Universiteit Twente

Persberichten > Nieuw > 02-029

02-029 22-05-2002
Oratie prof.dr. Hans Roosendaal
De universiteit als digitale uitgeverij?

Publiceren is overleven in de wetenschap. Wetenschappelijk publiceren betekent ook: het doorlopen van een soms langdurige keten, waarin `certificatie', een onafhankelijke beoordeling, een sleutelrol heeft. In een digitale omgeving verandert deze keten drastisch. De wetenschappelijke wereld krijgt een heel andere rol in het uitgeven en archiveren, met gevolgen voor de vertrouwensrelaties in de keten. Aan de universiteit de taak hier een geïntegreerde omgeving voor op te zetten. Dit stelt prof.dr. Hans Roosendaal in zijn inaugurele rede als hoogleraar Wetenschappelijke Informatievoorziening aan de Universiteit Twente, op 23 mei aanstaande.

Auteurs willen méér publiceren, lezers minder lezen, aldus Roosendaal. Tussen auteur en lezer zit in de wetenschappelijke informatievoorziening, een ware `keten van waarde'. Nu stuurt de auteur zijn geesteskind naar een tijdschrift, de redacteur ervan laat het verhaal certificeren door een referee, na veel ge-heen-en-weer gaat het terug naar de uitgever, het wordt gedistribueerd en komt uiteindelijk bij de bibliotheek van de universiteit en de lezer. Het is een keten die in de loop van de tijd in de plaats is gekomen van het schrijven van persoonlijke brieven, gebruikelijk in de zeventiende eeuw. Opmerkelijk is wel dat de één op één relatie tussen auteur en lezer deels terugkomt door de digitale informatie-omgeving.

Minder stakeholders?
Certificatie heeft een sleutelrol in de gemeenschappelijke maar ook tegenstrijdige belangen van auteur en lezer. Het is een kwaliteitsgarantie waarmee de lezer een keuze kan maken. Een tijdschrift met een lage acceptatiegraad staat hoog aangeschreven: de lat ligt kennelijk hoog. Roosendaal tekent daar wel verschillen aan tussen vakgebieden. De digitale omgeving lijkt de manier om de lijnen korter te houden. Het is verleidelijk om de referee maar helemaal af te schaffen.

Zo ver wil Roosendaal niet gaan, maar het is voor hem wel de vraag wie nu de referee moet kiezen, nu de verhoudingen tussen interne en externe stakeholders gaan veranderen. De universiteit die zelf een referee benoemt? "Nee, dat is incestueus en werkt vertragend. Uiteindelijk is dat schadelijk voor de kwaliteit van de publicatie." Dat stakeholders - en dan niet de auteur en de lezer! - gaan afvallen, acht hij niet uitgesloten: "Vertrouwensrelaties in relatie tot wetenschappelijke informatie zijn daarmee een belangrijk thema van onderzoek geworden."

Onderwijs
Voor onderzoeksinformatie staat de nieuwe benadering wereldwijd al in de steigers, maar volgens de hoogleraar is de ontwikkeling onmogelijk los te zien van het onderwijs en de `virtualisering' van universiteiten. Een integrale benadering versterkt de wisselwerking tussen onderzoek en onderwijs, en stoelt grotendeels op dezelfde keten. Scientifc Information Dynamics' noemt hij het vakgebied waarin hij aan de Universiteit Twente ook een rol ziet weggelegd voor het DINKEL instituut (Development Institute for Knowledge, Education and Learning).

Deel: ' Oratie De universiteit als digitale uitgeverij? '




Lees ook