Vrije Universiteit Amsterdam

Informatie voor de pers. Vrije Universiteit Amsterdam. 21/05/2002


---

Oratie communicatiewetenschapper prof. dr. Cees J. Hamelink: De leugen regeert in de informatiesamenleving

Prof. dr. Cees J. Hamelink, hoogleraar Media, Religie en Cultuur aan de Faculteit der Godgeleerdheid, spreekt vrijdag 24 mei zijn oratie uit, getiteld De leugen regeert: over leugen en bedrog in de informatiesamenleving. De lezing vormt de aanzet tot toekomstig onderzoek naar de structurele voorwaarden waaronder bedrog of waarheid in de informatiesamenleving worden bevorderd. Welke vormen van openbare communicatie geven de meeste ruimte aan leugen en bedrog en welke stimuleren juist het zoeken naar de waarheid?

Hamelink vraagt zich daarin af of we aan publieke communicatie andere morele eisen moeten stellen dan aan private communicatie. Heeft het wel zin om vast te houden aan de norm dat de media de waarheid moeten spreken? In private communicatie hanteren we die norm namelijk helemaal niet. In dagelijkse gesprekken, of ze nu plaatsvinden tussen ouders en kinderen, geliefden, werkgevers en werknemers of politici en kiezers, liegen we er flink op los. Vrijwel alle vormen van menselijke communicatie zijn gebaseerd op leugen en bedrog. Dat is maatschappelijk wenselijk, want zonder leugens is sociale harmonie vrijwel onbereikbaar. Toch blijven we in alle godsdienstige en morele stelsels geobsedeerd door de waarheid en vinden we de leugen moreel verwerpelijk. Zo ontstaat een merkwaardige paradox: leugenaars vinden dat de waarheid moet worden gesproken.

"Wij verwachten van de media dat zij hun publiek de waarheid vertellen", aldus Hamelink. "In veel journalistieke beroepscodes staat ook de plicht tot respect voor de waarheid voorop. Toch spelen leugen en bedrog in de massamedia een centrale rol. In de nabije toekomst krijgt de waarheid steeds minder kans, als gevolg van politieke, economische en technologische ontwikkelingen. De moderne informatiesamenleving zal ons met steeds meer leugens en bedrog confronteren. Nieuwe digitale technieken maken het mogelijk een virtuele werkelijkheid te produceren waarin bedrog en werkelijkheid niet meer te onderscheiden zijn."

Een van de voorbeelden van ontwikkelingen die leugen en bedrog volgens Hamelink sterk bevorderen, is dat van interviews in de media. "Veel media-interviews zijn babbelsessies", zegt hij. "De waarheid zou gediend zijn met interviewers die goed kunnen luisteren en die vragen stellen vanuit werkelijke belangstelling, in plaats vanuit de zucht naar amusement, ´scoren´ en persoonlijke ambitie. Vooral in politieke interviews wordt door de ondervraagden regelmatig ongegeneerd gelogen. De leugen zit echter niet uitsluitend in het antwoord. Ook de manier van vragen kan leugen en bedrog bevorderen." Ook bij debatten in de media plaatst Hamelink vraagtekens. "Om de werkelijkheid in woorden uit te drukken is de dialoog een betere vorm van communicatie dan het debat. Voor de media is de dialoog een probleem omdat een echte conversatie tijdrovend is, vergt dat mensen naar elkaar luisteren en bereid zijn hun oordelen op te schorten."

NOOT VOOR DE REDACTIE

Prof. dr. C.J. Hamelink spreekt zijn oratie getiteld De leugen regeert: over leugen en bedrog in de informatiesamenleving uit op vrijdag 24 mei om 13.45 uur in de aula van de Vrije Universiteit, De Boelelaan 1105 te Amsterdam. Voor meer informatie over het onderzoek van prof. dr. Hamelink, kunt u contact met hem opnemen via tel. 020 4480460 en e-mail . De volledige oratietekst is pas na de lezing beschikbaar.

---

2002-05-21 / pb 2.046.2.2737367544323E-13 / RL

References


1. http://www.th.vu.nl/

2. mailto:

Voor meer informatie over promoties, oraties en alle overige activiteiten die vermeld staan in dit e-mailbericht, kunt u terecht bij de dienst Communicatie, e-mail: communicatie@dienst.vu.nl, http://www.vu.nl of tel. (020) 444 5666.

Deel: ' Oratie Hamelink over de leugen in de informatiesamenleving '




Lees ook