Rijksuniversiteit Groningen

Kans op hersenschade beïnvloedbaar tijdens zuigelingenfase en menopauze

De gevoeligheid van hersenen voor de ziekte van Alzheimer of voor de gevolgen van een hersenbloeding lijken al in de wieg beïnvloed te kunnen worden en bij vrouwen wellicht zelfs nog tijdens de overgang. Meer onderzoek naar de relatie tussen de ontwikkeling van de hersenen en de gevoeligheid voor latere schade kan in de toekomst leiden tot mogelijkheden om met medicijnen het ontstaan van hersenschade te voorkomen of te behandelen. Neurobioloog Katalin Horváth manipuleerde de hersenontwikkeling van ratten in drie verschillende experimenten. Zij onderzocht welke invloed dit ingrijpen in een latere levensfase heeft op de gevoeligheid voor acute hersenschade en voor neurodegeneratieve ziektes als die van Alzheimer. Aan haar eerste experiment kwamen geen chemische middelen te pas: jonge ratjes haalde zij tijdens de drie weken durende zoogperiode dagelijks een kwartier weg bij hun moeder. Dit veroorzaakte blijvende veranderingen in de hersenen. Zo bleken de gemanipuleerde dieren minder stressgevoelig en angstig, maar lijken zij op volwassen leeftijd gevoeliger voor 'acute hersenschade'. Een behandeling, in een volgend experiment, van hele jonge ratjes met een analoog van het neuropeptide ACTH had echter geen invloed op stressreacties, maar wel een positieve invloed op leer- en ontdekkingsgedrag. Voor acute hersenschade leken deze in hun prille jeugd behandelde ratten echter niet meer of minder ontvankelijk. Uit haar laatste experiment blijkt dat de plasticiteit van het brein, die op volwassen leeftijd gering is, beïnvloed kan worden door hormonen als oestradiol. Dit experiment gebeurde met ratten wier eileiders waren verwijderd om de menopauze na te bootsen, waarbij de oestrogeenproductie stil ligt. Oestradiol had bij deze proefdieren een positieve invloed op de cholinerge vezelstructuren in de cortex en ook op sommige leerprestaties, maar niet op het voorkomen van acute hersenschade. Horváth: "Het zou kunnen dat een
post-menopauzebehandeling met oestradiol ook gunstige effecten heeft op hersenfuncties- en cognitieve functies tijdens veroudering, dementie en de ziekte van Alzheimer". /FC

Katalin Horváth (Pápa, Hongarije, 1971) studeerde geneeskunde aan de Semmelweis Universiteit voor Geneeskunde in Boedapest. Haar promotieonderzoek deed zij als Ubbo Emmius Bursaal bij de basiseenheid Moleculaire Neurobiologie onder de vleugels van de Onderzoekschool voor Behavioral and Cognitive Neurosciences (BCN) van de Rijksuniversiteit Groningen.

Datum en tijd

maandag 10 februari 2003, 16.00 uur

Promovendus

mw. K.M. Horváth, tel. (050)363 23 66, fax (050)363 23 31, e-mail: k.m.horvath@biol.rug.nl (werk)

Proefschrift

Adult vulnerability to neurodegeneration. Impact of neonatal handling, neuropeptides and adult estrogen treatment

Promotores

prof.dr.P.G.M. Luiten en prof.dr. J.H.S. de Keyser

Faculteit

wiskunde en natuurwetenschappen

Plaats

Aula Academiegebouw, Broerstraat 5, Groningen

Personalia

Benoeming

Deel: ' Promotie hersenschade beïnvloedbaar tijdens zuigelingenfase en menop.. '




Lees ook