast zouden scholen de gegevens van een kwaliteitskaart verplicht moeten opnemen in de schoolgids. Ook dit is immers belangrijke informatie voor ouders en leerlingen. Ten slotte zal bij de evaluatie van de schoolgids bekeken moeten worden of er aanvullende voorschriften nodig zijn, aldus de Raad.

Deel: ' Onderwijsraad doet voorstel voor publiceren schoolkwaliteit '




Lees ook