persbericht

aan de molukse gemeenschap in nederland

een oproep tot verzoening

nederland, september 1999

beste lotgenoten, landgenoten,

ruim 300 jaar geleden raakten in de molukken christenen en moslims met elkaar slaags. er vielen honderden doden. niet de religieuze tegenstellingen, niet de etnische verscheidenheid lagen hieraan ten grondslag, maar de strijd tussen de koloniale machthebbers, portugal en holland, om het monopolierecht op de specerijenhandel. list, bedrog, manipulatie en het kapitaal waren de pionnen in dit bloedig spel; zo werden de verschillen, die bestonden tussen religies en etnische bevolkingsgroepen, gebruikt om de bewoners van maluku tegen elkaar uit te spelen.
de drie daaropvolgende eeuwen waren vervuld van verbroedering, lotsverbondenheid en harmonie. tegenstellingen waren er ook. bewoners verschilden immers in afkomst en godsdienst van elkaar. en dagelijkse conflicten tussen marktlieden, tussen wijken, tussen straatbendes, en tussen dorpen kwamen uiteraard ook voor. desalniettemin kon zich niemand het volgende scenario voorstellen.
januari 1999, een alledaags conflict tussen twee mannen in de buitenwijk batumerah loopt uit op een ware broederstrijd. honderden mensen komen om het leven, duizenden raken gewond. het conflict waaiert over naar omringende eilanden. april 1999, de hel breekt los op de kei-eilanden. juli 1999, de situatie op ambon escaleert.
de bevoordeelde koloniale machthebbers, holland en portugal, zijn het deze keer niet. wel creëerde de 'orde baru' haar eigen bevoordeelde groepen: javaanse generaals, buginese generaals, molukse generaals, balinese generaals, menadonese generaals. zij belijden het hindoeïsme, de islam en het christendom. macht en rijkdom zijn niet gebonden aan religie of etniciteit. boosdoeners zijn de armoede en sociale onrechtvaardigheid die indonesië teisteren. democratie is afwezig, culturele diversiteit wordt ontkend. adatrechten zijn vertrapt, natuurlijke rijkdommen verkwanseld. aan schending van mensenrechten lijkt geen einde te komen. de ontwikkeling van het maatschappelijk middenveld of 'civil society' wordt belemmerd en onmogelijk gemaakt.
honderdduizenden studenten in indonesië eisen al jarenlang hervorming, vrijheid van meningsuiting, sociale rechtvaardigheid, en afschaffing van de tweezijdige functie (dwi-fungsi) van het leger als wetgevende en uitvoerende macht. in de molukken hebben de studenten van de universiteiten 'pattimura', 'ukim' en 'darusalam', zich achter deze hervormingseisen geschaard: de 'dwi-fungsi' van het leger moet verdwijnen. politieke, bestuurlijke en sociaal-economische macht voor militaire machthebbers en hun netwerken moet tot het verleden behoren. de kip met het gouden ei laat zich echter niet makkelijk slachten. macht, status en rijkdom staan op het spel. als respons op het alom gehoorde eisenpakket worden conflicten uitgelokt. niet alleen op de molukken, maar overal waar diversiteit in religie, cultuur en politiek zichtbaar aanwezig is. chaos is het beoogde effect.
in jakarta nemen de progressieve studenten het op tegen de conservatieve studenten. chinezen en javanen komen tegenover elkaar te staan. op oost java gaan verschillende islamitische belangengroepen elkaar te lijf. op kalimantan pakken de 'autochtonen' de 'allochtonen' aan. op west-timor breken onlusten uit tussen christenen en moslims. op oost-timor vermoorden bewapende milities de voorstanders van onafhankelijkheid. op aceh vecht de bevolking tegen het leger.

de molukse gemeenschap in nederland reageert verschrikt. 'stille tochten' in heel het land demonstreerden de doorleefde pijn en machteloosheid. de handen werden uit de mouw gestoken. humanitaire organisaties schieten als paddestoelen uit de grond. inzamelingsacties mobiliseerden vele vrijwilligers. solidariteitsbijeenkomsten voorzagen in een behoefte om met elkaar van gedachten te wisselen. vertegenwoordigers van non-gouvermentele organisaties uit ambon trekken de molukse wijken in om hun ervaringen met ons te delen en een dialoog te starten. de betrokkenheid is groot.

er is ook een keerzijde. we maken ons zorgen over de wijze waarop de laatste tijd uiting wordt gegeven aan solidariteit. subtiel is een sfeer van stemmingmakerij ontstaan. butonnezen, buginezen, en moslims worden langzamerhand als de agressors gezien. soms gebeurt dit openlijk, vaker echter in besloten kring. opnieuw wordt een geldinzamelingsactie gehouden, deze keer niet bestemd voor de humanitaire organisaties, maar om het christelijke deel van de molukken weerbaar te maken tegen geweld en intimidatie.
we begrijpen dit wel. ieder van ons heeft inmiddels al familieleden verloren. hierdoor is een voedingsbodem ontstaan voor desinformatie, mythe- en geruchtvorming. emoties worden bespeeld, zo ontstaat een zekere draagvlak om het conflict te laten escaleren.

de ravage op de molukse eilanden, de moorden in molukken en elders in indonesië is wat ons raakt. is wat ons aanvankelijk beweegt, motiveert om in actie te komen, om hulp te bieden. bij de haast om hulp te bieden, lijkt het of individuen, groepen in hun ijver over elkaar heen struikelen. de belangen die in nederland gaan spelen lijken de boventoon te gaan voeren. het doel 'verzoening en wederopbouw' op de molukken lijkt naar de achtergrond te verdwijnen.
wij vertegenwoordigen niet een groep of organisatie, maar signaleren als leden van de molukse gemeenschap in nederland deze tendensen en wensen u allen deelgenoot te maken van onze zorgen. wij zijn er ons van bewust dat elke slachtoffer, elke dode, en gewonde, een lotgenoot van ons is, ongeacht zijn/haar culturele en/of religieuze achtergrond. voor allen geldt " Ale rasa, beta rasa potong dikuku rasa di daging ".
Ook realiseren wij ons dat verzoening zonder ontwikkeling, zonder wederopbouw, zonder structurele armoedebestrijding water naar de zee dragen is. Wij hebben te maken met machtige vijanden. Deze vijanden willen hun macht en bevoorrechte posities behouden. Zij kiezen niet voor sociale rechtvaardigheid voor iedereen, maar denken alleen aan zich zelf.

- Solidariteit met de bewoners van de Maluku, betekent voor ons: geen partij kiezen voor een van de groepen, maar een bewuste keuze maken ons boven de strijdende partijen te plaatsen.
- Solidariteit drukt uit: 'het samen delen', van gemeenschapsgevoel en onderlinge betrokkenheid. Het betekent onderlinge saamhorigheid; van ons hier in Nederland met hen op Maluku.

- Solidariteit met Maluku, betekent ondersteunen en niet bepalen. Bantu tidak mengatur.

- Wij zijn solidair met al die duizenden, die geen slachtoffer zijn van, maar opgeofferd worden aan de belangen van een enkeling.
- Wij zijn solidair met al die honderden vrijwilligers en beroepskrachten, die dagelijks hulp bieden aan deze daklozen, ontheemden en vluchtelingen, vaak met gevaar voor eigen leven.

- Wij zijn solidair met al die Non-Gouvermentele organisaties, die zich opofferen voor de verzoening en wederopbouw, die al jarenlang daadwerkelijk opkomen voor de belangen van de bewoners van Maluku, die kiezen voor mensenrechten en eerlijke verdeling van goederen en diensten.
- Wij Molukse moslims, christenen, ongeacht de theologische stroming, afkomstig uit het Specerijenland: Noord-, Midden-, Zuid-Oost-, Zuid-West Maluku, wij dienen één belang: Ondubbelzinnig kiezen voor Verzoening, Wederopbouw & Hervormingen. Er is geen ander alternatief.

Seruan 50


1. Nel Lekatompessy, actrice, Zaanstad;
2. Djon Rahantoknam, docent, Zwolle;

3. Ris Nahumarury, maatschappelijkwerker, Maastricht;
4. Piet Gaspers, bestuurskundige, Amsterdam;
5. Lies de Fretes, onderwijzeres, Assen;
6. Aone van Engelenhoven, taalwetenschapper, Leiden;
7. Joop Titaley, raadslid GroenLinks, Geleen;
8. Dominggus Supusepa, onderwijzer, Krimpen a.d. IJssel;
9. Piet Anthony, supervisor interkulturele welzijnsvraagstukken, Groningen;

10. Ahmad Rolobessy, maatschappelijkwerker, Den Bosch;

11. Djon Soumete, consulent werkgelegenheid, Maastricht;

12. Nella Otler, maatschappelijk werkster, Cuyck;

13. Bob Latuheru, pedagogisch-medewerker, Oostkapelle;

14. Daan Tanate, opleider/trainer, Arnhem;

15. Nico Lahallo, belastingconsulent, Breda;

16. Buce Ubro, consulent interculturele welzijnsvraagstukken, Zwolle;

17. Dade Tehupelasury, student, Waalwijk;

18. Christien Hukom, educatief-medewerkster mondiale vraagstukken, Haarlem;

19. Betty Ratuhaling, management-assitente, Delft;

20. George Hahury, consulent werkgelegenheid, Amsterdam;(*)

21. Albert Manuputty, organisatie adviseur, Assen; (*)

22. Alex Paliama, uitgever, Utrecht;

23. Dolf Risamena, adviseur interculturele welzijnsvraagstukken, Groningen.

24. George Samallo, consulent intercultureel beleid, Assen;

25. Jacob Sahetapy, constructie-manager, Rotterdam;

26. Ocep Hully, programmamaker, Bovensmilde;

27. Ricky Alfons, sociaal-cultureel werker; Assen

28. Anis de Jong, acteur, Zaanstad;

29. Eli Masela, natuur-en scheikundige, Nieuwegein;

30. Jo Uneputty, maatschappelijk werkster verslavingszorg, Utrecht;

31. Alex Soplantila, raadslid GroenLinks, Vlissingen;

32. Etja Mahakena, orthagoloog, Culemborg;

33. Sjarif Tehupelasury, arabist, Waalwijk;

34. Naomi Rahajaan, vormingswerkster, Zwolle;

35. Julia Hukubun, therapeut, Amsterdam;

36. Eli Ririmasse, consulent Cuyck;

37. Azaria Janwarin, klinisch-psycholoog, Nijmegen;

38. Frans Rengrengulu, personeelswerker, Delfzijl;

39. Benja Oraille, hulpverlener verslavingszorg, Wierden;

40. Anis Patty, organisatie- adviseur, Deventer;

41. Laurens Elmas, manager, Helmond;

42. Adamo Kaya, vakbondsconsulent, Barneveld;

43. Willem Mustamu, constructeur, Rheden;

44. Eka Permana, student, Utrecht;

45. Rein Sohilait, organisatie-antrapoloog, Maarssen;

46. William Pormes, salesmanager, Weesp;

47. Danny Loby, quality-controler, Assen;

48. Ron Habiboe, historicus, Den Haag;

49. Dannis Sahetapy, graficus, Haarlem;

50. John Lilipaly, oud-Kamerlid PvdA, Middelburg.

(*) dit is een initiatief van Solidaritas Reformasi Indonesia-Maluku

Deel: ' Oproep tot verzoening op Ambon '




Lees ook