Rijks Universiteit Groningen


Commerciele opzet gezondheidszorg kent veel bezwaren

Er kleven veel bezwaren aan een gezondheidszorg die is georganiseerd op basis van economische beginselen alleen. Dit blijkt uit een onderzoek naar het functioneren van de gezondheidszorg in de Verenigde Staten. "Beter is het om de verstrekking van zorg te organiseren volgens uitgangspunten waarin sprake is van gedeelde verantwoordelijkheid", aldus ethicus drs. Joseph L. Verheijde. Hij promoveert op 25 februari 1999 aan de Rijksuniver- siteit Groningen.

Het overgeven van de zorgverzekering aan de vrije markt leidt in de Ver- enigde Staten tot veel klachten en problemen. Steeds meer mensen lopen er niet of onvoldoende verzekerd rond. De ziektekostenverzekering wordt grotendeels betaald door de werkgever, die hun werknemers vaak te goedkoop verzekeren. In veel van de verzekeringspakketten ontbreekt de dekking voor een groot aantal medische handelingen.

Dubieus
Volgens Verheijde spelen in de Verenigde Staten de zogenaamde Managed Care Organisaties (MCO's) een dubieuze rol bij de verdeling van de gezondheids- zorg. "Van de MCO's geldt dat vooral voor de op winst gerichte Health Maintenance Organizations," zegt Verheijde. "In algemene zin leveren MCO's zowel de verzekeringen als de medische zorg die met die verzekeringen wordt betaald. Beide functies zijn dus in een organisatie verenigd." MCO's opereren in een vrije markt waarin concurrentie, winstgevendheid en een toenemende marktpenetratie deel uitmaken van een beleid gericht op succes. "Daar handelen zij ook naar", zegt Verheijde. "Zo proberen ze hun winstge- vendheid te vergroten door bijvoorbeeld de kosten van medische dienstverle- ning te verlagen." Een andere mogelijkheid om de winsten te vergroten is het bemoeilijken of weigeren van de toegang tot de zorg, of het drastisch verlagen van het vergoedingsniveau van de zorgverstrekkers. Verheijde: "Anders dan in alle andere industriele sectoren treedt de Amerikaanse overheid hier niet op eenzelfde wijze en in dezelfde mate regulerend op."

Nederland
In Nederland bestaan geen MCO's. Toch bestaat hier eveneens de tendens de gezondheidszorg meer door het marktmechanisme te laten regelen. Net als in de Verenigde Staten spelen zorgen over de betaalbaarheid en continuiteit van de medische zorg daarbij een hoofdrol. Verheijde verwacht echter niet dat zich in Nederland dezelfde excessen zullen voordoen als in de Verenigde Staten. "Daarvoor verschilt het waardesysteem binnen de zorgsector hier te veel met de situatie daar. De Amerikaanse uitwassen moeten wel een signaal zijn voor de discussie over de herverdeling van de Nederlandse gezondheids- zorg", aldus Verheijde.

Redelijke medemens
Omdat Verheijde concludeert dat een gezondheidszorg op basis van louter economische principes moreel niet aanvaardbaar is, probeerde hij een moreel wel aanvaardbaar alternatief te ontwerpen. Daarbij kwam hij uit op wat hij noemt het principe van de 'voldragen verantwoordelijkheid'. Verheijde: "Uitgangspunt bij dit principe is een ander mensbeeld dan veelal in de vrije markteconomie wordt gehanteerd: een baatzuchtige, rationele opportu- nist die slechts morrend tot een wederdienst bereid is." Verheijde vervangt dit mensbeeld door een sociaal bewogen, redelijke medemens, die bereid is zijn verbondenheid met anderen te erkennen. "Volgens het principe van voldragen verantwoordelijkheid heeft elke deelnemer aan de verdeling van gezondheidszorg - verzekeringsinstituten, zorgverleners, de samenleving en ook de verzekerde zelf - de morele verplichting een bijdrage te leveren aan het sociale goed 'gezondheidszorg'", aldus Verheijde. "Deze gedeelde verantwoordelijkheid kan in de praktijk tot stand komen door de betrokken partijen op cooperatieve wijze met elkaar te laten discussieren. Op basis hiervan zouden onder meer de MCO's tot een sociale vorm van zelfcontrole moeten kunnen komen."

Curriculum vitae
Verheijde (Haarlem, 1949) studeerde van 1985 tot 1989 filosofie in Gronin- gen. Eerder studeerde hij fysiotherapie, manuele therapie en acupunctuur. Na enkele jaren in Nederland te hebben gepraktizeerd, is hij nu als hoofd van de afdeling fysiotherapie verbonden aan de Mayo Clinic in Scottsdale, Arizona. Verheijde vervult tevens de functie van voorzitter van de ethische commissie van de American College of Health Care Administrators en van een verpleeghuis/revalidatiecentrum. Hij doceert bedrijfsethiek aan de Univer- sity of Phoenix, Arizona. De titel van zijn proefschrift luidt: Responsibi- lity and Health Care. Who cares..... An Introduction to the principle of Genuine Responsibility and how this principle applies to the managed care model of health care distribution. ISBN 90-367-1033-2. Verheijde promoveert aan de Faculteit der Wijsbegeerte. Promotores zijn prof.dr. H.J.L. van Luijk en prof.dr. R. Veldhuis.

Nadere informatie: Dienst Interne en Externe Betrekkingen, tel. (050)363 54 46

Deel: ' Promotie Commerciele opzet gezondheidszorg kent bezwaren '




Lees ook