Rijksuniversiteit Groningen


Een dier kan switchen tussen nacht- en dag-actief zijn

Biologen hebben altijd gedacht dat het bij elke diersoort genetisch vastligt of het dag- of nachtdieren zijn. Maar Martien Kas ontdekte dat dieren het nacht- of dag-actief zijn kunnen afwisselen. Hij onderzocht het slaap-waakritme van de degus, een knaagdiersoort die voorkomt in de Andes. De degus zijn geclassificeerd als dagdieren, maar Kas stelde vast dat de dieren voornamelijk wakker zijn bij de overgang van nacht naar dag en andersom, dus bij zonsopgang en tijdens de schemering. Degus blijken te kunnen wisselen van dag- naar nacht-actief zijn wanneer ze vrijwillige loopwiel activiteit vertonen, dus wanneer zij een loopwiel in hun kooi krijgen en daar ook in gaan rennen. Bovendien blijkt het daarbij niet uit te maken of er wel of geen licht-donkercyclus is. Bij zoogdieren wordt het slapen en waken gecontroleerd door twee processen: de 'biologische klok' en een slaap-afhankelijk proces. Anders gezegd: de biologische klok gaat uit van een 24-uurs-ritme, maar je slaapt langer naarmate je langer wakker bent geweest. De promovendus concludeert dat de biologische klok in de hersenen nodig is om een 24-uurs-ritme te genereren, maar niet bepaalt of het dier een dag- of nachtdier is. De resultaten uit Kas' onderzoek kunnen helpen om de precieze hersenmechanismen te identificeren die bepalen of een diersoort nacht- of dagactief is.

Kas (Uithoorn, 1966) studeerde biologie in Amsterdam. Hij verrichtte zijn promotieonderzoek bij de vakgroep Animal behavior van de RUG en het Sleep Research Center van de Stanford University in de VS. Het onderzoek werd gedeeltelijk gefinancierd door de NIH en AFOSRPRET. Kas is tegenwoordig als post-doc werkzaam bij het Rudolf Magnus Institute for Neurosciences van de Universiteit Utrecht.

Datum en tijd

maandag 4 oktober 1999, 16.00 uur

Promovendus

M.J.H. Kas, m.j.h.kas@med.uu.nl (werk)

Proefschrift

Sleep and circadian timekeeping in octodon degus; behavioral and photic determinants of activity phase preference

Promotores

prof.dr. S. Daan, prof.dr. D.M. Edgar

Faculteit

wiskunde en natuurwetenschappen

Plaats

Aula Academiegebouw, Broerstraat 5, Groningen

Deel: ' Promotie Dier kan switchen tussen nacht- en dag-actief '




Lees ook