Universiteit van Utrecht


Persbericht van de Universiteit Utrecht
Faculteit Scheikunde/Academisch Biomedisch Centrum

10 maart 2003

Proces aanmaak antilichamen ontsluierd

Als lichaamsvreemde stoffen een lichaam binnendringen, staan antilichamen niet direct klaar voor de tegenaanval. Eerst moet de 'antilichamenfabriek' worden gebouwd en voorzien van werknemers. Pas dan kan aan de productie van antilichamen worden begonnen. Zo luidt de verrassende uitkomst van het onderzoek dat de Utrechtse groepen van prof.dr. Ineke Braakman en prof.dr. Albert Heck hebben gepubliceerd in het vooraanstaande blad 'Immunity' van februari 2003.

In antwoord op een aanval van een lichaamsvreemde stof maakt het menselijk lichaam zo snel mogelijk antilichamen aan, die de lichaamsvreemde aanvaller moeten neutraliseren. Het produceren van deze antilichamen gebeurt in zogenaamde B cellen. Normaal gesproken bevinden deze cellen zich in een soort rusttoestand. Als ze in contact komen met een lichaamsvreemde stof, worden ze 'uit hun slaap gewekt' . Ze ondergaan dan een zeer duidelijke transformatie, die erop is gericht de cellen klaar te stomen om antilichamen te kunnen gaan maken.
De onderzoeksgroepen van Braakman (faculteit Scheikunde: Bio-organische Chemie) en Heck (faculteit Scheikunde en Farmacie: Biomedische Analyse/Biomoleculaire massaspectrometrie) hebben op moleculair niveau onderzocht hoe dit proces van cellulaire transformatie plaatsvindt.

Door een combinatie van proteomics en moleculair-biologische en celbiologische technieken hebben zij de veranderingen van eiwitexpressieniveaus in kaart gebracht van meer dan 200 eiwitten die een rol spelen in het transformatieproces. De onderzoekers vonden dat bepaalde functionele categorieën van eiwitten een identiek eiwitexpressieprofiel vertoonden. De eiwitten die assisteren bij het synthetiseren en vouwen van nieuwe eiwitten namen eerst flink toe, waarna er een sterke verhoging waar te nemen was van eiwitten die voor de (energie)huishouding in de cel zorgen. Daarna steeg het eiwitniveau van het antilichaamproductiecompartiment in the cel, en pas als laatste de aanmaak van antilichamen. Een van de belangrijkste nieuwe conclusies is dan ook dat de rustende B cel zich eerst volledig transformeert voordat de productie van antilichamen goed op gang komt. De auteurs vergelijken de B cel transformatie met het opbouwen van een fabriek: 'De fabriek wordt eerst gebouwd, daarna worden de werknemers er te werk gesteld, en pas dan kan aan de productie begonnen worden.'

De onderzoekers hopen door middel van de verkregen resultaten nieuwe factoren te vinden die kunnen helpen bij het synthetiseren en vouwen van eiwitten. Dit is mogelijk ook van toepassing in een industriële omgeving voor de productie van therapeutische eiwitten, zoals bijvoorbeeld insuline en (natuurlijk) antilichamen.

Artikel: Immunity 18 (2003) 243-253.
Sequential waves of functionally related proteins are expressed when B cells prepare for antibody secretion - E. van Anken, E. P. Romijn, C. Maggioni1, R. Sitia, I. Braakman and A. J.R. Heck

Voorlichter Roy Meijer (030) 253 3705, r.meijer@csc.uu.nl

Deel: ' Proces aanmaak antilichamen ontsluierd '




Lees ook