Ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Postbus 20018
2500 EA Den Haag
uw brief van

uw kenmerk

ons kenmerk
DN. 2003/420
datum
18-02-2003

onderwerp
Ontwerplijst met Habitatrichtlijngebieden voor afrondende aanmelding bij Europese Commissie
TRC 2003/1212

bijlagen
1

Geachte Voorzitter,

Hierbij doe ik u informatie toekomen met betrekking tot een voorstel voor de afrondende aanmelding van de Nederlandse bijdrage aan de Europese lijst van Habitatrichtlijn-gebieden, de zogenoemde communautaire lijst. De Europese Commissie heeft kenbaar gemaakt uiterlijk in april 2003 een definitief Nederlands voorstel voor deze lijst van gebieden te willen ontvangen. Hiermee kan de Nederlandse bijdrage aan Natura 2000, het Europees netwerk van beschermde natuurgebieden, worden afgerond. De bijdrage in de vorm van de Vogelrichtlijngebieden is nagenoeg afgerond. Bijgaande ontwerplijst met gebieden is vastgesteld in de Ministerraad van 14 februari jongstleden. Met deze lijst van gebieden wordt in voldoende mate tegemoetgekomen aan de verwachtingen van de Europese Commissie. Voor alle habitattypen en soorten waarvoor Nederland verantwoordelijk is, worden juist voldoende gebieden aangemeld. Alvorens de lijst definitief vast te stellen in het kabinet wil ik eerst de reactie van betrokkenen vernemen. Hiertoe worden de ontwerplijst met gebieden, de onderbouwing en de kaarten van de gebieden van 19 februari tot en met 18 maart 2003 ter inzage gelegd. Ten einde u adequaat te informeren, volgt hieronder een korte toelichting op de volgende onderwerpen: 1. wat vraagt de Habitatrichtlijn van Nederland; 2. voorbereiding van aanmelding;
3. hoofdlijnen van de selectie;
4. welke gebieden op de ontwerplijst.

datum
18-02-2003

kenmerk
DN. 2003/420

bijlage

1. wat vraagt de Habitatrichtlijn van Nederland? De Europese Habitatrichtlijn heeft als doel de biodiversiteit in de Europese Unie in stand te houden. Meer specifiek richt deze richtlijn zich op de instandhouding van natuurlijke habitats en de wilde flora en fauna op het Europese grondgebied. Een belangrijk middel om deze doelen te bereiken, is het aanwijzen van Habitatrichtlijngebieden door de lidstaten. Deze gebieden dienen dan vervolgens beschermd en beheerd te worden. Het aanwijzingstraject bestaat uit drie stappen: 1. aanmelding van de gebieden in Brussel (april 2003), in de vorm van een database met gebiedsinformatie en kaarten; 2. vaststellen van de communautaire lijst van gebieden door de Europese Commissie, met instemming van de lidstaten; 3. definitieve aanwijzing van de Nederlandse Habitatrichtlijngebieden door de minister van LNV. Nederland heeft tot nu toe (in 1996 en 1998) reeds 76 gebieden aangemeld in Brussel voor de communautaire lijst van Habitatrichtlijngebieden. De aanmeldingen tot nu toe zijn door de Europese Commissie op basis van een rapportage van het European Topic Centre (ETC) tijdens zogenoemde Atlantische biogeografische seminars beoordeeld.
Daaruit is gebleken dat Nederland voor een aantal typen natuurlijke habitats en voor vrij veel soorten onvoldoende gebieden heeft aangemeld én dat voor een aantal typen en soorten aanvullingen in de database nodig zijn. Dit betreft ook habitattypen en soorten waarvoor Nederland een bijzondere verantwoordelijkheid heeft (onder meer de zogeheten prioritaire habitats en soorten).
Brussel verwacht van Nederland dat:
+ de database van de aangemelde gebieden (inclusief de bij te voegen kaarten) volledige en ge-update informatie bevat; + voor een aantal habitattypen en soorten gebieden uitgebreid worden dan wel dat aanvullende gebieden aangemeld worden. In aanvulling op de conclusies van de biogeografische seminars heeft de Europese Commissie in een afzonderlijke notitie recent aangegeven dat vaargeulen een onlosmakelijk onderdeel vormen van het habitattype 'estuaria'.
2. voorbereiding van aanmelding
Vanuit de gedachte dat Brussel vraagt om een wetenschappelijk goed onderbouwde lijst en vanuit de gedachte om tot een zo compact mogelijke, doch volledige, afronding van de lijst te komen, heb ik Alterra gevraagd om op basis van de best beschikbare informatie met een conceptvoorstel te komen. Tevens zijn de criteria voor selectie en begrenzing van de gebieden nader uitgewerkt. Hierbij zijn betrokken de uitkomsten van de Atlantische biogeografische seminars en relevante andere Brusselse informatiebronnen. Om tot een coherente, afrondende en door Brussel alsmede betrokkenen niet weerlegbare lijst te komen, zijn tevens de gebieden die al eerder in Brussel zijn aangemeld opnieuw beoordeeld.
Nieuwe kennis met name wat betreft verspreiding en inzicht in plantengemeenschappen is sinds de eerdere aanmelding beschikbaar gekomen. Dit geldt ook voor wat betreft de verspreiding van soorten.
3. hoofdlijnen van de selectie
selectiemethodiek
De ontwerplijst van gebieden is totstandgekomen na een zorgvuldige selectie, op basis van ecologische criteria. Deze selectiecriteria zijn gebaseerd op de Habitatrichtlijn en op de nadere invulling die daaraan door de Commissie in Europees verband is gegeven. De selectiecriteria zijn in twee stappen toegepast. Ten eerste: voor ieder habitattype en voor iedere soort waarvoor Nederland een verantwoordelijkheid heeft, die op de zogenoemde referentielijst staan, zijn de belangrijkste gebieden geselecteerd. Voor prioritaire habitattypen en prioritaire soorten wordt een hoger aantal gebieden gehanteerd dan voor niet-prioritaire typen en soorten. In de tweede stap is vastgesteld of daarmee voldoende oppervlakte per habitattype of soort wordt aangemeld. De norm hiervoor verschilt per habitattype en per soort, afhankelijk van de mate waarin de soort onder druk staat en de mate waarin bescherming nodig is. Bovendien is bekeken of de geografische spreiding over Nederland evenwichtig is en of er voldoende wordt aangesloten bij Natura 2000 gebieden over de grens. De gehanteerde selectiemethode betekent dat één gebied voor meerdere habittattypen en/of soorten het belangrijkste gebied kan zijn. In de regel geldt ook dat niet alle gebieden waar deze habitattypen en soorten voorkomen worden voorgesteld als Natura 2000 gebied.
Bij de begrenzing van de gebieden is scherp gekeken naar het voorkomen van de waarden waarvoor het gebied wordt geselecteerd of aangemeld en de mate waarin een bijdrage kan worden geleverd aan voldoende oppervlak. Verder is de begrenzing zoveel mogelijk aangepast aan de bestaande begrenzingen van beschermde natuurmonumenten, bestaande Vogelrichtlijngebieden, Ecologische hoofdstructuur en eigendomssituatie van terreinbeherende organisaties.
keuzes bij de selectie
Ten opzichte van de eerdere aanmeldingen is in het bijzonder het inzicht in het voorkomen en de kwaliteit van habitattypen en leefgebieden van de soorten verbeterd. Voor een aantal soorten (onder andere Zeggekorfslak) zijn pas sinds de vorige aanmeldingen verspreidingsgegevens bekend geworden.
Op basis van de Habitatrichtlijn en de daarop gebaseerde jurisprudentie dient de selectie van gebieden gebaseerd te zijn op ecologische criteria. Dit betekent dat bij de selectie strikt genomen geen ruimte voor een afweging tussen ecologische en sociaal-economische belangen bestaat.
Voor een aantal habitattypen en soorten is er keuze omdat er voldoende gebieden van vergelijkbare kwaliteit en areaal ('belangrijkste gebieden') zijn. Dit betekent dat er meer mogelijkheden zijn om een voldoende dekkingspercentage en voldoende geografische spreiding te verkrijgen. Dit geldt bijvoorbeeld voor het habitattype droge heide en voor het habitattype Eikenhaagbeukenbossen. Met het oog op een zo compact mogelijke lijst van gebieden, is waar mogelijk in deze gevallen tevens de keuze gemaakt om een gebied te kiezen dat ook om andere redenen al geselecteerd is.
Voor een aantal habitattypen en soorten is er voor gekozen om géén afzonderlijke gebieden te selecteren, maar om reeds aangemelde gebieden zodanig te begrenzen dat voldoende oppervlak wordt verkregen. Voor een aantal habitattypen en soorten is geen keuzeruimte omdat slechts één of twee gebieden in Nederland zijn waar het type of de soort voorkomen.
4. welke gebieden op de ontwerplijst?
Op de ontwerplijst staan 134 gebieden, waaronder 56 nieuwe gebieden. De al eerder aangemelde gebieden zijn soms uitgebreid, sommige gebieden zijn kleiner geworden en 4 gebieden staan niet meer op de lijst.
Hectares
+ Het totale areaal van Habitatrichtlijngebieden wordt 741.465 ha (een toename van 46.417 ha).
+ Uitbreiding van al eerder aangemelde gebieden: 70.545 ha. + Areaal van nieuwe gebieden: 24.836 ha. + Areaal van (delen) van gebieden die afvallen: 48.965 ha. Gebiedsomschrijvingen
+ De uitbreiding van de gebieden betreft vooral de Rijkswateren. De vaargeulen van de Waddenzee, Noordzeekustzone en de Westerschelde zijn aan de aanmelding toegevoegd. De Veluwe is uitgebreid met de militaire terreinen.
+ De nieuwe gebieden betreffen vooral gebieden voor karakteristieke Nederlandse typen natuurlijke habitats en soorten, zoals natte heides en blauwgraslanden en voor soorten als de noordse woelmuis, waar Nederland een bijzondere verantwoordelijkheid voor heeft. + Voor een aantal gebieden is op basis van de best beschikbare informatie de begrenzing aangepast én zijn de gebieden kleiner gemaakt.
+ Vier gebieden vallen af omdat de habitattypen waarvoor deze gebieden aangemeld waren hier niet in voldoende mate van instandhouding aanwezig zijn.
Overlap met Vogelrichtlijn e.a.
+ 640.086 ha Habitatrichtlijngebieden vallen samen met Vogelrichtlijngebied.
+ Voor de Rijkswateren is de overlap met de Vogelrichtlijngebieden meer dan 95%, voor het land ligt dit percentage op ongeveer 75%. De overlap met de Ecologische Hoofdstructuur is groter dan 95%.

De rechtsgevolgen voor de burger zijn dat de waarden toereikend beschermd en beheerd moeten worden. Door de grote samenloop met de Ecologische Hoofdstructuur geeft dat als regel geen extra gebruiksbeperking. Vanwege de zogenaamde externe werking zijn er, bijvoorbeeld met betrekking tot de ammoniakinvloeden, problemen te verwachten voor grondgebruikers. Ik ben bezig die problemen te inventariseren en te verhelderen.

Erop vertrouwend u voldoende te hebben geïnformeerd,

De minister van Landbouw, Natuurbeheer
en Visserij,

dr. C.P. Veerman

Bijlage:
Kaart ontwerplijst aan te melden Habitatrichtlijngebieden (PDF-formaat, 488 Kb)

Voor downloaden van PDF-bestanden: Zie het origineel http://www.minlnv.nl/infomart...2003/par03037.htm .

---

Deel: ' Ontwerplijst met Habitatrichtlijngebieden voor afrondende aanmelding.. '




Lees ook