PERSBERICHT, 22 april 1999

(Ver)nieuw(end) lab voor zoetwater-onderzoekers

NIJMEGEN - Verhuisbare klimaatkamers en de nieuwste technieken: dinsdagmiddag 27 april gaat er een nieuw laboratorium open in Nijmegen. De zoetwaterbiologen aldaar krijgen hun eigen moleculair-ecologisch lab, een investering van in totaal f 900.000,-. Waterlelies en de evolutie van hun keverachtige bewoners, de routes van watersoorten na de laatste ijstijd, het reizen van soorten 'per rivier' en de watervrees van uiterwaardplanten zijn onderwerp van studie. Zoetwaterbiologie is één van de vijf speerpunten van het onderzoek van de Katholieke Universiteit Nijmegen. Met het Nederlands Instituut voor Oecologisch Onderzoek (NIOO) werken de Nijmegenaren samen in het Nederlands Onderzoekcentrum Stroomgebieden (NOS), en binnenkort met een groeiend aantal andere groepen. Samen slechten ze tot voor kort onoplosbare problemen.

"De moleculair-ecologische benadering is nieuw voor zoetwaterplanten en -dieren," vertelt de Nijmeegse ecoloog Joop Ouborg. Het moleculair-ecologisch laboratorium gebruikt kenmerken van het DNA als gereedschap voor onderzoek in de ecologie. Een plant, een dier en een bacterie bezitten allemaal erfelijk materiaal. Rivieren verspreiden bijvoorbeeld zaden van planten en hoe komt een onderzoeker nu achter de oorsprong van een plant die groeit langs zo'n rivier? Het DNA zorgt voor uitkomst: "Met moleculaire technieken kunnen we tot nu toe technisch onoplosbare ecologische vragen aanpakken. Dit levert een ware stroomversnelling op in het onderzoek." Het lab is ook belangrijk bij kwesties als: wie is de vader en wie de moeder van dit dier en hoe groot is één individu bij planten die zich niet vermeerderen via zaad maar via 'stekjes'?

In het nieuwe lab van het Nijmeegse Centrum voor Zoetwaterbiologie (CZB) lopen ongeveer tien onderzoekers rond. De automatische sequencer is een topstuk in het lab. Dit dure apparaat kan tot tweeduizend monsters aan per dag. Van ieder monster leest de sequencer het 'DNA-boek', zodat de onderzoeker precies weet om welk stukje DNA het gaat. Naast het moleculaire instrumentarium bevat de ruimte ook klimaatkamers voor het uitvoeren van proeven onder vastgestelde omstandigheden: licht, temperatuur en vochtigheid met name. Bij zo'n 'klimaat' zijn effecten van een overstromende en vervuilde rivier op de oeverbewoners nauwkeurig te toetsen. De zoetwaterbiologen werken samen met wetenschappers van andere Nijmeegse groepen, het Nederlands Instituut voor Oecologisch Onderzoek, het CPRO-DLO en het IHE in Delft.

Het laboratorium kan rekenen op belangstelling uit het buitenland. Onderzoeker Joop Ouborg: "Uit Zwitserland, Zweden, de Filippijnen en Portugal kloppen ze bij ons aan voor hulp bij het 'ontwikkelen van microsatellieten'. Niet veel labs hebben dat in huis, namelijk." Microsatellieten zijn kleine stukjes DNA met een heel simpel motiefje. Het kan bijvoorbeeld een afwisseling van de twee eenheden 'G' en 'A' zijn: GAGAGAGAGA enzovoorts. Ieder individu heeft zijn eigen versie van de microsatellieten en geeft zo zijn 'vingerafdrukken' prijs. Ouborg verklaart: "Het opzetten van dit onderzoek is een lang, kostbaar en technisch veeleisend proces, maar het is absoluut essentieel voor ons werk."

Z.O.Z.

Het programma van de feestelijke opening:

14.00 uur Koffie/thee

14.30 uur Prof.dr. C.W.P.M. Blom: Zoetwaterbiologie geprofileerd!
14.50 uur Dr. E.J.W. Visser: Biocommunicatie en adaptatie aan inundatie

15.10 uur Dr. N.J. Ouborg: Moleculaire oecologie van dispersie
15.30 uur Dr. M.J.R. Klaassen: Waterplanten en watervogels
15.50 uur: Officiële opening door drs. P.J.M. Timmermans, bestuur van de Faculteit NWI

16.00 uur Rondleiding

16.30 uur Receptie

Locatie:
Universeel Laboratorium, Collegezaal IV
Campus b-faculteiten Katholieke Universiteit Nijmegen Toernooiveld 1

6525 ED Nijmegen

Deel: ' Opening nieuw lab voor zoetwater-onderzoekers in Nijmegen '




Lees ook