Katholieke Universiteit Brabant

zie ook:

promoties

Oratie prof.dr. R.J. Kleber: Het trauma voorbij

Op vrijdag 5 maart 1999 aanvaardt prof.dr. Rolf J. Kleber het ambt van bijzonder hoogleraar Psychotraumatologie aan de faculteit der Sociale Wetenschappen van de Katholieke Universiteit Brabant met het houden van een inaugurale rede, getiteld: 'Het trauma voorbij: over de grenzen van de psychotraumatologie'.

De leerstoel Psychotraumatologie is een initiatief van het Instituut voor Psychotrauma te Utrecht.

Aula KUB: 16.15 uur

Samenvatting van de oratie:

Traumatische ervaringen overkomen in onze gedachten altijd anderen. Gelukkig is dat meestal ook zo. Maar zij zijn minder zeldzaam dan wij aannemen. Schokkende gebeurtenissen komen vaker voor dan wij aannemen. Verkeersongevallen, mishandeling, geweld op straat en de plotselinge en onverwachte dood van een ander zijn ook zeer ingrijpende gebeurtenissen, die wellicht minder tot de verbeelding sprekend en spectaculair zijn dan datgene waar wij meestal aan denken bij het woord trauma: oorlogen en rampen, zo stelt de nieuwe hoogleraar Psychotraumatologie in zijn oratie.

Wanneer wij over trauma spreken gebruiken wij frequent het begrip posttraumatische stress-stoornis. Het denken in termen van posttraumatische stress-stoornis overheerst in ons huidige denken in onderzoek en hulpverlening, zowel in de psychologie als in de psychiatrie. Die veronderstelling is volgens Kleber echter niet gerechtvaardigd.
Lang niet iedereen ontwikkelt deze problemen. Onderzoek laat zien dat gemiddeld tussen de 10 en 30 procent van de mensen ernstige psychische stoornissen ontwikkelen (afhankelijk van onder meer de situatie die mensen meemaken; chronische trauma's laten meer problemen zien dan acute trauma's).

Dat wil volgens Kleber zeker niet zeggen dat het niet erg is wat mensen overkomt na geweld en andere calamiteiten. Allesbehalve! Het wil ook niet zeggen dat mensen die niet lijden aan ernstige psychische stoornissen geen klachten hebben! Integendeel: bijna iedereen ervaart wel een of meerdere karakteristieke klachten zoals slaapproblemen, herbelevingen, angsten en dergelijke. Het betekent echter wel dat alleen een minderheid leidt aan ernstige problematiek.

Vragen die dan opgeroepen worden zijn: Waarom zijn wij eigenlijk zo gericht op stoornis? Waarom willen wij de gevolgen van schokkende ervaringen in dat licht zien? Wie ontwikkelt wel ernstige stoornissen en wie niet? Beschikken mensen die trauma's wel de baas worden over bepaalde vaardigheden? Een hele reeks van termen is in de loop der jaren gebruikt om de vaardigheden in het hanteren van stress aan te wijzen. Steeds blijkt een bepaalde noemer aanwezig te zijn, namelijk het begrip controle. Mensen kunnen stress beter aan als zij op een of andere wijze een beheersing over hun eigen leven zien te verwerven. Het is dit aspect van controle dat in de moderne psychologie centraal wordt gesteld.

Recent is onderzoek verricht naar wat heet posttraumatische groei. Het blijkt dat meer dan de helft van de mensen na afloop van allerlei intense crises in hun leven aangaven dat zij op een of andere wijze er baat bij hadden gehad. Posttraumatische groei blijkt zich op diverse wijzen te manifesteren. Deze uitingen van groei na een traumatische ervaring zijn nog nauwelijks onderzocht. De wetenschappelijke literatuur is sterk op de nadelige consequenties gericht. Kritische kanttekeningen plaatst Kleber bij het zo vaak gebruikte woord verwerking. Waar gaat het om? Een traumatische ervaring breekt abrupt het besef van beheersing over het eigen leven af. De vanzelfsprekendheid waarmee men de eigen woning verlaat en de straat opgaat is voor een verkrachte vrouw of een overvallen bankemployé plotseling verdwenen. De ervaring vernietigt de illusie dat men onkwetsbaar is en dat men zeker is van haar of zijn leven. De essentie van een schokkende gebeurtenis is dat zij enerzijds onherroepelijk is en dat zij niet meer valt terug te draaien en anderzijds dat zij tegelijk zo negatief van aard is dat men haar het liefst zou vergeten.

De oratie wordt geadstrueerd met voorbeelden uit het werk van de auteur en zijn collegae: zorg voor oorlogsgetraumatiseerden in Bosnië-Hercegovina, opvang en nazorg van mensen die in hun werksituatie met gijzelingen, overvallen, ongelukken, branden en dergelijke worden geconfronteerd.

Curriculum vitae:

Rolf J. Kleber (1950), bijzonder hoogleraar Psychotraumatologie aan de KUB in Tilburg, is een van de oprichters van het Instituut voor Psychotrauma. Hij is hoofd Onderzoek van dit Instituut en docent-onderzoeker klinische psychologie aan de Universiteit Utrecht. Verder is hij werkzaam bij diverse noodhulpprogramma's in het door oorlogsgeweld geteisterde Bosnië-Hercegovina (van onder meer Artsen zonder Grenzen) en in het door overstromingen getroffen Polen. Ook begeleidt Kleber onderzoeken naar de gezondheidstoestand van vluchtelingen en allochtonen in Nederland.
Prof.dr. R.J. Kleber heeft diverse boeken en vele artikelen in (inter)nationale tijdschriften gepubliceerd.

Persvertegenwoordigers, die prijs stellen op toezending van de integrale tekst van de oratie kunnen een exemplaar daarvan aanvragen bij Bureau Voorlichting en Externe Betrekkingen van de KUB, 013-4662000.

05-03-1999 KUB

Deel: ' Oratie prof.dr. R.J. Kleber Het trauma voorbij '




Lees ook